Colossal Biosciences, Dodonun geri getirilmesinde yeni bir adım attı: GenoMorph adlı yapay zeka aracı.

2021’de kurulan Colossal Biosciences, nesli tükenen hayvanları geri getirmeyi hedefleyen bir genetik şirketinden biri. Şirket, Hint Okyanusu’ndaki Mauritius Adası’na özgü olan ve uçamayan ikonik kuş Dodo’yu da bu listede tutuyor. Kuş, 16. yüzyılda Portekizlilerin adaya ilk gelişinde insanlar tarafından kaydedildiys de yüzlerce yıldır görülmemiş durumda. Yeni gelen istilacı türlerle insan avcılığı hayatta kalmayı zorlaştıran kuşun kaderi, meşhur atasözüyle özetlendiği gibi oldu: Dodo’ya giden yolu izledi.

Bu yüzden daha önce “kurt” olarak adlandırılan ve nesli tükenen bir türü geri getirdiğini iddia eden Colossal Biosciences, Dodo’yu da yeniden canlandırmak istiyor. Ancak bu zorlu bir süreç: Şirketin stratejisi, yaşayan yakın akrabalarının genomlarını düzenleyerek, nesli tükenen türden korunmuş DNA’ları kullanmak üzerine kurulu. Dodo ise özel bir durum; şirkete yalnızca tek bir Dodo genom örneğine erişim izni var ve daha önce kurtlar için surrogate (yavru taşıyan ana) üzerinden uyguladığı teknolojiyi, bu kez yumurta içinde gelişen bir türde denemek zorunda.

Şirket, Çarşamba günü bu hedefe doğru ilerlediğini duyurdu. Bunun için GenoMorph adını verdiği ve kendi geliştirdiği yeni bir AI aracı kullandığını açıkladı. Bu yapay zeka aracı, diğer türlerden DNA’larla eğitiliyor ve gagalı ya da tüylü gibi farklı özelliklerle muhtemelen ilişkili olan genom bölümlerini belirleyebiliyor. Bilim insanları bu teknolojiyi, sahip oldukları Dodo DNA’sının kuşu Dodo yapan özelliklerden sorumlu olan bölgelerini tespit etmek için kullanıyor. Şimdiye kadar listeyi 2.300 DNA hedefine indirdiler. Şirket, aynı zamanda lipid nanopartikülleri kullanarak genom düzenlemesini ilk kez bir yumurta içinde gerçekleştirdiğini de belirtiyor.

Bunların tamamı, Colossal Biosciences’in orijinal Dodo’nun tam genetik kopyasını çıkarmadığını, daha karmaşık bir şey yaptığını hatırlatıyor. Şirketin yaklaşımı, liderliğinin “fonksiyonel” Dodo dediği şeyi inşa etmek: yaşayan yakın bir tür olan güvercin türünden birinin genetik dizisini, gagası gibi belirli Dodo özellikleriyle ilişkili Dodo DNA’sı seçimleriyle doldurmak.

Bu stratejinin gerçekten Dodo’yu geri getirdiğini sayıp sayamayacağı, bir türü ne kadar geniş tanımlamaya hazır olduğunuza bağlı. Bazı bilim insanı, şirketin mamut, tilasın ve dev Moa gibi türleri geri getirme arayışlarını duyurmasına rağmen bu çalışmayı şöyle çerçevelemesine güçlüyle itiraz ettiler. Colossal’ın Baş Bilim Ofiseri Beth Shapiro ise farklı türler arasındaki ayrımın düşündüğümüzden daha belirsiz olduğunu savunuyor. “Bu, ardışıklık benzerliliğine dair keyfi bir eşiğe dayalı bir tür tanımı,” diyor Shapiro. “Ama bu eşik keyfi. Herkes için keyli kalacak.”

Fast Company, Shapiro ve Colossal CEO‘su Ben Lamm ile en son Dodo güncellemelerini, tür tanımlamasını ve şirketinin yapay zekayı nasıl kullandığını görüşmek üzere bir araya geldi. Bu söyleşi açıklık ve uzunluk açısından düzenlenmiştir.