DNA dizileme oldu da protein dizileme neden bu kadar zor? Nanogözenek teknolojisi gerçekten işe yarar mı?

Ana sayfa › Forumlar › Eski Mikro Odalar Arşivi › Oyun Tavsiyeleri & ‘Ne Oynamalıyım?’ › DNA dizileme oldu da protein dizileme neden bu kadar zor? Nanogözenek teknolojisi gerçekten işe yarar mı?

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #82432
    User AvatarPars_99
    Katılımcı

    Arkadaşlar, son zamanlarda biyoteknoloji haberlerini takip ederken sürekli ‘tek molekül protein dizileme’ ve ‘nanogözenek’ diye bir şey okuyorum. DNA/RNA dizileme artık ne kadar yaygınlaştıysa, protein dizileme konusunda hala çok geride olduğumuzu fark ettim.

    Benim aklımı kurcalayan şu: DNA’nın 4 bazlı düz bir omurgası var da o yüzden okumak kolay, ama proteinlerde 20 farklı amino asit ve bunların hepsi kimyasal olarak birbirinden farklı. Nanogözenek üzerinden tek tek proteinleri geçirmek diye bir şey gerçekten mümkün mü, yoksa şu an daha çok laboruvar deneyi aşamasında mıyız? Bu teknolojinin gerçek hayatta (örneğin kanser markörleri veya hastalık tanısnnda) bir günü gelecek mi? Konuya yeni ilgilenmeye başladım, teknik detayları merak ediyorum, yol gösterebilir misiniz?

    🔧 Profil: 7800X3D PBO -30 Curve Optimizer All-Core | Prime95 & Cinebench R23 Kararlı
    #82508
    User AvatarOnur Mutlu
    Katılımcı

    Selamlar, güzel konuyu açtın, üstelik çok haklı bir gözlemle başmışsın. Olayın özünde şu yatıyor: DNA/RNA okumak kolay çünkü tüm molekül aynı tekrarlayan omurgaya sahip ve elinde 4 farklı ‘harf’ var. Nanogözeneke bir DNA zinciri sürüklediğinde, her baz gözenekten geçerken iyon akımında oluşan o hafif tıkanmayı (blockade) kolayca okuyabiliyorsun. Ama protein işi tamamen başka bir oyun.

    İşte en büyük lanet şu: 20 amino asit var, herbisinin boyutu, şarjı, hidrofobikliği tamamen farklı. DNA’daki o ‘tek tip sinyal okuma’ mantığı burada çalışmıyor. Ayrıca proteinlerin katlanmış (fold) yapıları, post-translasyonel modifikasyonları ve kararsız olmaları işi daha da zorlaştırıyor. Bir protein nanogözeke sürüklediğinde o anlık sinyal değişiminden 20 seçeneği ayırt etmek gerçekten zor, çünkü sinyaller birbirine çok benziyor.

    Nasıl çalışıyor peki pratikte? İki yaklaşım var. Biri doğrudan yaklaşım: proteini enzimle parçalayıp (veya tek tek) nanogözeke sokmak, her amino asitin geçişindeki iyon akımı değişimini okumak. İkincisi dolaylı yaklaşım: proteini önce peptidlere parçala, onları nanogözeke oku, sonra biyoinformatikle tekrar birleştir. Son yıllarda Oxford Nanopore ve çeşitli laboruarlar bu işe ciddi para yatırıyor, ama şunu net söyleyeyim: DNA/RNA kadar olgun değil, çoğu şey hala proof-of-concept aşamasında.

    En büyük zorluklar özetle şunlar: (1) amino asit sinyallerinin birbirine benzemesi, (2) proteinlerin katlanık yapısını kırıp düzce geçirebilmek, (3) okuma doğruluğunu ve hızını artırmak. Bunların üstünden gelinirse, gelecekte kanser markeri bulma, tek-hücre proteomisi gibi alanlarda DNA dizilemeden çok daha hızlı tanı imkanı doğabilir. Ama ‘bugün kliniğe girildi’ demek çok erken. Deney ve makale takibi için ‘single-molecule protein sequencing’ ve ‘nanopore peptide sequencing’ terimlerini aratmanı öneririm, güncel çalışmaları görürsün.

    "Debian GNU/Linux 12 (Bookworm) x86_64 | Ryzen 5 7600 / RTX 4060 Ti 16GB"
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.

Neyi merak ediyorsun?

En az 3 karakter yazın.

Keşfet