fanlar kendi kendine hızlanıp yavaılıyor pwm hatası

[Bora T.]

Beyler internetten 1’e 3 fan çoklayıcı kablo aldım. Uçlarına baktım ana uçta 4 pin var ama diıer iki uçta 3. pin boş bırakılm?? delik duruyor. Bozuk kablo mu yollamılar iade mi edeyim?

[Mehmet E.]

Görkem ve Sinan harika bir elektrik-elektronik sorusu sormuşsunuz! Olayı adım çözelim: 1.

SİNAN İADE ETME, O KABLO BOZUK DEĞİL, BİLİNÇLİ VE ZORUNLU OLARAK ÖYLEDİR! Bir fanın 4 pini şöyledir: Pin 1: Toprak (GND) Pin 2: +12V Güç Pin 3: SENSE / TAKOMETRE (Fan hızını okuyan hat) Pin 4: PWM (Hız kontrol sinyali) Bir anakart başlığı aynı anda YALNIZCA TEK BİR FANIN devir sayısını okuyabilir!

Eğer bir çoklayıcıdaki 3 uca da 3. pin konsaydı, üç fan aynı anda anakarta devir sinyali gönderecek ve sinyaller birbirine çarpışacaktı!

Bu yüzden çoklayıcılarda yalnızca BİRİNCİ UÇTA (Master) 4 pin vardır; anakart o fanın devrini okur. Diğer iki uçta 3.

pin fabrikasyon olarak eksiktir; o fanlar sadece 12V ve PWM sinyali alır ve ana fanla aynı hızda dönerler. 2.

GÖRKEM’İN YAŞADIĞI 45.000 RPM DELİRMESİ NEDEN OLDUı Arctic PST fanlarda kablolar birbirine zincirlenirken bazen 4-5 fan bağlandığında iki büyük felaket yaşanır: Sinyal Yansıması ve Kapasitif Yük: 5 tane fan motorunun takometre devresi aynı hatta mikro parazit indükler.

Anakartın Super I/O çipi gelen parazitli sinyali saniyede binlerce devir darbesi gibi algılar ve ekrana ‘45.000 RPM’ basar! Devri okuyamadığı için PWM sinyali de sapıtır; fanlar bir son devirde kükrer, bir durur.

1 AMPER AKIM LİMİTİ: Standart bir anakart fan başlığı azami 1.0 Amper (12 Watt) verebilir. 5 adet fan ilk kalkış anında (Inrush) 1.5 – 2.0 Amper çekmeye çalışır ve anakartın minik fan transistörünü yakabilir!

KESİN ÇÖZÜM: Bir anakart başlığına zincirleme veya çoklayıcıyla EN FAZLA 3 ADET fan bağlayın! 4 ve üzeri fan kullanacaksanız gücünü doğrudan PSU’dan (SATA güç kablosundan) alan, anakarta sadece PWM sinyalini bağlayan ‘SATA Beslemeli Fan Hub’ (Örn: Arctic Case Fan Hub veya DeepCool FH-04) kullanmak ZORUNDASINIZ.

[Kablosuz Gecikmesi]

Dijital elektronik açısından; takometre çıkışı açık kolektör (Open-Collector) mimarisindedir ve anakartta 10k pull-up direnci ile 3.3V/5V’a çekilir. Paralel bağlanan fan sayısı arttıkça eşdeğer pull-down empedansı düşer, lojik 0 ve lojik 1 eşik voltajları (V_{IL}, V_{IH}) bozulur.

3’ten fazla fan bağlandığında osiloskopta kare dalga yerine sinüs benzeri distorsiyonlu bir gürültü görünür. Çözüm Recep ustanın belirttiği gibi SATA beslemeli buffer entegreli hub kullanmaktır.

[Bora T.]

Hocam çok teıekkürler, akıam sistemi açıp tavsiyenizi uyguladım. sıcaklıklar tamamen makul seviyeye indi, içim rahatladı valla.

[Yazar]

Yazılar