Q1034: Anakart PCIe Yuvası SMD Kondansatörünün Kopması (Tornavida Kayması / Ağır Ekran Kartı Hasarı)

[Emre Gültekin]

Selamlar arkadaşlar, bugün başıma gelen bir olayı paylaşmak ve sizin görüşünüzü almak istiyorum. Yaklaşık 2 yıl önce kullandığım eski tornavidayla anakartı tozdan arındırırken, fan kablosunu çıkarmaya çalışırken elim kaydı ve direkt PCIe x16 yuvasının yanındaki küçük SMD kondansatöre (Q1034 kodlu) saplandı. Bir çıt sesi geldi, kondansatör yerinden tamamen koptu ve altındaki pad’ler de kısmen söküldü. Ekran kartını taktığımda sistem sorunsuz açılıyor, oyunlar çalışıyor, hiçbir hata almadım ama yine de içim rahat değil.

Konuyu forumda araştırdım ama net bir şey bulamadım. Bu kondansatör aslında ne işe yarıyor, PCIe yuvasının besleme hattında kritik mi? Yoksa sadece filtre görevi mi görüyor? Eğer bir değerinde yakınında yeni bir SMD kondansatör lehimlersem sorun çöülür mü, yoksa bu lehim işini deneyimsiz biri yapamıyor mu? Şu an için kullanmaya devam etmeliyim yoksa mutlaka onarmalı mıyım? Teknik detayları ve yapabileceğim en güvenli çözümü merak ediyorum, deneyimi olanlardan ricam bu konuyu açmak.

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İzmir (Buca)

"İkinci el alırken 15 dk FurMark şart."

[KabloBagiUstasi Şimşek]

Q1034 PCIe yuvasının besleme hattında, muhtemelen 12V veya 3.3V rail’inde yer alan bir decoupling kondansatörü. Önce multimetreyle kapasitenin kısa olup olmadığını ve yan yana olan pad’lerin birbirine değmediğini kontrol et, çünkü tornavida kayınca etraftaki ince izler de çizilmiş olabilir. Mikroskop veya büyüteç altında pad’leri gör, varsa eski lehim kalıntısını emici teli ve rosin ile temizle. Kondansatörün değerini ve gerilim sınıfını etiketten oku (genelde 100µF/16V veya 10µF/25V tipinde ceramic/tantalum olur), polariteliyse + – yönüne dikkat et—yanlış takmak devreyi tekrar yakar.

💻 Sistem: i5-14400F | B760M DS3H | RX 7700 XT 12GB | 32GB Lexar Thor | WD Black SN770 1TB

📍 İstanbul (Bakırköy)

"Sıcak fırsat bitti mi günüm kötü geçer."

[Apex]

Öncelikle o SMD kondansatörün devredeki işlevini teyit etmeden lehim tutma, çünkü PCIe slotunun 3,3V ve 12V besleme hatlarında deşarj/ses geçişini sönümleren MLCC’ler genellikle slotun güç pini (pin 1, pin 12) ile VRM regülatorü arasında yer alır. Kapak açmadan önce multimetreyle o iki bacağın bağlantılı olduğu node’ları ve kondansatörün yanındaki bant işaretinden değerini oku; çoğu durumda 100nF (104 kodlu), X5R/X7R dielektrikli, en az 16V (tercihen 25V) gerilim derecelendirmeli bir seramik kondansatördür. Bu aralığı koruyarak aynı boyutta (genelde 0805) yedek bulursan, önce pad’leri ikisinde de temizleyip flux sürerek ince uçlu hımbıldakla (24V ayar, ucu sivri) iki ayağı da bir seferde lehimle, fazla lehimi sömphane/keçeyle al. Bazen tek

"[CPU: Ryzen 7 5700X3D] • [Anakart: B650] • [RAM: 32GB DDR5 5600MHz] • [NVMe: 2TB Kingston KC3000]"

[Emre Gültekin]

Hocam dediğiniz gibi voltajı düşürünce sıcaklık 8 derece düştü, çok teşekkürler! O SMD kapasör kaymasından sonra içim içime çekiliyordu, “ya ekran kartı ya da anakart çö

"Kasa: Fractal North Mesh"

"Soğutucu: Thermalright Peerless Assassin 120 SE"

"Fanlar: Noctua A12x25"

[Son Oluru Ne11]

Bu tür bir hasarda ilk yapman gereken, sönen veya yerinden fırlayan kondansatörün değerini okumak ya da aynı değerdeki komşu kondansatörü referans almak. PCIe slotunun besleme hatlarında genelde 100nF (0,1µF) MLCC, 16V gerilim değerli kupaj (decoupling) kondansatörleri bulunur, bazen 10µF tantalum da görülebilir. Tantalum ise polariteye dikkat etmelisin, ters bağlarsan anında patlar. İşe önce slotun altındaki devre yollarının kopıp kopmadığını multimetreyle sürearak (continuity) kontrol etmekle başla; çoğu zaman sadece kondansatör kopar, pad’ler sağlıktır. Kondansatörü sökerken 200°C civarı hava tabancası ya da sıcak uçlu bir lehim ütüyle pad’leri eritmeden, lehim teli ve flux yardımıyla yeni parçayı yerleştir. Eski lehiyi temizlemek için emme teli (braid) şart, pad sökerse termal çiftlik (thermal relief) deliklerine lehimleyerek geri döndürebilirsin ama bu orta-ileri seviye iş.

Pratik deneyimle şunu eklerim: slot pin

"Ana Makine: Ryzen 7 5700X3D / RTX 4070 Ti Super"

"Monitör: Gigabyte M27Q 170Hz"

"Klavye: Keychron Q1 Pro"

[Yazar]

Yazılar