Kuantum bilgisayarlarda kavgalar kızıştı, asıl mesele hangi qubit teknolojisi gerçek ölçeklenmeye dayanır?

Ana sayfa › Forumlar › Eski Mikro Odalar Arşivi › Bilgisayar Kasaları & Kablolama › Kuantum bilgisayarlarda kavgalar kızıştı, asıl mesele hangi qubit teknolojisi gerçek ölçeklenmeye dayanır?

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #82294
    User AvatarKarakartal_35
    Katılımcı

    Arkadaşlar son zamanlarda kuantum hesaplama haberlerine biraz dalıyorum, her ay bir firma ‘daha da büyük qubit sayısına ulaştık’ diye açıklama yapıyor ama içimden bir ses hep aynı soruyu soruyor: Bunlardan hangisi gerçekten işe yarar hale gelir?

    IBM ve Google sürekli süperkondüktör yola gidip 1000’lerce qubit birleştirmeye çalışıyor, diğer yanda iyon tuzakları (trapped ion) çok daha uzun koherans süreleriyle övünüyor, fotoni tabanlı sistemler de ‘oda sıcaklığında çalışır’ diyerek sinemi uçuruyor. Benim kafama takılan şey, hepsinin kağıt üzerinde harika görünmesi ama ‘ölçeklenebilirlik’ derken birden krize girmesi. Kimisi ‘fabrikada üretilebilir’ diyor, kimisi ‘kapasite artınca hata oranı uçuyor’.

    Yani pratik olarak şunu soruyorum: Bunların her birinin güçlü ve zayıf yanı tam olarak nerede? Birisi bu teknolojileri karşılaştırırken aslında hangi parametrelere bakmalı ki hangisinin geleceği daha parlak olduğunu anlayabileyim?

    "i7-14700K | RTX 4070 Super | Seasonic Focus GX-850"
    #82530
    User AvatarKasaIciHavaAkisi
    Katılımcı

    Selamlar reis, çok yerinde bir soru sormuşsun, çünkü konu gerçekten ‘hangi qubit kazanır’ tartışması her zaman biraz fanatizme dönüşüyor ama asıl gerçekler teknik verilerde gizli. O yüzden her mimarinin can alıcı noktasını tek tek açayım, sen de ‘ölçeklenebilirlik’ derken bakman gereken parametreleri görmüş olursun.

    Süp kondüktör qubitlerden (IBM, Google, Rigetti) başlayayım. En büyük kozu üretim teknolojisi: mevcut çip fabrikası (CMOS) altyapısıyla üretilmesi, yani endüstriyel ölçekte büyütme umudu var. Ama işin can alıcı zaafı koherans süresi. Süperiletken qubitlerin T1 koherans süresi mikrosaniye mertebesinde, yani milisaniyenin binde biri kadar. Bu yüzden kapı sadaketi (gate fidelity) iyileştirmek zorlaşıyor ve hata düzeltme için devasa qubit fazlası (overhead) gerekiyor. Bir de soğutma maliyeti var, her seferinde mK’ya düşmen gerekiyor. Kısacası: ‘fabrika’dan yana güçlü, ‘koherans’dan zayıf.

    İyon tuzakları (trapped ion) tam tersi profil. Koherans süreleri saniyeye kadar çıkabiliyor, kapı sadaketi %99.9’ların üstünde oluyor, yani fiziksel olarak çok temizler. Ama ölçeklendirme işi tam bir mühendislik kabusu: çok sayıda iyonu aynı anda kontrol etmek, fotonik bağlantı kurmak, ‘modular’ sisteme geçmek… Her iyon tek tek kontrol edilebilir ama binlerince iyonu tek bir kutuda birleştirmek şu an için çok zor. Kısacası: ‘sadaket ve koherans’dan üstün, ‘ölçeklenme’den yorgun.

    Fotoni tabanlı sistemler (PsiQuantum, Xanadu) ise farklı bir mantıkla oynuyor. Oda sıcaklığında çalışabilirler, hızlıdırlar, fotonlar çevreyle çok az etkileşir yani koherans korunması kolay. Asıl zorluk deterministik kapılar kurmak: iki fotonu istediğinde birleştirmek zor, bu yüzden hata oranı ve ‘her seferinde çalışan’ mantık kapıları en büyük engel. Kuantum nokta (quantum dot) yarı iletken yaklaşımıysa tam da süperkondüktörün üretim avantajını iyonların sadaket umuduyla birleştirmeye çalışan taraf. Silicon quantum dots’lar CMOS fabrikalarında üretilebilir ama koherans ve kontrol karmaşası hala çözülmeyi bekliyor.

    Özetle, ‘hangi teknoloji’ sorusundan çok ‘hangi parametre’ sorusuna odaklanmanı öneririm: 1) Koherans süresi, 2) Kapı sadaketi, 3) Fabrika ölçeğinde üretilebilirlik, 4) Hata düzeltme overhead’i ve 5) Çalışma ortamı (sıcaklık). Şu an için süperkondüktör yazılımlar ekolojisi (kütüphane, araç) en gelişmiş durumda ama uzun vadede koherans ve ölçeklenme dengesini en iyi kurabilecek tarafı kimin çıkaracağı belli değil. Bana göre 5-10 yıl sonra hibrid sistemler konuşulmaya başlanır, sen ne düşünüyorsun?

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.

Neyi merak ediyorsun?

En az 3 karakter yazın.

Keşfet