Mikroplastikler
Mikroplastikler; 1 $\mu$m ile 5 mm boyutları arasında değişen, düzensiz veya düzenli şekilli, suda çözünmeyen sentetik katı parçacıklar veya polimerik matrislerdir. Bu maddeler; kozmetik ürünler, tekstil ürünleri, inşaat malzemeleri, gıda ambalajları ve endüstriyel süreçler gibi çok çeşitli kaynaklardan kaynaklanarak doğal ekosistemlere sızmakta ve ciddi bir kirlilik kaynağı oluşturmaktadır.
Mikroplastikler, boyutlarına ve oluşum süreçlerine göre iki temel kategoriye ayrılmaktadır:
- Birincil Mikroplastikler: Çevreye karışmadan önce halihazırda 5 mm veya daha küçük boyutta olan parçacıklardır. Bu grupta tekstil lifleri, mikroboncuklar (mikrobeads), plastik simler ve “nurdle” olarak da bilinen plastik granülleri yer alır.
- İkincil Mikroplastikler: Çevreye salınan daha büyük plastik ürünlerin doğal aşınma ve parçalanma süreçleri sonucunda oluşan parçacıklardır. Su şişeleri, balıkçı ağları, plastik poşetler, mikrodalga fırın kapları ve lastik aşınmaları bu kategorideki temel kaynaklardır.
Mikroplastikler, özellikle sucul ve deniz ekosistemlerinde yüksek seviyelerde birikerek ciddi bir su kirliliği faktörü oluşturmaktadır. Yapılan tahminlere göre, 2050 yılına kadar denizlerdeki mikroplastiklerin toplam ağırlığı balıkların ağırlığını aşacaktır. Bu maddeler sadece sularda değil, aynı zamanda atmosferde ve kara ekosistemlerinde de yoğun şekilde tespit edilmektedir; hava yoluyla taşınan mikroplastikler hem iç mekanlarda hem de açık alanlarda gözlemlenebilmektedir.
Bazı plastik türlerinin yüzlerce hatta binlerce yıl süren yavaş bozunma süreçleri, mikroplastiklerin birçok organizmanın vücutlarına dahil olma, dokularında birikme ve tüketilme olasılığını artırmaktadır. Kara ekosistemlerinde mikroplastikler, toprak sistemlerinin canlılığını azaltan faktörler arasında yer almaktadır. Ayrıca, kimyasal aşınma, mekanik parçalanma veya hayvanların sindirim süreçleri sonucunda daha küçük boyutlara bölünerek 1 $\mu$m’den (1000 nm) daha küçük olan nanoplastiklere dönüşebilirler. Nanoplastikler, insan gözüyle görülemeyen ve mikroplastiklerin bir alt kümesi olarak kabul edilen kritik parçacıklardır.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons