Isıtıcı plakalarınız ile işlemcileriniz arasında genellikle “termal macun” olarak adlandırılan bir ara madde bulunur. Ancak bu madde her zaman macun formunda değildir ve bileşimi de oldukça değişkenlik gösterebilir.
Bu madde, iki yüzey arasındaki boşlukları doldurarak ısının işlemciden soğutma sistemine aktarım verimliliğini artırır. Zamanla kuruyup iletkenliğini kaybetme eğilimindedir ve bu noktada değiştirilmesi gerekir. Belki de daha üst düzey bir versiyonla —belki de sıvı metalle— değiştirildiğinde bilgisayarınız eskisinden bile daha serin çalışabilir.
Fakat “pompalama” olarak bilinen bir olgu, termal macununuzun öngörülenden çok daha erken tükenmesine neden olabilir ve bu sorun tekrar tekrar ortaya çıkabilir.

Termal macununuz, takıldıktan sonra yerinden kayabilir
Basınç artışıyla macun da hareket eder
Lise fen derslerinizi hatırlıyorsanız, maddelerin ısındığında genleştiğini, soğuduğunda ise büzüldüğünü biliyor olabilirsiniz. Bu, ısının mekanik bir etkiye sahip olduğu anlamına gelir. Örneğin bir Stirling motoru, mekanik hareket yaratmak için gazın genleşme ve büzülmesini kullanır.
Pompalama sırasında da tam olarak bu olur: Macunun yer aldığı iki yüzeyin sürekli ısınıp soğuması, sıcaklık değişimiyle yüzeylerin farklı şekillerde esnemesi sonucu bir “pompalama kuvveti” yaratır.
Macun bilgisayarınızın geri kalanına doğru fışkırmaz ya da o kadar dramatik bir durum söz konusu değildir. Bunun yerine yerinden kayar ve dağılır. Eşit şekilde dağılmadığı için sıcak noktalar oluşur ve genel termal performans düşer.
Farklı macun formülasyonlarının viskozitesi ve özellikleri de farklıdır; bu yüzden hepsi aynı derecede pompalamaya maruz kalmaz.

masaüstü bilgisayarınızda işe yarayan tüp, dizüstü bilgisayarınızda hayal kırıklığı yaratabilir
İşin arkasında temel tasarım farklılıkları var
Pompalama şikayetlerinin neden ancak şimdi duyulmaya başlandığı sorusu da merak edilebilir. Birincisi, üst düzey GPU‘lar ve CPU’lar önceki nesillere kıyasla çok daha fazla ısı üretiyor. 400 W’a varan güç tüketebilen masaüstü CPU’ları ve neredeyse 600 W’a ulaşan GPU’lar varken, o ince macun tabakası günümüzde eskisinden çok daha fazla yük altında çalışıyor.
Yine de pompalama, masaüstü CPU’larda nispeten nadir görülür. Çünkü bu işlemcilerin CPU çekirdeği ile ısıtıcı plaka arasında bir IHS, yani Entegre Isı Dağıtıcı bulunur. Çekirdeğin altında fabrikada yerleştirilmiş bir TIM, yani Termal Arayüz Malzemesi vardır. Bu yüzden bazı modifiyeciler ve aşırı saat ayarlayanlar, daha iyi bir TIM ile değiştirmek için CPU’ların IHS’ini sökerler. Bu işlem, aslında CPU paketinin iç ve dışındaki termal macunu değiştirmek anlamına gelir.

Dizüstü bilgisayar CPU’ları ve GPU’larında ise durum farklıdır. Hem dizüstü hem de masaüstü sistemlerde genellikle IHS bulunmaz. Macun ve ısıtıcı plaka, doğrudan yukarıda görülen CPU çekirdeğinin üzerine yerleştirilir. Ancak IHS’in aksine bu yüzey küçüktür ve ne aynı yapısal profili sunar ne de bir masaüstü CPU’sundaki IHS kadar sıkı bir sıkıştırma kuvvetine maruz kalır. Bu da onu yerinden kaymaya daha duyarlı hale getirir.
Sorun tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa, işlemci ile soğutucu arasına konulan malzemeyi değiştirin
Pompalamanın belirtileri, eski ve kurumuş termal macunun belirtileriyle neredeyse aynıdır: Belirli bir yük altında işlemcinizin sıcaklığı, taze macun uygulandığı zamankinden daha yüksektir.
Temel çözüm de aynıdır: Macunu değiştirin. Ancak sistemi açıp ısıtıcı plakayı çıkardığınızda pompalamanın belirtileri farklı görülür. Macun kuru ve çatlamış değildir; olması gerektiği gibi hala “sıvı” halindedir. Fakat yerinden kaydığı ve işlemcinin bazı kısımlarında boşluklar bıraktığı açıkça anlaşılır.
Aynı macunu tekrar kullanmak, muhtemelen kısa vadede aynı sorunu tekrar ortaya çıkaracaktır. Bu yüzden deneyebileceğiniz ilk şey, pompalamaya daha dirençli veya en azından sisteminizin ulaştığı sıcaklıklar için uygun olarak etiketlenmiş bir macuna geçmektir. Yüzlerce watt güç tüketen üst düzey bir CPU’ya ucuz macun kullanmak pek de akıllıca bir fikir olmayabilir. Eğer hazır bir bilgisayar satın aldıysanız veya bir dizüstü bilgisayar söz konusuysa, ilk kurulumu yapan kişi maliyetleri düşürmüş olabilir.
Ancak daha iyi bir macun bile pompalama sorununu çözmüyorsa —yani macununuz sorun ortaya çıkmadan önce kurumuyorsa— bir evre-değişim termal pedi kullanmak doğru adım olabilir. Aslında bazı GPU ve dizüstü bilgisayar üreticileri zaten bu yöntemi kullanıyor. Soğukken katı, sıcakken ise daha akışkan hale gelen bu ped, pompalamaya direnmek için tasarlanmıştır; ancak macun kadar etkili olmayabilir.
Bilgisayarınız hala düzgün çalışırken bir referans değeri kaydedin
Eğer bilgisayarınız şu anda sorunsuz çalışıyorsa, onu yük altında çalıştırıp hem CPU hem de GPU için temel sıcaklık değerlerini not almak harika bir fikirdir. Bu, sıcaklıkların gerçekten artıp artmadığını yoksa bunun sadece hayal gücünüzün bir ürünü olup olmadığını anlamanıza yardımcı olacaktır.
Bu Gelişmeyi Toplulukta Değerlendirin
Haber hakkındaki düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi ve teknik sorularınızı topluluk üyeleriyle anlık olarak tartışın.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




Söz sizde.
Deneyiminizi, sorularınızı ve katkılarınızı paylaşın. E-posta adresiniz yayımlanmaz.