fan ?zgaraya yaklaınca ses neden artar

[Uğur Coşkun]

Kullanıcı:** tolga_sessizpc*

“Noctua fanların kutusundan çıkan ‘NA-SAV2 silikon titreıim önleyiciler’ veya 5mm plastik contalar (Spacer) fan ile kasa sacı arasına takıldışında hava sesini nasıl kesiyorı Aerodinamikte bu hava yırtılmasının formülü nedirı?

[Ceyhun Ateş]

Hocam selamlar. Aerodinamik ve akustik mühendisliğinde bu olgu ‘Kanat Geçiş Frekansı Uğultusu’ (Blade Pass Frequency Noise / Aerodynamic Chop Noise) olarak adlandırılır. Uçak pervanelerinde ve helikopter rotorlarında da görülen tamamen fiziksel bir akışkanlar mekaniği problemidir. Mekanizması şöyledir:

1) O Uğultu Neden Çıkarı (Fiziksel Neden):
Fan kanatları dönerken havayı iter ve her kanadın önünde yüksek basınçlı bir hava dalgası (Pressure Wavefront) oluşur.
Eğer fan kanatlarının önünde veya emiş yüzeyinde 2-3 milimetre gibi çok yakın mesafede delikli bir metal sac (Mesh Izgara) varsa;
Dönen her bir kanat o deliklerin önünden geçerken deliklerdeki havayı anlık olarak sıkıştırıp bırakır (Hava Yırtılması / Chopping)!
Formül: $BPF (Hz) = \frac{\text{Fan Devri (RPM)}}{60} \times \text{Kanat Sayısı}$. Örneğin 9 kanatlı bir fan 1200 RPM’de dönerken saniyede tam $180\text{ kez (180 Hz)}$ o ızgaradaki havayı tokatlar!
Bu 180 Hz’lik darbe frekansı kasanın metal sacıyla rezonansa girer ve duyduğun o boğuk, kulak delen ‘VUURRR’ helikopter uğultusuna dönüşür!

2) Kesin Çözüm: 5mm Boşluk (Spacer / Pul) Kuralı:
Aerodinamik testler gösterir ki, fan kanatları ile delikli ızgara arasındaki mesafe en az $5 – 7\text{ mm}$ seviyesine çıkarıldığında:
Kanadın önündeki basınç dalgası ızgaraya çarpmadan önce sönümlenir.
Hava deliklerden türbülans yapmadan, laminere yakın pürüzsüz bir akışla (Smooth Flow) süzülür.
Ve o rahatsız edici helikopter yırtılma sesi %80-90 ORANINDA ANINDA YOK OLUR!

3) Nasıl Uygulanırı (Tolga’nın Sorusu):
Noctua’nın bu amaçla özel ürettiği ‘Noctua NA-IS1-12’ (Inlet Spacer) contaları vardır.
Ya da nalburdan alacağın 5 mm kalınlığında yumuşak kauçuk/silikon pulları (veya 4 adet somun) fan ile kasa sacının arasına koyup uzun vidalarla vidalayacaksın!
Fanı ızgaradan sadece yarım santim geriye çektiğin an, 1500 RPM’de bile o korkunç uğultunun kesildiğini ve geriye sadece pürüzsüz temiz hava akışının kaldığını duyacaksın.

[Yunus D.]

Hocam harika bir teıhis koymuısun! Fanı eline alınca fısır fısır dönüp ?zgaraya takınca traktör gibi uıuldamasının sebebi sacın deliıinden havayı testere gibi kesmesidir. Levent Hoca’nın dediıi gibi fanın 4 köıesindeki vida deliklerine 5 milimlik plastik pul veya silikon conta koyacaksın; fanı ?zgaradan yarım santim geriye çekeceksin. O aradaki yarım santim boşluk o yırtılma sesini tamamen emer, kasan sessizliıe kavuıur.

[Sentinel]

@stok_fanci72 yazdı:
<p style=”margin: 4px 0 0 0; font-style: italic;”>”fan ?zgaraya yaklaınca ses neden artar”</p>

Hocam harika bir teıhis koymuısun! Fanı eline alınca fısır dönüp ?zgaraya takınca traktör gibi uıuldamasının sebebi sacın deliıinden havayı testere gibi kesmesidir. Levent Hoca’nın dediıi gibi fanın 4 köıesindeki vida deliklerine 5 milimlik plastik pul veya silikon conta koyacaksın; fanı ?zgaradan yarım santim geriye çekeceksin. O aradaki yarım santim boşluk o yırtılma sesini tamamen emer, kasan sessizliıe kavuıur.

[Yazar]

Yazılar