İyonosfer Nedir?
Bu madde, sayarbilgi kavram dizini kapsamında hazırlanmış bir sözlük incelemesidir.
İyonosfer
İyonosfer, atmosferin elektromanyetik dalgaları yansıtacak miktarda iyon ve serbest elektronların bulunduğu 70 km ile 400 km arasındaki bölgedir. Bu katman, termosferi tamamen kapsarken mezosfer ve ekzosferin bir kısmını da içine alır.
Güneş’ten veya yıldızlararası uzaydan gelen ışımalar, bu bölgedeki atmosfer gazlarının atom ve moleküllerini iyonlara ayırarak ya da elektronlarla harekete geçirir. İyonosferin yüksekliği zamana ve mevsime göre değişkenlik gösterse de sınırının 25-50 mil arasında olduğu kabul edilir. Işınım ve yansıtma özelliklerine göre çeşitli katmanlara ayrılan bu bölgede gazlar iyon halinde bulunur; bu durum radyo dalgalarının çok iyi iletilmesini sağlar. Bölgedeki sıcaklık yüksek olsa da gazların çok seyrek olması nedeniyle standart bir termometreyle ölçülen sıcaklık düşük çıkar.
Bir radyo dalgası iyonosfere ulaştığında, elektromanyetik dalganın elektrik alan bileşeni iyonosferdeki elektronları radyo frekansı ile aynı frekansta titreşime zorlar. Titreşim enerjisi, elektronların yeniden düzenlenmesini veya elektronların orijinal radyo frekansını yeniden oluşturmasını sağlar. İyonosferin çarpışma frekansı radyo frekansından düşük ve elektron yoğunluğu yeterli ise tam yansıma gerçekleşir.
Eğer gönderilen radyo dalgasının frekansı iyonosferin plazma frekansından büyükse, elektronlar yeterince hızlı dönüt veremez ve sinyal geri yansımaz. Bu durum şu formülle ifade edilir:
fkritik = 9 × 10-3 √N
Burada N, cm³’teki elektron yoğunluğunu temsil eder.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons
