Q0581: Ekran Kartında Fan Eğrisinde Hysteresis (Gecikme) Ayarlamama: 55°C Eşiğinde Sürekli Dur-Kalk Yapan Fanlar ve Rulman Aşınması

[Serdar A.]

Arkadaşlar selam, uzun süredir aklımda olan konuyu açmak istiyorum çünkü giderek daha fazla canımı sıkıyor. Son iki üç yılda fan eğrisi ayarlarına bakarken fark ettim ki neredeyse tüm yazılımlar (Afterburner, MSI Afterburner, RGB kontrol panelleri) fan hızını sıcaklığa göre lineer şekilde ayarlıyor ama hysteresis yani gecikme geri beslemesi diye bir ayar neredeyse hiç yok. Yani siz 55°C eşiğini belirlediğinizde, kart 54’te fanı tamamen durduruyor, 56’da anında maksimuma fırlatıyor. Bu sürekli dur-kalk döngüsü fan rulmanları için gerçekten yıpratıcı mı, yoksa modern ball bearing fanlar buna dayanıklı mı?

Sorunun aslı şurada: Benim kartımda da tam böyle bir durum var, idle’da 50-56°C arasında salındığında fan her seferinde sıfırdan maksimuma atlıyor. Bazen kendi kendime manuel rampa yapıyorum ama bu da uzun vadede uğraştırıcı. Fabrika eğrilerinde genelde bu tip bir hysteresis marjı var mıydı, yoksa üreticiler mi atlıyor bu konuyu? Yazılımsal olarak hysteresis simüle etmenin bir yolu var mı, mesela aşağı yukarı yüzde 2-3’lük bir ölü bölge tanımlamak? Deneyimi olan var mı, uzun vadede bu dur-kalk fan ömrünü gerçekten etkiliyor mu?

💻 Sistem: Ryzen 7 7800X3D | Noctua NH-D15 G2 | Fractal North Mesh | RTX 4080 Noctua | Seasonic TX-700 Fanless

📍 İzmir (Karşıyaka)

"Termal macun bitti, PTM7950 faz değişim çağı başladı."

[Tornavida Kaybi]

Sorunun kökü aslında fan eğrisinin hysteresis (gecikme/bant) parametresinin sıf

"~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~"

"Gelecek, bugünden ona hazırlananlarındır."

[Osman Güneş]

Fan eğrisinde hysteresis (gecikme) olmamasının temel sebebi, kontrol yazılımlarının fan hızını tek bir sıcaklık değeriyle ilişkilendirmesi; yani 55°C’ye ulaşınca fan dönmeye başlıyor, bir kaç derece düşünce tekrar duruyor. Bu noktada yapman gereken ilk şey, eğride o dar eşiği bırakıp 55°C’de fanın %40-50 civarına çıkacağı, 50°C altına düşünce ancak tamamen duracağı şekilde en az 4-5 derecelik bir ölü bölge (dead band) açmak. MSI Afterburner’da bu doğrudan hysteresis parametresi yok ama CurveEdit ile eğriyi basamaklı yaparsan ya da BetterFanControl/GH Control gibi uygulamalarda “min

[Nightcrawler_06]

Hysteresis’in asıl işlevi tam da bu savrulmayı önlemek: 55°C’de fanı durduran bir eğri, termal olarak o eşiğin tam üstünde-üstünde salındıkça fanı “kafasına göre” açıp kapatır, çünkü fan kontrolcüsü her birkaç saniyede bir güncel dereceyi yeniden okur ve eşik aşıldığını anında fark eder. Çözüm, durma ve tekrar başlama noktaları arasında mutlaka bir delta bırak

📍 [Üyelik: 2018] • [Konum: Ankara (06)] • [İlgi: SFF Kasa Merakı & C++]

[Yazar]

Yazılar