Evrenin En Uzaktaki Kara Delik Rekoru Yeni Bir Sahibi: EUCL J1729
Astronomlar, Büyük Patlama’dan sadece 662 milyon yıl sonraki bir kara deliğe ait yeni bir rekor belirlediler. Bu kara delik, maddeyi inanılmaz bir hızla yiyerek beyaz-sıcak ışık yayan bir “kuasar” olarak tanımlanıyor. Bulgular, Astronomy & Astrophysics dergisinin 6 Temmuz tarihli sayısında yayınlandı. Daha önce bu alanda rekoru elinde bulunduran keşif, bu kara delikten 15 milyon yıl sonra yapılmıştı.
Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nden astronom Daming Yang, “Bu keşif, erken dönemdeki kara deliklerin neden bu kadar hızlı büyüdüğü konusundaki uzun süredir devam eden gizemi daha da karmaşık hale getiriyor” diyor. “Geçmişe doğru her adım attığımızda, bu olguyu açıklamak giderek zorlaşıyor.”
Bu yeni rekor sahibi kara delik, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Euclid uzay teleskopu tarafından tespit edildi. Euclid, 2024 yılında başlayan ve altı yıllık bir görevle, gökyüzünün yaklaşık üçte birini kızılötesi ışınlar kullanarak haritalandırmayı amaçlayan bir proje. Bu keşif, tıpkı Apollo programının Ay’a insan gönderme çabası gibi, insanlığın evreni anlama konusundaki azmini ve yeteneğini gösteriyor.
Kızılötesi ışınlar, uzak nesnelerin tespitinde kritik bir öneme sahip. Bunun nedeni, ışığın genişleyen kozmos boyunca ilerlerken uzaması veya “kırmızıya kayması” olması. Erken evrende yayılan görünür ışık, teleskoplarımız tarafından algılandığında kızılötesi ışınlara dönüşebilir.
Euclid’den önce, teleskoplar sadece Büyük Patlama’dan yaklaşık 770 milyon yıl sonraki en parlak quasarları tespit edebiliyordu. Şimdiye kadar, bu tarihten daha eski sadece dokuz quasar biliniyordu. Yang ve çalışma arkadaşları, Euclid’nin ilk 18 ayında 12 yeni quasar bulduğunu bildiriyor.
“Bu durum, alandaki araştırmayı ‘birkaç sıra dışı örnek’ incelemekten, ‘en erken dönemdeki dev kara deliklerin popülasyonunu’ anlamaya doğru kaydırıyor” diyor Yang. “Bu, rekoru kırmaktan bile daha önemli.”
Yeni rekor sahibi EUCL J1729, yalnız değil. İkinci ve üçüncü sıradaki en uzak quasarlar da bu keşiflerin bir parçasıydı. Bu quasarlar, benzer mesafelerdeki diğerlerine göre çok daha sönük görünüyorlar; muhtemelen daha parlak olanların tespit edilmesi daha kolay olduğu için. Daha zayıf quasarları incelemek, o döneme ait kara deliklerin genel özelliklerini anlamamıza yardımcı olacak.
Kaynak: Science News Topics