Çoğu kodlama ajanı kurulumu yerel olarak başlar: proje düzeyinde bir talimat dosyası, birkaç yeniden kullanılabilir yetenek, bazı mimari notları ve belki de bir dizi test veya dağıtım kuralı. Bu yaklaşım, bilgi tek bir depoya aitken işe yarar. Ancak aynı kılavuzun birçok projede yeniden kullanılması gerektiğinde sorunlar ortaya çıkar. Kopyalamak tutarsızlıklara yol açar; merkezileştirmek sahiplik sorunları yaratır; güncellemek uyumluluk zorlukları doğurur; güncellemeleri dağıtmak ise başlı başına bir mesele haline gelir.
Bu noktada asıl zorluk artık ajanı yönlendirmek değil, bilgiyi yönetmektir.
Yapay zeka destekli kodlama araçları yazılım geliştirmede yaygınlaştıkça, ekipler bu araçların kullanımını daha tutarlı hale getirmenin ve hızın ortak mühendislik standartlarını aşmasından doğabilecek teknik borçları önlemenin yollarını aramaya başladı [1]. Artık sadece kod üretmek değil, aynı zamanda yapay zeka destekli geliştirmenin, ekibin halihazırda belirlediği mimari kararları, tasarım kalıplarını, test uygulamalarını ve kodlama standartlarını takip etmesini sağlamak da kritik hale geldi.

Bu amaçla, bu bilginin bir kısmını geliştirme ortamına bağlı kalıcı talimatlarla yakalamak mantıklı bir yaklaşım oldu: yetenekler, kurallar, koruma mekanizmaları ve yeniden kullanılabilir referanslar gibi unsurlar. Bunlar, mimari kalıpları ve mühendislik standartlarını projenin başından itibaren oluşturmaya yardımcı olan proje iskeleleriyle birleştiğinde (önceki bir makalede [8] ele alındığı gibi), yeni bir proje yalnızca önceden tanımlanmış bir klasör yapısı ve yapılandırma ile başlamazdı; aynı zamanda kod tabanının nasıl gelişmesi gerektiğine dair kılavuzları da içerebilirdi. Örneğin, belirli mimari kalıpları takip ederek, onaylanmış soyutlamaları kullanarak veya yerleşik test ve entegrasyon uygulamalarını uygulayarak.
Bu yaklaşım, her geliştiricinin aynı tür görevlere farklı yaklaşıp farklı sonuçlar üretme riskini azaltırken, projenin nasıl geliştirilmesi gerektiği konusunda ortak bir anlayış oluşturdu. En önemlisi de aynı kuralların kodlama ajanına tekrar tekrar açıklanmasını gereksiz kıldı.
Ajan Yetenekleri bu fikri resmileştirdi. Anthropic tarafından Ekim 2025’te tanıtılan Yetenekler, bir ajanın ilgili olduğunda keşfedip yükleyebileceği talimatları, betikleri ve kaynakları paketler halinde sunar [2]. Ancak yetenekler, artık kodlama ajanlarını çevreleyen daha geniş bir bilgi katmanının yalnızca bir parçasıdır: kurallar, referans dokümantasyonu, özel ajanlar, bağlantı noktaları ve araç yapılandırmaları da ajanın nasıl çalıştığını etkileyebilir [7]. Şekil 1, bu unsurların bir proje içinde nasıl bir arada var olabileceğini basitleştirilmiş ve araçtan bağımsız bir şekilde göstermektedir.

Bu bilgi katmanı genişledikçe, mühendislik standartları üzerinde anlaşmak ve projelerin nasıl gelişmesi gerektiğini belgelemek her zamankinden daha önemli hale geldi. Dokümantasyon artık sadece bir sistemin nasıl inşa edildiğinin kaydı değil; aynı zamanda ekipleri ve kodlama ajanlarını ortak standartlar etrafında birleştiren bir mekanizma haline geldi.
Ancak yeniden kullanılabilir bilgi, bir kodlama ajanını çevreleyen altyapının yalnızca bir parçasıdır. Anthropic, bir ajan iskelesini bir modelin etrafındaki yazılım altyapısı olarak tanımlar; bu altyapı, ajanın bir ajan olarak çalışmasını sağlayan yürütme döngüsünü, araçları, bağlam yönetimini ve koruma mekanizmalarını içerir [5]. Bu mimari içinde yetenekler ve diğer kalıcı talimatlar ajanı yönlendirirken, kademeli bağlam yükleme ve araç keşfi gibi mekanizmalar ajanın çalışma sırasında hangi bilgiye ve yeteneklere erişebileceğini belirler. Bu unsurlar arttıkça, zorluk sadece iyi talimatlar yazmakla kalmaz; ajanların bağımlı olduğu bilgi ve yetenekleri yönetmek de gereklidir.
