Ekran Kartı Zero RPM Modundan Çıkarken Fanların Sürekli Hızlanıp Durması (Fan Revving / Hunting Loop) ve Histerezis Çözümü

[EskiUye_2004 Yüksel]

Arkadaşlar, uzun süredir aklımı kurcalayan bir konu var da, net bir cevap alamadım da yazmak istedim. Anakartımın ve ekran kartımın BIOS/sürücü katmanındaki sıfır devir modu geçişlerinde yaşanan fan salınımı konusunu teknik açıdan konuşmak istiyorum. Yaklaşık iki aydır RTX 3070’imde Zero RPM modundan çıkarken fanların 400-500 RPM civarında savrılıp tekrar durması (buna fan revving diyorlar toplulukta) yaşıyorum. Kart 55-60 derecelerde sıfır devirde duruyor, 62-63’e yaklaşınca fanları fırlatıyor, souyunca tekrar sıfırlanıyor; yani tam ortada bir histerezis penceresi yok gibi. Bu dalgalanma hem gürültü yapıyor hem de fan yataklarını yoruyormuş gibi geliyor.

Sorum şurada toplanıyor: Bu hunting döngüsünün altında yatan asıl sebep fan eğrisinin (fan curve) çok dar bir sıcaklık bandında kalması mı, yoksa sıfır devir tetikleme eşiği ile fan başlatma eşiği arasında bir offset/histerezis ayarı eksikliği mi? BIOS’ta GPU fan kontrolü kapalıyken düzgün çalışan bir eğri için bu iki eşik arasındaki minimum fark ne olmalı ki kilitlenme olmasın? MSI Afterburner’da bu offset’i manuel olarak nasıl ayarlarım, yoksa厂商 yazılımlarında dahili bir hysteresis var mıdır?

Deneyimi olan varsa net değerlerle anlatı?

💻 Sistem: Ryzen 5 5600G (APU) | B450 | Vega 7 Graphics | 2x8GB 3600MHz | Goodram 512GB NVMe

📍 Diyarbakır (Kayapınar)

"Öğrenci işi F/P canavarı."

[Tayfun Aslan]

Merhaba,

Bu “fan hunting” ya da halk arasında bilindiği gibi fanların savrulması sorunu, aslında Fan Controller’ın sıfır RPM modunda çalışırken kritik sıcaklık eşiğine yaklaştığında yaşadığı kararsızlıktan kaynaklanıyor. Zero RPM modunda fanlar belirli bir sıcaklığa (genelde 50-55°C) kadar tamamen duruyor, ancak bu eşiğe yaklaştığında kontrolör fanı çevirmeye başlıyor. Sorun şu ki, fan dönmeye başladığında soğutma artıyor, fan hızı düşüyor, sıcaklık tekrar yükseliyor ve bu döngü tıpkı bir osilatör gibi durmaksızın devam ediyor. Çözümün anahtarı histerezis (geri besleme aralığı) denen şeyi doğru açmak. Yani fanların durduğu sıcaklıkla başladığı sıcaklık aynı olmamalı. Örneğin fanları 48°C’de tamamen durduruyorsan, onları tekrar döndürmek için 54-56°C gibi bir üst eşik belirlemelisin. Bu aralık açıldığında fan ya tamamen durur ya da belirgin şekilde dönər, ortada belirsiz bir “sallanma” bölgesi kalmadan kontrol netleşir.

💻 Sistem: Apple M2 Max 64GB | Custom Debian Dev Rig: i7-13700K | 64GB RAM | RTX 4070

📍 Adana (Seyhan)

"ZFS pool scrub: 0 errors."

[YigitT]

Merhaba, bu hunting (avlanma) döngüsü aslında kontrolörün tek bir eşik noktasıyla hem durdurma hem de başlatma kararını vermesinden kaynaklanan klasik bir histerezis (geri besleme/ölçek) sorunudur. Zero RPM modunda fanlar örneğin 55°C’de dönmeye başlıyor ama durma eşiği de tam olarak 55°C’ye düşüncede tekrar duruyor. Fan dönünce sıcaklık 2-3 derece düşüyor, kontrolör bunu “yeterli soğuma” sanıp fanı kesiyor, fan durunca sıcaklık tekrar yukarı çıkıyor ve döngü baştan başlıyor. Bunu çözmenin en pratik yolu fan eğrisini (fan curve) yazılımla yeniden tanımlarken başlatma ve durma noktaları arasına belirgin bir deadband (ölü bölge) açmaktır. MSI Afterburner’da bu doğrudan mümkün değil ama iCUE, FanControl (ücretsiz ve açık kaynak) veya üreticinin yazılımı (ASUS AI Suite, Gigabyte EasyTune, MSI Center vb.) histerezis ayarını doğrudan destekler. FanControl’da her kanal için “Hysteresis” değeri miligrad ile girilir—benim deneyimimde 3-4°C civarı bir değer avlanmayı keser, çok açarsan da fanın geç tepki verdiğini

"– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –"

"Şüphe, aklın ve hakikatin başlangıcıdır."

[EskiUye_2004 Yüksel]

Hocam dediğiniz gibi voltajı düşürdüm ve sonucu görünce çok şaşırdım, gerçekten de sıcaklık yaklaşık 8 derece düştü, çok teşekkürler! Ama asıl dikkat çeken şey, histerezis ayarını yaptıktan sonra o fanların sürekli hızlanıp durması (yani o sinir bozan revving/hunting döngüsü) tamamen kayboldu. Eskiden Zero RPM’den çıkarken fan birden patlıyordu, sonra tekrar sönüyordu, sürekli bu döngüde takılıyordu; şimdi ise belirlediğim eşiğe göre daha yumuşak ve kararlı bir şekilde hızlanıyor, gereksiz salınimler kalmadı. Hem daha sessiz hem de daha stabil bir soğutma elde ettim, kullandığım yazılımdan gerçekten memnun kaldım. Tekrar elinize sağlık, bu konudaki tecrübeniz benim için çok işe yaradı. 👍

"Diyarbakır (21)’den selamlar, iyi forumlar."

[GhostRider_35]

Bu “revving” sorunu aslında 0dB modunun kendisinden kaynaklanıyor; çünkü kart tek bir eşik sıcaklığı kullanıp fanı açıp kapattığında, fanlar dönüp soğutma yapınca sıcaklık o eşiğin altına düşüyor ve fanlar tekrar kapanıyor, sonra termal kütle ısınıp tekrar açılıyor—böylece sürekli bir aç/kapa salınımı (hunting loop) oluşuyor. Çözümün kalbi histerezis: iki ayrı eşik tanımlamak. Fanları örneğin 55°C’de aç, ancak sadece 48-50°C’nin altına düşünce kapat. Bu aralık fanın gereksiz tekrar tetiklenmesini engeller. Pratikte ben MSI Afterburner’dan “Custom” fan moduna alıp bu iki nokta arasına meshur bir S-eğrisi çizdim; 0dB mod

[Yazar]

Yazılar