Almanya merkezli Isar Aerospace’ten Beklenen Fırlatma
Almanya’nın Ottobrunn kentinde bulunan özel uzay fırlatma şirketi Isar Aerospace, Spectrum adlı küçük uyduları yörüngeye taşıma görevini üstleniyor. Şirket, haftalarca süren gecikmelerin ve başarısız fırlatma girişimlerinin ardından, ikinci göreve hazırlanıyor. Spectrum’un ilk uçuşunda yaşanan başarısızlığın ardından, şirket “Yukarı ve İleriye” (Onward and Upward) adlı yeni bir görevle Norveç’teki Andoya Uzay Üssü’ndeki Yörünge Fırlatma Rampası’ndan havalanmayı planlıyor. Fırlatmanın başlangıç saati 15 Haziran Pazartesi günü saat 20:00 UTC olarak belirlenmişti, ancak bu girişim de ertelendi.
Spectrum’un ilk fırlatma denemesi aslında 21 Ocak tarihinde yapılması planlanmıştı. Ancak, bir basınç tahliye vanasındaki arıza nedeniyle bu girişim başarısız oldu. Fırlatmanın daha sonra Mart ayının ortasına ertelenmesine rağmen, hava koşulları, güvenlik protokolleri ve beklenmedik şekilde artan motor yakıt sıcaklıkları gibi çeşitli nedenlerle görev bir kez daha iptal edildi. Nisan ayında planlanan yeni bir fırlatma tarihi de, kompozit malzemeden yapılmış ve basınç altında çalışan bir parçada tespit edilen olası bir sızıntı nedeniyle ertelendi.
Isar Aerospace’in “Yukarı ve İleriye” görevi kapsamında yapılacak bu uçuşta, şirketin amacı yörüngeye ulaşmak. Bu görevde, Güneş senkronu yörüngesine ulaşacak olan Spectrum, aynı zamanda şirketin ilk müşteri yüklerini de taşıyacak. Bu yükler arasında beş adet küp uydu ve bir deney düzeneği bulunuyor. Isar Aerospace’in açıklamasına göre, bu görevin temel amacı, fırlatma aracını gerçek çalışma koşullarında test etmek ve kalifiye etmektir.
Spectrum’un ilk uçuşu olan “Tam Spektrum” görevi 30 Mart 2025 tarihinde gerçekleştirilmişti. Ancak, roket sadece 30 saniye sonra, bir dönüş manevrası sırasında yön kontrolünü kaybedince başarısız oldu. Yapılan incelemede, T+25 saniyelerinde beklenmedik şekilde açılan bir tahliye vanasının soruna yol açtığı tespit edildi. Roketin motorlarını durdurmak için verilen komut, T+30 saniyelerinde verildi ve roket fırlatma alanının yakınındaki denize düştü.
Bu durum, uzay keşifleri tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri olan Apollo 11 göreviyle paralellikler taşıyor. Apollo 11’in başarılı inişi, insanlığın Ay’a ayak basma başarısını temsil ederken, Isar Aerospace’in Spectrum projesi de özel şirketlerin uzay keşiflerine katılımının ve küçük uyduların fırlatılmasının önünü açmayı hedefliyor.
Spectrum Roketi’nin Başarılı Testleri ve Yaklaşan Lansmanı
Şirket, yaşanan aksaklıkların ardından alınan önlemler kapsamında Spectrum roketinin yazılımını güncelledi ve aracın performansını artırdı. “Onward and Upward” görevi için tasarlanan Spectrum roketi, geçtiğimiz yıl her iki aşamasının da 30 saniye süren entegre statik ateşleme testlerini başarıyla tamamladı ve şu anda fırlatma rampasındadır.
Spectrum roketinin birinci aşaması, propan ve sıvı oksijen kullanan dokuz Aquila motoruna sahipken, ikinci aşaması aynı yakıtları kullanan tek bir vakum optimize edilmiş Aquila motoruyla çalışmaktadır. Propan, temiz yanma özelliği gösterir ve diğer karbon bazlı yakıtlara göre daha yüksek özgül impuls değerine sahiptir; bu da roketlerin yakıt verimliliğinin bir ölçüsüdür.
İkinci aşama, birden fazla ateşleme imkanı sunarak, yükleri istenilen yörüngelere yerleştirmek için ek bir kademeye (kick stage) ihtiyaç duyulmasını ortadan kaldırır. 28 metre yüksekliğinde ve iki metre çapında olan bu roket, Andøya’dan 700 kg’lık bir yükü Güneş senkron yörüngesine (SSO) veya Kourou, Fransız Guyanası’ndan 1.000 kg’lık bir yükü alçak Dünya yörüngesine (LEO) taşıyabilir; Isar ayrıca Spectrum roketini bu konumdan da fırlatmaya planlamaktadır.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, Rocket Lab’in 18 metre yüksekliğindeki Electron roketi, Andøya’dan en fazla 200 kg’ı SSO’ya ve 320 kg’ı LEO’ya taşıyabilirken, Firefly’nin Alpha roketi ise en fazla 630 kg’ı SSO’ya ve 1.030 kg’ı LEO’ya ulaştırabilir. Spectrum roketi de Alpha gibi, küçük uydu pazarının üst segmentine hitap etmektedir.
Bu uçuşta, Spectrum roketi Alman uzay ekipmanları üreticisi Dcubed’in bir deney yükünü taşımasının yanı sıra, Technische Universitat Berlin (TU Berlin), Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (NTNU), Maribor Üniversitesi, Technische Universitat Wien Space Team (TU Wien) ve EnduroSat kuruluşlarından gelen küçük uyduları da beraberinde getirmektedir. Bu beş adet küçük uydu, Spectrum roketiyle ilk kez uzaya gönderileceklerdir.
.
Yeni Nesil Uydu Teknolojileri Uzaya Açılıyor
TU Berlin’den gelen CybeeSat, kısa süreli görev frekans bandı için minyatür bir verici alıcıyı, siber güvenlik uygulamalarını ve donanımı sergileyecek. Ayrıca, radyasyona dayanıklı perovskit güneş hücreleri de bu uydu üzerinde test edilecek. Norveç’te üretilen NTNU’nun FramSat-1 uydusu ise, Norveç yapımı uzay teknolojilerinin bir göstergesi olarak tasarlanmıştır.
Maribor Üniversitesi’nin TriSat-S uydusu, uzay ortamında uzun süreli uyku modundan sonra batarya performansını test edecek. Ayrıca, yeni bir optik navigasyon sistemi de bu uydu üzerinde denenecek. TU Wien SpaceTeamSat-1 ise, Avusturya öğrencilerinin geliştirdiği yazılımların uydu üzerinde çalıştırılmasına olanak sağlayacak. Bu durum, 1960’ların sonlarında Amerika Birleşik Devletleri’nin Apollo programıyla benzer bir şekilde, genç bilim insanlarının ve mühendislerin uzay teknolojilerine katkıda bulunmalarını teşvik ediyor.
Son olarak, EnduroSat’ın Platform 6 uydusu, teknoloji gösterimlerini ve müşteri yüklerini taşıyacak. Alman küçük uydu entegratörü ve uçuş sağlayıcısı Exolaunch da, bu göreve uygun ekipmanlar sağlıyor. Bu durum, günümüzde birçok ülkenin kendi uzay programlarını geliştirirken karşılaştığı lojistik zorlukların üstesinden gelmek için uluslararası işbirliğinin önemini gösteriyor.
Bu yüklerin görevlerini başarıyla tamamlayabilmesi için elbette ki yörüngeye ulaşması gerekiyor, ancak bu test uçuşunda bu durumun garantisi uzak. “Onward and Upward” projesinin en önemli testlerinden biri, “Going Full Spectrum” görevinin başarısızlıkla sonuçlandığı “pitch-over” manevrasını başarıyla tamamlamak olacak.
Spectrum projesi için bir diğer kritik nokta ise, kademeli ayrılma ve ikinci kademenin performansı ile birlikte koruyucu kılıfın ayrılması. “Going Full Spectrum” görevinin sağladığı verilerin ötesine geçen her veri noktası, aracın geliştirilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Isar Aerospace, Hollandalı şirket ISISpace tarafından üretilen CASSINI uydusunu ve Fransız şirketi Infinite Orbits’in “Tom and Jerry” görevini fırlatmak için Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile iki adet hizmet anlaşması imzaladı. Bu anlaşmalar, ESA ve Avrupa Komisyonu tarafından başlatılan Flight Ticket Initiative kapsamında yapılmıştır.
Isar Havacılık’tan Yeni Uzay Görevleri ve İşbirlikleri
İsveç merkezli uzay şirketi Isar, yakın zamanda ABD merkezli SEOPS şirketine yönelik 2028 yılında gerçekleştirilecek özel bir görev için anlaşma imzaladı. Norveç Uzay Ajansı da aynı uçuşta iki adet Kuzey Okyanusu gözetleme uydusunu fırlatacak ve Redwire şirketi, Sigma YNDEO-3 platformu ile birlikte 10 adet Avrupa yapımı gösteri yükünü gelecekteki bir uçuşta uzaya gönderecek.
Isar’ın Ticari İşler Direktörü Stella Guillen’in Kasım 2025 tarihli basın açıklamasında belirttiğine göre, “Avrupa’dan uzay erişimi konusundaki küresel talep hızla artıyor çünkü ülkeler ve endüstriler, uzaya bağımsız erişimin stratejik önemini fark ediyor.” Spectrum’un ikinci uçuşu, şirketin ilerlemesini ve Avrupa ile dünya çapındaki uzay fırlatma pazarlarına hizmet verme konusundaki hazırlığını göstermesi açısından kritik bir öneme sahip.
Bu gelişmeler, 1957 yılında Sovyetler Birliği tarafından fırlatılan Sputnik-1 uydusunun ardından başlayan ve günümüzde birçok ülkenin katıldığı uzay yarışının devam ettiğini gösteriyor. Tıpkı o dönemde olduğu gibi, bugün de ulusal güvenlik, bilimsel keşifler ve ekonomik fırsatlar, ülkeleri uzaya yönlendiriyor.
(Başlık fotoğrafı: “Onward and Upward” görevi öncesinde Andøya Uzay Limanı’ndaki Orbital Fırlatma Rampası üzerinde bulunan Spectrum. Kaynak: Isar Aerospace)
Kaynak: Nasaspaceflight