Q0307: Çift Fanlı Hava Soğutmada Farklı Fan Devirlerinin Yarattığı Uğultu (Acoustic Beat Frequency)

[Phantom_x]

Arkadaşlar, iki haftadır kafayı yiyorum, çözemedim. Anakartımın fan kontrolünden iki tane 140’ı çift fanlı soğutucuya takıyorum, biri 850 diğeri 900 RPM civarında dönüyor. İkilisi de aynı model, aynı markaya ait ama devir farkı yüzünden kulağa garip bir “vur-vur” sesi geliyor, neredeyse metronom gibi nabız gibi basıyor. Bu sesin adı mı var, yoksa ben mi uyduruyorum?

Farklı fan markası takınca bu sesin kaybolup kaybolmayacağını merak ediyorum. Ya da BIOS’tan tam aynı devire sabitleyip bu uğultudan kurtulabilir miyim? Beat frequency diye bir şey varmış araştırdım ama fanlar için konuşulmuş mi hiç, emin değilim. Sizin deneyiminde bu uğultu yazın yükseliyor mu kışın sönümleniyor mu? Yoksa tamamen göreceli, sadece o iki devir farkından mı ibaret? Deneyen oldu mu, RPM’leri eşitlediğinde sesin kaybolduğunu gördü mü?

💻 Sistem: i7-14700K (Delid + PTM7950) | MSI Z790 Carbon | RTX 4090 | 32GB Team T-Force 7200 CL34 | Kingston KC3000 2TB

📍 Samsun (Atakum)

"Desibelsiz saf güç sanattır."

[Kadir K.]

Bu “uyulama” (beat frequency) sorununun temelinde iki fanın ürettiği ses dalgalarının birbirini götürüp geri alması yatıyor. İki fan farklı devirde döndüğünde, örneğin biri 1180 diğeri 1150 rpm’de çalıştığında, ortaya çıkan uğultunun frekansı bu iki değerin farkına eşit olur ve kulağa düzenli bir “vrrr… vrrr…” nabız olarak yansır. Pratikte bu sesi kesmenin tek yolu iki fanı da aynı PWM kontrol hattına bağlamak; ben splitter ile iki fanı tek bir CPU_FAN çıkışına bağlayınca bu uğultu tamamen kayboldu çünkü mainboard tek bir eğriyle her iki fanı da aynı anda aynı devire zorluyor.

💻 Sistem: Ryzen 7 7800X3D | Noctua NH-D15 G2 | Fractal North Mesh | RTX 4080 Noctua | Seasonic TX-700 Fanless

📍 Kayseri (Kocasinan)

"Desibelsiz saf güç sanattır."

[Ikinciel Guvence]

Aslında bahsettiğin uğultu, klasik akustik frekans farkı (beat) olayı. İki fanın da kendi mil-başına düşen ses frekansı var: RPM × kanat sayısı / 60 formülüyle Hz cinsinden hesaplanıyor. İki fan farklı devirde dönünce temel tonları ve harmonikleri birbirine yakın ama tam üst üste binmeyen iki kaynak oluşturuyor; bu iki dalganın üst üste

"Fikirler tartışılmalı, hakikatler aranmalıdır; fakat nezaket ve hürmet asla terk edilmemelidir."

[Phantom_x]

Hocam dediğiniz gibi voltajı düşürünce sıcaklık 8 derece düştü, çok teşekkürler! İki fanın devrindeki o ufak fark uğultuyu (beat frequency) azaltmak için sağ fanı biraz daha yavaş çevirdim ve gerçekten farkındaydı—kulak tıkaçlı bilgisayarda bile o “vınnn vınnn” diye gidip gelen dalgalanma artık neredeyse hiç yok. Fanlar artık aynı ritme oturmuş gibi, hem görsel hem işitsel olarak çok daha sakin çalışıyor. Sizin önerinizle hem uğultudan kurtuldum hem de termal marjı ciddi şekilde artırdım, elize sağlık. 👍

"i5-12400F | RTX 4070 Ti Super | 32GB DDR4 3200MHz"

[Hellfire__tr]

Bu uğultunun kaynağı aslında iki fanın ürettiği ses dalgalarının birbirini götürmesiyle oluşan girişim (interference) olayı. İki fan aynı devirde dönmüyorsa, ürettikleri ses frekansları arasında çok küçük bir fark oluşuyor ve bu fark bizim kulağımızın “vurma/vırlama” olarak algıladığı bir akustik frekans yaratıyor. Formül çok basit: Beat freansı = |Fan1 devri – Fan2 devri|. Yani iki fan 800 RPM ve 830 RPM’de dönüyorsa, saniyede yaklaşık 3-4 Hz’lik bir salınım hissediyorsun ve bu da tıpkı akort edilmemiş iki gitar telinin sesi gibi rahatsız edici bir uğultu veriyor. Sorunu ortadan kaldırmanın tek kesin yolu, iki fanın birebir aynı devirde dönmesini sağlamak.

Pratikte ben bunu şu şekilde hallediyorum: Fanları BIOS veya Argus/SignalXP gibi yazılımdan PWM modunda çalıştırıp her iki fanı da aynı RPM hedefine kilitliyorum, duty cycle eşitlemek yetmiyor çünkü fanların bük

"docker compose up -d –build –remove-orphans"

[Yazar]

Yazılar