Otonom Sistemler
Bir Otonom Sistem (AS), tek bir idari yapı veya alan adına bağlı olarak, internet üzerinde ortak ve net bir yönlendirme politikası sunan, birbirine bağlı İnternet Protokolü (IP) yönlendirme ön eklerinin (prefixes) oluşturduğu bir topluluktur. Her otonom sistem, Sınır Geçit Protokolü (BGP) kapsamında kullanılan benzersiz bir Otonom Sistem Numarası (ASN) ile tanımlanır.
ASN’lerin tahsis süreci hiyerarşik bir yapı üzerinden yürütülür. Bu numaralar, İnternet Atanmış Numaralar Otoritesi (IANA) tarafından Bölgesel İnternet Kayıtları (RIR) kuruluşlarına bloklar halinde aktarılır; RIR’lar ise bu blokları kendi bölgelerindeki Yerel İnternet Kayıtları (LIR) ve son kullanıcı kuruluşlarına dağıtır. Ayrıca, IANA tarafından özel kullanım için ayrılmış ve küresel internete duyurulmaması gereken belirli ASN havuzları da bulunmaktadır.
Tarihsel süreçte otonom sistem tanımı evrim geçirmiştir. Başlangıçta bu tanım, genellikle bir İnternet Servis Sağlayıcısı (ISP) veya çok sayıda bağımsız ağa bağlı büyük bir organizasyon tarafından kontrol edilen tek bir yapı gerektirmekteydi. Ancak Mart 1996’da yürürlüğe giren yeni tanıma göre; birden fazla kuruluşun, tüm bu kuruluşları internete bağlayan bir ISP üzerinden özel ASN’ler kullanarak BGP protokolünü çalıştırması mümkün hale gelmiştir. Bu senaryoda, internet yalnızca ISP’nin resmi olarak kayıtlı olan ve tanımlanmış yönlendirme politikasını görür.
Teknik kapasite açısından 2007 yılına kadar ASN’ler 16 bitlik tam sayılar olarak tanımlanmış ve bu durum maksimum 65.536 atama imkânı sağlamıştır. Günümüzde IANA, RIR’lara 32 bitlik ASN’ler de tahsis etmektedir. Bu numaralar tercih edildiğinde “asplain” (0 ile 4.294.967.295 arası) veya “asdot+” (x.y formatı) olarak yazılır. “asdot+” formatında, 0.y şeklindeki değerler eski 16 bitlik sistemle tam uyumludur. Ayrıca, 32 bit kapasiteli yönlendiricilerin eski BGP yazılımlarına mesaj gönderirken kullandığı “AS_TRANS” (23456) numarası özel bir yer tutucu olarak atanmıştır.
Belirli ASN aralıkları belirli amaçlar için rezerve edilmiştir:
- AS0: Tüm RIR’lar tarafından tahsis edilmemiş alanları geçersiz kılmak için kullanılır.
- Dokümantasyon: 16 bitlik aralığın belirli kısımları (64.496 – 64.511) ve 32 bitlik aralıktaki karşılıkları dokümantasyon amaçlıdır.
- Özel Kullanım (Private Use): 16 bitlik aralıkta 64.512’den 65.534’e kadar olan kısım ile 32 bitlik aralıkta 4.200.000.000’dan 4.294.967.294’e kadar olan bölümler özel kullanım için ayrılmıştır.
İnternet yönlendirme sistemindeki benzersiz otonom ağların sayısı zamanla büyük bir artış göstermiştir. 1999 yılında 5.000’ü aşan otonom ağ sayısı, 2008 sonunda 30.000’e, 2016 ortasında 54.000’e ulaşmıştır. Aralık 2020 itibarıyla tahsis edilen ASN sayısı 100.000 sınırını aşmış olup, 2025 yılı itibarıyla bu sayı yaklaşık 120.000 civarındadır.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons