Arabamda Bluetooth ses kullanmayı bıraktım; müziğim artık gerçekten güzel çalıyor.

Kişisel ses teknolojisi para ve istek açısından tükenmeyen bir kuyu olabilir, ancak az kişi arabaların sakin bir dinleme seansına dalmak için mükemmel bir mekan olduğunu fark eder. Ortam gürültüsünden iyi şekilde yalıtılıdırlar, hoparlörler genellikle ev sineması gibi klasik bir çevresel ses yerleşiminde kurulur ve Android Auto ile Apple CarPlay gibi kolaylıklar sayesinde kütüphanenizden her şeyi aracın multimedya sistemine aktarabilirsiniz.

Ne yazık ki, araç üreticileri ve akıllı telefon markaları Bluetooth ses teknolojisini ve kablosuz cihaz bağlantısını görmezden gelmemeniz gereken bir yaşam tarzı seçeneği olarak öne çıkarır. Tabii ki sürtünmesizdir ve beş dakikada kurulumu kolaydır, ancak bağlantı temelde kalite açısından yetersizdir; ses akışını sıkıştırma, temel codec’ler ve söz konusu Bluetooth protokollerinin sınırlamalarıyla parçalar.

Ses, Kablosuz Android Auto kullansanız bile etkilenir; ya desteklenen bir araçta ya da pazar sonrası (aftermarket) bir dongle üzerinden. Ben bunu erken fark ettim, önceliklerimi değerlendirdim ve arabayı seven, kalite konusunda titiz standartlara sahip bir audiophile iseniz, kablosuz ses teknolojisinden vazgeçmenin tam da doktörün reçetelediği şey olabileceğini gördüm.

Kablosuz ses sınırlamalarla doludur

Bağlantılı bağlantı da öyle, ama bu daha küçük kötülük

Bluetooth kullanarak aracınızın multimedya sistemine bağlanmak kolaylığın tam karşılığıdır. Anahtarsız giriş, düğmeli çalıştırma ve otomatik şanzıman gibi Android Auto’yu kurarken, telefonunuz menzile girdiği ve araç çalışmaya başladığı anda hemen başlatmak bir süper güç hissi verir. Bu hediyenin vermeye devam etmesini sağlayan kablosuz arama kontrolleri ve sesli asistan talimatları gibi kolaylıklar sayesinde bu yenilik de çabuk tükenmez. Ne yazık ki, çoğu aracın bu özelliği özenle eklenen bir özellikten çok bir zorunluluk olarak kurduğunu da fark ettim.

Pik araçlar hariç, çoğu marka araçlarının donanımında yer alan Bluetooth sürümünü ilan etmez. Pazar sonrası (aftermarket) bir ana ünite kullanarak eski bir arabayı akıllılaştırsanız bile, daha eski Bluetooth standardıyla ve yüksek çözünürlüklü codec’lere sınırlı destekle geldiklerini fark edeceksiniz; SBC ve AAC codec’leri gibi kayıplı, yoğun şekilde sıkıştırılmış akışlara varsayılan olarak geri dönerler. Bu ortalık dinleyici için sorunlu görünmüyor, ancak bizden bazıları FLAC dosyalarına depolanmış CD kalitesindeki sesi MP3 gibi yoğun sıkıştırılmış biçimler ve yayın hizmetlerinin kullandığı karşılıklarından ayırt edebilir.

Teknik ayrıntılara girmeden önce, şunu belirtmek değer: Telefonunuzda oynatılan ya da USB belleğe depolanmış çoğu sıkıştırılmış ses akışı iki kanallı stereo oynatma için kodlanır ve çevresel (surround) ses için değil. Evet, aracınızın hoparlörleri sizi mükemmel şekilde sarar, ancak yine de iki kanallı sesi, amplifiköre oynatma cihazınız üzerinden ileten bir sesi geri getirirler.

Bu, Bluetooth bağlantısı ya da 3.5mm TRS/TRRS uçlu bir kablo kullanıp kullanmanıza fark etmez. Bağlantı noktalarının ve iletkenlerinin sayısı kablonun aktarım yeteneklerini sınırlarken, Bluetooth standardı kablosuz aktarımı sınırlar; yalnızca Spatial Audio (Mekansal Ses) yaygın olarak tanınan istisnadır. Android Auto gibi bağlantılı bir USB-C bağlantısında ses aktarımı, genellikle iki kanallı bir iş olan en yüksek ortak desteklenen standaara varsayılan olarak geri döner.

Bluetooth neden ses aktarımı için yetersizdir?

Bant genişliği, şaşırtıcı biçimde en büyük engel değil

Kanal sınırlaması ortadan kalkınca, Bluetooth protokollerine odaklanabiliriz. Bluetooth İlki Grubu (SIG) tarafından 5.0 ve 6.0 olarak atanmış ticari açıdan en güncel olanlar, giyilebilir cihazlarda güçtüketimini minimize etmek için kullandığımız BLE protokolünde (LE 2M PHY) saat başına 2 Mbps’ye kadar veri aktarabilir. Güç tüketiminin sorun olmadığı klasik Bluetooth (EDR)’da ise akışlar saat başına 3 Mbps ile en üst düzeye ulaşır. Ancak protokol aşırı yüklemesi, paket hata düzeltmesi ve RF kararlılığı tamponları hesaba katıldıktan sonra, ses yayını için pratik sınır 1.1 ile 1.2 Mbps arasındadır. Bunu çoğu kablosuz Android Auto dongle’ında, CarPlay’de ve yerleşik Android Automotive’e sahip araçlarda bulursunuz.

