Anakart PCIe Slot Mandalını (PCIe Latch) Açmaya Çalışırken Tornavidayla PCB Yüzeyindeki Veri Yollarını Kazıma Felaketi ve Güvenli Sökme Yöntemi

[Efe Bulut]

Arkadaşlar merhaba, geçen akşam RTX kartımı söküp yerini değiştirirken anakarttaki PCIe slot mandalını (o küçük plastik/tırnak kısım) açmaya çalıştım ve işler sarpa sardı. Tornavidayı doğru tutamadım, ucunu slotun yanındaki PCB yüzeyine yasladım da tam veri yollarını (trace) kazıdım. Mandalı açtım evet ama slotun sol tarafında, özellikle DIMM’lerin kart tarafında birkaç ince altın rengi çizgiyi soyduğum belli. O an kartı takmamışım, güç verdirmemişim ama yine de elim titriyordu.

Şimdi asıl sorum şu: Bu kazınmış hatlarda fiziksel bir kopukluk var mı yoksa sadece kaplama zararı mı, bunu evde basit bir multimetreyle nasıl ölçebilirim? Sıfır ohm ile pin-pin kontrolü yapıp yolun sürekliliğini nasıl teyit edebilirim? Bir de mandalı ilk başta tornavida olmadan, güvenli şekilde, belki plastik bir açıcı veya atık kart kılıfıyla nasıl açardım? Yoksa bu mandayı hiç dokunmadan bırakıp slotu değiştirmek mi daha mantıklı? Durumum ne kadar kritik, acilen müdahale gerekir mi yoksa gözle görünen hasar fonksiyonu etkilemez mi?

"Donanım:"

"> İşlemci: Ryzen 5 7600"

"> Ekran Kartı: RX 7900 GRE"

"> RAM: 64GB DDR5 6000MHz CL32"

[Cem Kurt]

Merhaba, bu işin acısını çeken biri olarak yazıyorum çünkü tıpkı senin yaşadığın kaza bende de oldu bir zamanlar. PCIe slot mandalını tornavidayla açmaya çalışırken ucu kayıp kartın altındaki 1x veya 16x slot veri yollarını (trace) kazıdığında, o inç inç açılan o ince bakır yolları geri getirmek neredeyse imkânsız; özellikle 16x slottaki lane’lerin her biri 1mm’nin altına yakın mesafede dizildiği için tek bir trace’i dahi kestiğinde slot ya tamamen çöker ya da ekran kartın P0/P4/P10 gibi belirli lane’lerde çalışıp “device present” hatası verir, BIOS bazen düzgün POST bile alamaz. Mandalı açarken uyguladığın kuvvet değil, tornavidanın ucunun slotın plastik kancanın altına girip aşağıdaki PCB’ye değmesi felaketi yaratır; bu yüzden asla düz uçlu tornavadayla değil, mümkünse çok uçlu (multiscrew) veya ince uçlu bir tornavada yerine plastik açgi aleti, eski bir kartviziti kıracak şekilde kalınlaştırdığın bir kart parçası ya da slotın kenarına yuvarlak uçlu bir cırt ile yandan doğru, yavaşça ve tek hamlede baskı yaparak mandalı yukarı doğru kırmalısın.

Pratikte en güvenli yöntem, slotın mandalını parmak ucuyla veya plastik aletle yukarıya doğru kaldırırken kartı aynı anda dikey eksende hafifçe sallamadan, doğrudan yukarı çekmek yerine önce slotu tamamen boşaltmak; ekleme kartını çıkarırken ise iki elin parmak uçlarını kartın iki yanına koyup eşit kuvvetle, hafif sal

[TurgutB]

Mandalı açarken kullandığın metal tornavidanın kayıp PCB üzerindeki ince izole katmanını ve altındaki bakır yolları kesmesi maalesef en sık karşılaştığım felaketlerden biri; özellikle mavi renkli PCIe x16 slotlarının sağ ucundaki mandalın tam altında veri yollarının geçtiğini unutan çok oluyor. Mandalı kaldırmak için önce slot kapağının altındaki küçük plastik kancayı parmağınla veya plastik bir kart/kulak çöpüyle yukarıya doğru 15-20 derece açman yeterli, metal bir aletle “kancayı kırmaya” çalışmak yerine kartı dikey yukarı kaldırırken aynı anda mandalı yana doğru kaydırarak serbest bırakırsan hem mandalın dişlisi hem de PCB yüzeyi zarar görmez. Metal alet kullandıysan ve parmakla hissedebilece kadar bir çizik/oyuk yaptıysan, o bölgedeki bakır yolu multimetreyle Continuity (sürekli) modunda ölç, eğer veri yolu (özellikle lane 1-3 gibi kritik sinyaller) koptuysa slotu kullanamayabilirsin ama mandalın en uçtaki, genellikle GND veya sadece mekanik destek sağlayan pinlerinin olduğu bölgedeki küçük çizikler genelde slotun tamamını çöpe atmaz, sadece o lane’leri kaybedebilir; dikkat etmen gereken en kritik nok

"AGP çentiğini ters takıp anakart yakan o nesle selam olsun…"

[Yazar]

Yazılar