Ekran Kartında Fan Stop (0 dB / Zero RPM) Teknolojisi

[Ceyhun Ateş]

Arkadaşlar merhaba, geçen hafta sıfırdan bir sistem kuruyorum ve 650W bloğa takacağım ekran kartında fan stop / Zero RPM modu vardı. Normalde bu özelliğin pasif soğutma sayesinde sessiz kalmayı sağladığını biliyorum ama benim kafamı kurcalayan konu tam olarak fanın sıfıra indiği sıcaklık eşikleri. Kartın veri sayfasında 57 dereceye kadar fan dönmeden çalışıyor yazıyordu ama bu değer yük altında bile korunuyor mu, yoksa belirli bir sıcaklığa gelince fan aniden fırlamaya başlayıp ses mi çıkarıyor?

Benim asıl merak ettiğim fan stop modunda fanın tekrar dönmeye başlamasıyla, tekrar durması arasındaki o döngünün kararlılığı. Yani 55-58 derece arasında gidip gelen bir yükte fanın defalarça açıp kapanması kartın ömrüne veya fan yatağına zarar verir mi? Ayrıca BIOS/ yazılımdan fan eğrisini biraz değiştirince Zero RPM özelliğini tamamen devre dışı bırakabiliyor muyuz, yoksa o eşlik eden minimum devir zorunlu mu kalıyor? Uzun uzun okumadan kendi deneyimlerinizi merak ediyorum.

"Atölye: Rigol DS1054Z Dijital Osiloskop + Korad KA3005D Ayarlı Güç Kaynağı"

[UmutM]

Fan stop’ın temeli aslında çok basit ama doğru ayarlanmadığında tam tersi etki yaratabilen bir mantığa dayanıyor: fanlar belirli bir sıcaklık eşiğinin altına düştüğünde (genelde 50-55°C civarı) tamamen duruyor, bu eşik aşıldığında ise tekrar dönüyor. Buradaki kritik nokta “histerezis” yani bu eşik değerlerinin doğru belirlenmesi. Üreticiler bu eşikleri düşük tuttuğunda fanlar sürekli açıp kapandığı için hem uğultulu hem de mekanik aşınma yaşıyor; çok yüksekte tuttuğunda ise fanın durduğu aralıklarda kasa içi sıcaklık ani sıçrayabiliyor. Pratikte 100W altı tüketicü kartlarında bu teknoloji gayet başarılı çünkü düşük yükte kartın ürettiği ısı fanın durmasına izin verecek kadar az oluyor, ama 300W+ üst segmentte fanların sürekli dönmesi gerektiğini deneyimledim çünkü 0 RPM modunda VRM ve bellek sıcaklıkları 90°C’yi rahatça geçebiliyor.

Bir de dikkat edilmesi gereken pratik konu var: fan stop’ın gerçekten çalışıp çalışmadığı kartın yük durumuna göre değişiyor. Sadece masaüstünde değil, arka arkaya birkaç oyun modu açıp kapattıktan sonra bile fanların 60°C’nin altında durması gerekiyorsa sorun yok; ama aniden yüklenen bir oyun sırasında fanın 1-2 saniye geç tepki vermesi “thermal spike” denilen ani sıcaklık patlamalarına yol açabiliyor. Benim kullandığım kartlarda fan stop’ı açıkken oyun esnasında 70-75°C bandında kalıyor, kapalıyken ise sadece

"user@debian:~$ fastfetch –structure Title:OS:Kernel:Uptime:Memory:GPU"

[Yazar]

Yazılar