REM Uykusu
REM uykusu (Rapid Eye Movement sleep veya REMS), memeliler, kuşlar ve bazı sürüngenlerde görülen, gözlerin hızlı ve rastgele hareket etmesiyle karakterize edilen özgün bir uyku evresidir. Bu evre, vücut genelinde düşük kas tonu ve canlı rüyalar görme eğilimi ile tanımlanır. REM uykusu sırasında vücut çekirdeği ve beyin sıcaklığı artarken, cilt sıcaklığı en düşük seviyelere iner.
Fizyolojik benzerlikleri nedeniyle paradoksal uyku (PS), desenkronize uyku veya rüya uykusu olarak da adlandırılan REM evresi, uyanıklık durumuna benzeyen düşük voltajlı ve desenkronize beyin dalgaları içerir. Bu aşamanın düzenlenmesinde beyin sapından kaynaklanan nörokimyasal süreçler kritik rol oynar; özellikle asetilkolin maddesinin bolluğu ile histamin, serotonin ve norepinefrin gibi monoaminlerin neredeyse tamamen yokluğu bu evrenin karakteristik özelliğidir. Norepinefrin eksikliği nedeniyle, REM uykusu sırasında yaşanan deneyimler kalıcı belleğe aktarılmaz.
REM uykusu, topluca non-REM (NREM) veya senkronize uyku olarak adlandırılan diğer evrelerden fizyolojik olarak keskin bir şekilde ayrılır. Yetişkin insanlarda yaklaşık 90 dakika süren uyku döngüleri içerisinde REM ve NREM evreleri birbirini takip eder. Uyku süresi ilerledikçe, döngüler içindeki REM uykusu oranı artar. REM aşamasına geçiş, beyin sapından kaynaklanan “ponto-genikulo-oksipital dalgaları” (PGO dalgaları) olarak bilinen belirgin elektriksel patlamalarla başlar.
REM uykusu sırasında organizmalar merkezi homeostazı askıya alırlar; bu durum, diğer uyku veya uyanıklık modlarında görülmeyen solunum, termoregülasyon ve dolaşımda büyük dalgalanmalara izin verir. Bu süreçte vücut ani bir kas tonu kaybı yaşar ki bu durum REM atonisi olarak tanımlanır. Görsel ve işitsel uyaranların yokluğu (duyusal mahrumiyet) nedeniyle REM uykusu sırasında halüsinasyonlar görülebilir.
Tarihsel süreçte, 1953 yılında Profesör Nathaniel Kleitman ve öğrencisi Eugene Aserinsky tarafından hızlı göz hareketleri tanımlanmış ve bu durum rüyalarla ilişkilendirilmiştir. REM uykusu daha sonra William Dement ve Michel Jouvet gibi araştırmacılar tarafından detaylandırılmıştır. Bu evreyi incelemek için uyandırma testleri, nöroşirürji, kimyasal enjeksiyonlar, elektroensefalografi (EEG), pozitron emisyon tomografisi ve rüya görenlerin uyanış sonrası raporları gibi çeşitli teknikler kullanılmaktadır.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons