Sessiz Sinema
Sessiz sinema, teknik olarak senkronize edilmiş kaydedilmiş sesin veya sözlü diyalogların yer almadığı bir film türü ve dönemidir. Bu filmler, anlatı ve duyguyu görsel öğeler aracılığıyla aktarırken; mekan, dönem veya kritik diyalog gibi unsurları ara başlıklar (intertitles) kullanarak izleyiciye ulaştırır. Görsel dilin ön planda olduğu bu dönemde, oyuncuların jestleri, mimikleri ve sinematografik teknikler hikayeyi kurmak için temel araçları oluşturmuştur.
Terminolojik açıdan “sessiz” ifadesi aslında bir yanılgı (misnomer) olarak kabul edilir; zira bu filmler gösterim sırasında neredeyse her zaman canlı seslerle eşlik edilirdi. 1890’lerin ortalarından 1920’lerin başına kadar süren sessiz sinema döneminde, filmlere piyano, org veya büyük şehirlerde tam bir orkestra tarafından icra edilen müzikler eşlik ederdi. Bu müzikler bazen nota kağıtlarından takip edilirken, bazen de doğaçlama olarak çalınırdı. Ayrıca, bazı durumlarda bir anlatıcı, ara başlıkları seyirciler için sesli olarak okuyabilirdi.
Bu dönemde teknolojinin filmi senkronize bir şekilde kaydedebilmesi mümkün olmasa da, müzik izleme deneyiminin ayrılmaz bir parçası olarak görülüyordu. “Sessiz sinema” terimi bugün genellikle 1920’lerin ortalarına kadar uzanan tarihsel dönemi tanımlamak için kullanılsa da, 1920 ve 1930’lu yıllarda çekilen, sözlü diyalog yerine sadece müzik eşliğinde sunulan City Lights veya Modern Times gibi filmler de teknik olarak bu kategoriye dahil edilebilir.
Sessiz sinema kavramı aynı zamanda bir retronym (geriye dönük terim) örneğidir; yani, daha sonraki gelişmeleri ayırt etmek için geriye dönük olarak oluşturulmuş bir tanımdır. 1927 yılında The Jazz Singer ile başlayan erken dönem sesli filmler; “konuşan filmler” (talkies), “sesli filmler” veya “konuşan resimler” gibi isimlerle anılmaya başlanmıştır. Hareketli görüntüleri kaydedilmiş sesle birleştirme fikri aslında sinemadan daha eski bir teknolojiye dayanmaktadır ve 1877’de fonografun tanıtılmasından hemen sonra önerilmiştir.
Ancak, teknik zorluklar nedeniyle senkronize diyalogların pratik hale gelmesi ancak 1920’lerin sonlarında Audion yükseltici tüplerinin mükemmelleşmesi ve Vitaphone sisteminin ortaya çıkışıyla mümkün olmuştur. Bu gelişmeden sonraki bir on yıl içinde, popüler eğlence için üretilen sessiz filmlerin üretimi durmuş ve endüstri; diyalog, müzik ve ses efektlerinin senkronize edildiği “sesli film” dönemine tamamen geçiş yapmıştır.
Erken dönem sinema tarihinin en büyük trajedilerinden biri, fiziksel bozulma nedeniyle çok sayıda filmin kaybolmuş olmasıdır. O dönemde kullanılan nitrat film stokları son derece kararsız ve yanıcı bir yapıya sahipti. Birçok film, o dönemde finansal değerleri düşük olduğu için korunmadan bırakılmış ve yok olmuştur. Yapılan tahminlere göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilen sessiz filmlerin yaklaşık yüzde 75’inin günümüze ulaşamadığı düşünülmektedir.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons