Gece kuşları için daha iyi uyumanın tek yolu yatarak uyanmayı erkene almak değil: Araştırmalar ne diyor?.

Uzun süredir kendisini bir “gece kuşağı” olarak tanımlayan bireylerin, gece geç saatlerde uykuya dalmaya devam etmesinin sağlığı için iyi olmadığını ortaya koyan araştırmalar, bu kişilere yatarak uyanmayı erkene almanın tek çözüm olmadığını söylüyor. Uzmanlar, gece geç saatlere kadaruyanların uyku düzenini iyileştirirken aynı zamanda zihinsel sağlık risklerinden de korunması gerektiğini vurguluyor.

Kaynak metne göre, kötü uyku alışkanlıkları iş yerinde sağlık ve güvenlik açıklarını artırıyor, çalışma performansını düşürüyor ve çeşitli fiziksel sağlık risklerini büyütüyor. Son çalışmalar, geç saatlere kadar uyanma alışkanlığının zihinsel hassasiyeti artırması ve iş-yaşam dengesini bozmasıyla da bağlantılı bulunduğunu gösteriyor; bu bağlamda “yeterince” uyumuş olsa bile gece geç saatlere kadaruyan kişiler yine olumsuz etkiler yaşabiliyor.

Geç uyanmanın sağlığa zararları

D geçen yaz Stanford Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, 70.000’den fazla yetişkinin sağlık verilerini inceledi ve geç saatlerde uykuya dalmayla kısa vadede ve uzun vadede daha kötü zihinsel sağlık arasındaki ilişkiyi ortaya koydu; bu olumsuz etki yeterince uyuyan gece kuşlarında da görüldü. Araştırma, “sağlık için doğal uyku düzenimizi izlemeliyiz” şeklindeki geç saatlere kadar uyanmayı meşrulaştıran yaygın gerekçenin geçerli olmadığını gösterdi.

Araştırmanın baş yazarı Stanford Tıp Fakültesi Uyku ve Sirkadyen Bilimler Merkezi eş direktörü Jamie Zeitzer, bu tabloya sosyal izolasyonun da rol oynayabileceğini düşünüyor. Ona göre gece 3’te uykuya dalan biri için uyanık olan insan sayısı azken, sabah 5’te uyananların yalnızlığı daha çok zihinsel olarak dinç hissettiğimiz saat dilimine denk geliyor; oysa gece kuşları bir günün stresiyle baş ettikten sonra zihinlerinde takılı kalabiliyor.

“Gece geç saatlere kadar uyanmanın özünde, özellikle akşam tipi biriyseniz, herhangi bir sorun olduğunu düşünmüyorum.” Zeitzer, bazı insanların gece geç saatlere kadar uyanmasının kendileri için de baskı yapan dışsal etkenlerden kaynaklanabileceğini belirterek, “biz gece kuşlarının zihinsel sağlığa özellikle dikkat etmesi gerektiğini” ekledi.

Jamie Zeitzer, Stanford Tıp Fakültesi Uyku ve Sirkadyen Bilimler Merkezi eş direktörü

Ne yapılmalı?

Bu bulgular ışığında araştırmalar, gece kuşlarının yalnızca daha erken yatıp daha erken uyanmaya çalışmanın her zaman mümkün olmadığını hatırlatıyor. Uzmanlara göre önemli olan, uyku düzenini iyileştirirken aynı zamanda zihinsel sağlığa yönelik farkındalığı artırmak; çünkü dışsal etkenlerin hem geç saatlere kadar uyanmaya hem de depresyona yol açması olası.

Sonuç olarak sabah erken kalkanların aksine, doğal olarak akşam tipi olan kişilerin uyku kalitesini yükseltmek için kendi ritimlerine uygun ama sağlığı tehdit etmeyen bir düzen oturtmaları gerektiği vurgulanıyor. Bu bağlamda uzmanlar, gece kuşlarının yalnızca saatlerini değil, aynı zamanda zihinsel sağlık durumunu da gözden geçirmelerini öneriyor.