Varoluşçuluk
Varoluşçuluk (egzistansiyalizm), 19. yüzyılın sonlarından itibaren gelişen ve felsefi düşüncenin sadece soyut birer kavramlar bütünü değil, eyleyen, duyumsayan ve yaşayan bir birey olarak insan öznesi üzerine inşa edildiği inancını paylaşan önemli bir felsefi akımdır. Bu düşünce sisteminde özgürlük geniş çaplı bir odak noktası olsa da, hareketin temelindeki en kritik erdem otantisite (sahicilik) olarak kabul edilir.
Varoluşçu perspektife göre bireyin varoluşu, “varoluşsal tutum” olarak tanımlanan bir başlangıç noktasıyla şekillenir. Bu tutum; görünürde anlamsız veya absürt bir dünya karşısında hissedilen kopuş ve karmaşa duygusuyla karakterize edilir. Birçok varoluşçu düşünür, geleneksel veya akademik felsefenin biçimsel yapısını gerçek insan deneyiminden uzak ve aşırı soyut bulmuştur. Bu bağlamda akım; ruhbilimsel ve kültürel devinimlerin bireysel deneyimlerle iç içe geçebileceğini savunur ve insanın varoluşunu ancak otantik bir gerçeklik içinde anlamlandırabileceğini ileri sürer.
Varoluşçuluk, 19. yüzyılın ortalarında hakim olan sistematik felsefeye karşı bir tepki olarak doğmuştur. Bu süreçte Søren Kierkegaard, terimi bizzat kullanmamış olsa da, bireyin yaşamı tutkuyla ve ciddiyetle yaşama sorumluluğunu vurgulayan çalışmaları nedeniyle ilk varoluşçu filozof kabul edilir. Kierkegaard; yaşamın anlamını bulma ve “otantik” bir hayat sürme yükümlülüğünün toplum veya dinler tarafından değil, sadece bireyin kendi omuzlarında olduğunu savunarak Hegelcilik ve Kantçılığa karşı bireysel bir duruş sergilemiştir.
İkinci Dünya Savaşı’nın ardından geniş çaplı bir tanınırlık kazanan varoluşçuluk, yalnızca felsefe alanıyla sınırlı kalmamış; din bilimleri, sanat, tiyatro, resim, yazın ve ruh bilimleri gibi pek çok disiplini derinlemesine etkilemiştir. Ancak akım içindeki düşünürlerin kendi aralarındaki görüş farklılıkları ve kullandıkları kavramların tutarlılığına dair eleştiriler, varoluşçuluğun akademik tartışmalarda sıkça üzerinde durulan birer konu olmuştur.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons