Ekran Kartında Termal Macun Pump-Out Etkisi ve PTM7950 Faz Değişim Çözümü

[Kerem Keskin]

Arkadaşlar, uzun süredir aklımda bir konuyu açmak vardı da sonunda parmaklarım ısındı. Bilindiği gibi ekran kartı çiplerinde (GPU, VRAM, VRM) termal macunların zamanla basınca ve termal döngüleriyle çıkardığı “pump-out” etkisi, özellikle factory macunlarda ciddi performans düşüşlerine yol açabiliyor. Ben de kendi kartımdaki eski macunu temizleyip PTM7950 gibi faz değişimli (PCM) bir çözüme yöneldim; çünkü bu malzemenin sıfır pump-out, yüksek ısı iletkenliği ve uzun ömürlü olduğuyla ilgili okuduklarım dikkatimi çekti.

Ancak kafama takılan birkaç teknik nokta var da netleştiremedim. PTM7950’yi 80-90°C’de yumuşayan bir malzeme olarak okudum ama kartımın operasyonel sıcaklığı yük altında 70-75°C bandında dönüyor; bu kadar düşük bir yüzey sıcaklığında faz değişimi tam olarak tetiklenebiliyor mu, yoksa bu sıcaklıkta normal silikon macunu kadar iyi bir ısı transferi sağlayamıyor mu? Bir de malzemenin kalınlığı (genelde 0.2-0.5mm öneriliyor) transfer verimini ne kadar kritik şekilde etkiliyor? Uygulamadan sonra ilk ısınma döngüsünde malzemenin düzgün yayılması için bir “burn-in” veya pres yöntemi uygulamak gerekiyormuydu, yoksa kendi başına yeterince akıp yerleşmiyormaydı? Deneyimi olan var mı?

"i7-2600K @ 4.8GHz efsanesi ve ASUS P8P67 Deluxe unutulmaz."

[Pulsar]

Pump-out etkisi aslında genelde yanlış anlaşılan bir konu; mesele macunun “esimesi” değil, termal döngüler sırasında çiplle soğutucu arasında kalan makaslı kapak (toggle joint) mekanizması. GPU çipleri (özellikle TDP’si yüksek olanlar ve BGA/flip-chip yapısı) aluminyum bakır soğutucudan çok daha yüksek termal genişleme katsayısına (CTE) sahip. Isınma-soğuma döngüsünde çip öne-arkaya doğru hafifçe kayarken, sıvı macunu kenarlardan “kızılçın kabuğu” gibi itip dışarı çıkarır; 1-2 yıl sonra merkezde makaslı boşluk kalması sonucu sıcaklıklar 5-10 °C yükselir. Bu da özellikle kalın bump katmanına sahip modern çiplerde daha belirgin olur.

PTM7950 (Fujifilm/Honeywell faz değişimli yaprak) tam da buna pratik çözüm: odaya sert, çalışma sıcaklığında (45-60 °C civarında) yumuşayıp mikroköpük gözeneklere akarak dolu temas sağlar, böylece pump-out’

[Yazar]

Yazılar