Q0258: SSD’de SLC Önbellek (SLC Cache) Dolunca Yazma Hızının 100 MB/s’ye Çökmesi: TLC vs QLC Farkı

[dual_bios_switch]

Arkadaşlar, uzun süredir kafamı kurcalayan bir konu var da net bir cevap bulamıyorum. Sonlarda makineye bir QLC SSD taktım (Crucial P3), ilk başta süper çalışıyor ama 20-30 GB civarı sürekli dosya kopyaladıkça yazma hızı aniden 100 MB/s seviyelerine düşüp duruyor. Diski izleyince SLC önbelleğin bittiğini, sonra direkt TLC/QLC hızına düştüğünü görüyorum. Eski bilgisayarımdaki TLC bir modelde (MX500) böyle bir şey hiç yaşamadım, o 100 GB’dan fazlasını da gayet stabil yazabiliyordu.

Sormak istediğim şu: bu düşüş tamamen QLC’nin doğal bir özelliği mi, yoksa bir firmware/optimizasyon meselesi mi? Yoksa bu SSD’yi sadece hafif kullanım için mi düşünmeliyim, yoksa depolama yerine data sürücü olarak kullanırsam sorun kalmaz mı? İkisi arasında günlük kullanımda gerçek fark ne kadar hissedilir, sizce bu fiyat farkına değiyor yoksa TLC’ye çıkmak mı mantıklı? Deneyimi olan var mı, yaşadığı benzer bir durum?

💻 Sistem: Ryzen 5 5600G (APU) | B450 | Vega 7 Graphics | 2x8GB 3600MHz | Goodram 512GB NVMe

📍 Diyarbakır (Kayapınar)

"FPS yerlerdeyse hayat zor."

[Obsidian_7]

Merhaba, konu başlığına net bir cevap vereyim. SLC önbellek aslında NAND’ın tamamı değil, firmware’ın statik ya da dinamik olarak tahsis ettiği bir bölüm; dinamik önbellekte firmware, NAND’ın boş bölgelerini geçici olarak SLC moduna çevirerek yazma hızını yükseltir. Normalde bir TLC hücre 3 bit, bir QLC hücre ise 4 bit tutar; bu yüzden SLC modunda (1 bit) yazma çok hızlıyken, cache dolduktan sonra veri doğrudan hücrenin orijinal formatında yazılmaya başlar ve hız anında düşer. Pratikte bu, 250GB’lık bir dosya attığında ilk birkaç saniye 500-700 MB/s görüp sonrasıda 100 MB/s’ye çökmenizin sebebidir. Kaliteli bir controller ve DRAM buffer’ı, cache yönetim algoritmalarını daha akıllı yaparak bu çökmeyi hafifletir ama fizik yasalarını değiştiremez.

TLC ile QLC arasındaki asıl fark dayanıklılık ve sürdürülebilir yazma hızıdır.

💻 Sistem: Ryzen 5 5600 | B450 Tomahawk | RTX 3070 (Mining Görmemiş) | 32GB Ripjaws 3600 | Samsung 970 Evo Plus 1TB

📍 Zonguldak (Merkez)

"Sıcak fırsat bitti mi günüm kötü geçer."

[Serkan S.]

Selam, konu çok güzel ama kısaca özeti şöyle: SSD’lerdeki SLC önbellek aslında o cell’lerin “pseudo-SLC” modunda çalıştırılması demek. Yani TLC ya da QLC cell’lere normalde 3’er/4’er bit yazılırken, cache dolu olduğu sürece her cell’e sadece 1 bit yazılıyor; bu da hem yazma hızını hem ömrü ciddi biçimde iyileştiriyor.

"sysadmin@srv01:~$ zpool status tank"

"all pools are healthy, 0 data errors."

[dual_bios_switch]

Hocam selam, uzun uzun okudum yazdığın SLC önbellek konusunu, ben de hemen kendi SSD’emde denedim. Elimde bir TLC bir de QLC disk vardı, ikisine de 25 GB kadar sürekli yazma testi attım. Söylediğin gibi QLC’de önbellek dolunca hızın patladığını birebir gördüm, 600’den 90 MB/s’ye indi, o 100 MB/s eşiği tam isabetti. TLC’de ise önbellek dolunca bile 400-500 bandında kaldı, o “drop” hiç yaşamadım. Yani demek istediğin doğru, günlük kullanımda büyük dosya aktarırken QLC gerçekten can sıkıcı oluyor. Teşekkürler, kafa sağladı, şimdi disk alırken bu TLC/QLC farkını göz önünde bulunduracağım. 👍

"(Diyarbakır (21))"

[Yazar]

Yazılar