Bu, 16-bit derinlikte ve 44.1kHz örnekleme hızında sıkıştırılmamış, CD kalitesindeki ses için gereken veri hızıdır. Qualcomm’un AptX Lossless (aptX LL) gibi özel codec’leri böyle ses akışlarını destekler, ancak bu genellikle hem yayın yapan telefonda hem de alan araçta codec desteği gerektiren iki yönlü bir el sıkışmasıdır. İkincisi genellikle desteğe sahip değildir ve üstelik aptX LL alt-optimal RF koşullarında kayıplı sıkıştırmaya kadar ölçeklenen dinamik bir codec’tir. LHDC ve Sony’nin LDAC gibi diğer tanınmış yüksek kaliteli Bluetooth ses codec’leri ise 24-bit/192kHz’e kadar olan seste kayıplı sıkıştırma kullanarak veri hızını 990kbps altında tutar.

Dinleyici için bu, yalnızca sesi tüm görkemıyla kablosuz bir bağlantıda çalarından aracınıza aktarmakta zorlanacağınız anlamına gelir. Bu değişimde yer alan donanımlardan herhangi birinin hi-fi codec desteğine sahip olmaması durumunda işler daha da kötüleşir. Ardından varsayılan genellikle 328 kbps ile sınırlı eski codec’ler olan SBC olur. Bunu çoğu araçta, pazar sonrası (aftermarket) ana ünitelerde, Bluetooth alıcılarında ve Android Auto/Apple CarPlay adaptörlerinde bulursunuz. Ne yazık ki, her müşteri bir audiophile değildir ve çoğu kullanıcının ilgilendiği şey yalnızca bağlantı sırasında navigasyon talimatlarının araç hoparlörlerinden yüksek sesle çalmasıdır.

Bu nedenle, 24-bit / 192 kHz’de tamamen kayıpsız ve sıkıştırılmamış bir ses akışı ancak bağlantılı bir Android Auto bağlantısında ya da bağlantılı Aux üzerinden mümkündür; çünkü saat başına 9.2 Mbps’ye kadar veri bant genişliği talep edebilir.

Bağlantılı bağlantılar üstündür

Paket kaybından muafiyet ise en küçük kazançtır

Sinemizde, bağlantılı bir Android Auto bağlantısı PCM codec’ine varsayılan olarak geri döndü; bu, Android Auto ayarlar sayfasında Geliştirici Seçenekleri > Ses Codec’i altında görülebilir. Bu aynı zamanda AAC-LC gibi mevcut diğer seçeneklerin ses kalitesini de geride bırakır. Akıllı telefonunuzda, yayın hizmetiniz önce sesi ham çerçevelere çözer ve bunu Android ses motoruna aktarır; bu hizmeti AudioFlinger olarak adlandırır.

Bu, CD kalitesindeki 44.1 kHz girişini aynı 16-bit derinlikte 48 kHz’e yeniden örnekleme yapar, ancak Hi-Res 96 kHz / 24-bit ya da 192 kHz / 24-bit parçaları 48 kHz / 16-bit LPCM’e ditherlar. Android yansıtma hizmeti ardından medya sesini, navigasyon talimatlarını ve Gemini gibi sistem sesleri ya da sesli aramaları böler; böylece gerektiği şekilde biri diğerlerine göre öncelik kazanabilir.

Bu ses sinyali, aktif bir bağlantılı Android Auto bağlantısının 12–18 Mbps’lik toplam veri ayak izinin yalnızca yaklaşık 1.54 Mbps’sini gerektirir. Aracın dijital sinyal işlemcisi (DSP), bunu hoparlörlerden oynatmak için analog-dijital dönüştürücüye (DAC) göndermeden önce kabin eşitleyıcı, fader ve denge ayarı ile gecikme senkronizasyonu dahil sonraki işlemleri yürütür.

Bu değişimde, Android Auto için bağlantılı bağlantı codec uyumluluğu darboğazlarını ortadan kaldırarak ses kalitesini büyük ölçüde iyileştirir ve standartlaştırır. Aynı sonuçları telefonuna bağlanan bir dongle DAC kullanarak da elde edebilirsiniz; bu eski araçlar için erkek-erkek Aux kablosuyla eşleştirilir.

Küçük bir rahatsızlık bile değerli olabilir

Zayıf ses kalitesi sizi yeterince rahatsız ediyor da bu yazıyı okuyorsanız, büyük ihtimalle bağlantılı bir çözümün de çok uygunsuz olmadığını göreceksiniz. Tabii ki bağlanma sürecine sürtünme ekler ve telefonunuzun USB-C portunun orantısız fiziksel aşınmasına katkıda bulunur. Ses kalitesini yeterince değerli buluyorsanız, aynı zamanda tüm EQ ve işleme işlemlerini telefon üzerinde etkinleştirir ve aracın EQ’sunun bunu mümkün olduğunca az müdahaleyle geri getirmesini sağlarsınız.