Zorluk, bu ekosistem genişlediğinde ortaya çıkar.
Bu bilgi genellikle kodun yanında, depolar içindeki dosya ve klasörler olarak bulunur; ancak sadece nihai projelerde değil. Şablonlar ve proje iskeleleri, projelerin nasıl oluşturulması ve geliştirilmesi gerektiğine dair talimatlar içerebilir. Ortak iç kütüphaneler veya paketler kendi kılavuzlarını barındırabilirken, şablonlardan oluşturulan projeler bu bilginin bir kısmını miras alır veya kopyalar ve kendi talimatlarını ekler.
Depolar bağımsız olarak geliştiğinde, kodlama ajanlarını yönlendiren bilgi de farklılaşabilir. Aynı talimatlar birden fazla proje ve ekipte yeniden kullanıldığında, yeni bir yönetim sorunları dizisi ortaya çıkar:
-
Talimatların sapması ve çoğalması: aynı kılavuz depolar arasında kopyalanır ve ardından bağımsız olarak değiştirilir. Zamanla ekipler, aslında aynı olan talimatın birkaç farklı versiyonunu sürdürmek zorunda kalır; bu da versiyonları takip etmeyi ve güncellemeleri projeler arasında tutarlı bir şekilde dağıtmayı zorlaştırır.
-
Bilgi sahipliği ve sınırlar: organizasyonlar büyüdükçe, ortak bilgiyi alan, platform veya pakete özgü kılavuzlardan ayırmak giderek daha önemli hale gelir. Net sınırlar ve sahiplik olmadan, depolar alakasız talimatlarla dolabilir; bu da bunları kimin sürdürmekten sorumlu olduğunu, değişiklikleri kimin incelemesi gerektiğini ve hangi versiyonun doğru olduğunu belirlemeyi zorlaştırır.
-
Uyumluluk: bir kütüphanenin, API’nin, çerçevenin veya mimarinin bir versiyonu için doğru olan kılavuz, altta yatan yazılım geliştikçe güncelliğini yitirebilir. Bu nedenle yeniden kullanılabilir bilginin, tanımladığı bağımlılıklarla birlikte evrilmesi gerekir.
-
Bağlam ve token yükü: ekosistem genişledikçe, her kodlama oturumuna çok fazla talimat, referans veya araç tanımı yüklemek bağlam tüketimini ve maliyeti artırır; oysa görevle yalnızca küçük bir kısmı ilgili olabilir. Seçici bilgi yükleme ve ilgili araçları talep üzerine keşfetme mekanizmaları, ajanların çalışma bağlamını daha verimli yönetmelerine yardımcı olur.
-
Müşteri ve paketleme parçalanması: farklı kodlama ajanları ve geliştirme ortamları yetenekler, kurallar, eklentiler veya araç yapılandırmaları için farklı standartlar kullanabilir. Taşınabilir bir paketleme modeli olmadan, ekipler aynı entegrasyon işini her müşteri için tekrarlamak zorunda kalır ve geliştiriciler aynı bilgiyi uyumsuz formatlara uyarlamakla zaman kaybeder.
-
Zihinsel teslimiyet ve mühendislik muhakemesinin aşınması: kodlama ajanları daha yetenekli hale geldikçe, ekipler üretilen çözümleri, arkasındaki mimari kararları veya ödünleşimleri yeterince sorgulamadan kabul etme riskiyle karşı karşıya kalır. Dokümantasyonla desteklenen ortak mühendislik bilgisi, teknik tartışmalar ve sürekli gelişen standartlar, bu kararların arkasındaki eleştirel düşünceyi ve kolektif sahipliği korumaya yardımcı olur.
Burada ilginç bir paradoks var. Bu bilgi katmanını yapay zeka destekli yazılım geliştirmeye tutarlılık getirmek için ekledik; ancak ölçeklendikçe bu bilgiyi yönetmek başlı başına bir zorluk haline geldi.
Yetenekler, göreve özgü bilgiyi düzenlemek için kullanışlı bir birim sunar, ancak tek tek yetenekleri paylaşmak daha geniş yönetim sorununu çözmez. Olası bir yaklaşım, ilgili yetenekleri, kuralları, referansları, bağlantı noktalarını, ajanları ve araç yapılandırmalarını bir araya getiren yeniden kullanılabilir bilgi birimlerini kullanmaktır; bu da paylaşılan bilgi ve yeteneklerden oluşan daha geniş bir ekosistem mümkün kılar.
Burada ajan eklentileri özellikle ilgi çekici hale gelir. Şubat 2026’da AWS, ajan eklentilerini farklı türdeki uzmanlık varlıklarını paketleyen konteynerler olarak tanımladı; bunlar arasında yetenekler, referanslar, bağlantı noktaları ve MCP aracılığıyla harici araçlara bağlanma imkanı bulunur [3]. Dolayısıyla bir eklenti, ajan bilgisi ve yetenekleri için bir dağıtım birimi işlevi görebilir. Her projenin kendi kopyasını sürdürmesi yerine, bir eklentinin kendi sahibi, yaşam döngüsü ve versiyonu olabilirken, birden fazla proje onu bir bağımlılık olarak kullanabilir.
Yazılım paketleriyle yapılan benzetme faydalıdır. Birden fazla uygulama aynı kütüphaneye bağımlı olduğunda, genellikle kütüphanenin kaynak kodunu her depoya kopyalamayız. Onu ayrı olarak sürdürür, versiyonlar oluşturur ve uygulamaların onu bir bağımlılık olarak kullanmasına izin veririz. Ajan eklentileri, ajanların kullandığı bilgi ve yetenekler için benzer bir modeli getirir.
Eklentiler ayrıca statik talimatların ve dokümantasyonun ötesine geçebilir. Ajanların MCP (Model Bağlam Protokolü) aracılığıyla harici araçlara ve hizmetlere bağlanması için yapılandırmaları içerebilirler. Bu, önemli bir ayrım ortaya çıkarır: yetenekler ve referanslar esas olarak ajanların görevlere nasıl yaklaştığını yönlendirirken, MCP ile bağlanan araçlar onların harici sistemlerle etkileşime girmesine, canlı bilgi almalarına veya işlemler gerçekleştirmelerine olanak tanır. Bir eklenti, bu tamamlayıcı yetenekleri, harici araçları kendisi uygulamadan paketleyebilir.
Ancak organizasyonların nadiren sadece tek bir yeniden kullanılabilir eklentisi olur. Farklı yetenekler doğal olarak farklı birimlere ait olabilir: bulut altyapısı kılavuzları, arka uç geliştirme uygulamalarından, veri bilimi iş akışlarından, güvenlik kurallarından veya belirli bir yazılım paketine bağlı bilgiden ayrı olarak sürdürülebilir. Bu alanları ayrı eklentilerde tutmak, her birine daha net bir kapsam, sahip ve yaşam döngüsü kazandırır.
Eklentiler bağımsız birimler haline geldiğinde, onları düzenlemek ve dağıtmak için bir mekanizma gerekir. İşte burada bir pazar yeri devreye girer. Bir pazar yeri, mevcut eklentilerin bir kataloğu işlevi görür: ajan istemcilerine hangi eklentilerin mevcut olduğunu ve nereden elde edilebileceğini bildirir. Önemli olan, bir pazar yerine erişmenin içindeki tüm eklentileri yüklemek anlamına gelmemesidir. Her proje, kendi bağlamıyla ilgili olan eklentileri seçebilir.
Bu yaklaşım, ortak ajan yeteneklerinin kaynağını bireysel projelerden, bağımsız olarak sürdürülen eklentilere kaydırır. Böylece birden fazla depo, aynı versiyonlanmış bilgiyi kopyalamadan kullanabilir. Örneğin, bir arka uç projesi altyapı, kod kalitesi ve arka uç geliştirme eklentilerini birleştirebilirken, bir veri bilimi projesi aynı kataloğdan altyapı, Python kalitesi ve veri bilimi eklentilerini seçebilir.
AWS, bu modelin pratik bir örneğini sunar. AWS için Ajan Eklentileri, bir pazar yeri aracılığıyla farklı yetenekler için ayrı eklentiler olarak sunulur; bu da geliştiricilerin işleriyle ilgili olanları keşfedip yüklemesine olanak tanır [3].
Eklentilerin sayısı arttıkça başka bir soru ortaya çıkar: Bu bilgi nasıl düzenlenmelidir? Her eklentinin aynı kapsamı veya aynı sahibi yoktur. Bazı bilgiler organizasyon genelinde paylaşılırken, bazıları belirli bir mühendislik alanına, platformuna veya paketine aittir ve bazıları da tanımladığı

Bu Gelişmeyi Toplulukta Değerlendirin
Haber hakkındaki düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi ve teknik sorularınızı topluluk üyeleriyle anlık olarak tartışın.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




Söz sizde.
Deneyiminizi, sorularınızı ve katkılarınızı paylaşın. E-posta adresiniz yayımlanmaz.