Q1760: Güç Kaynağının Fişini Takınca veya Düğmesini Açınca Evin Sigortasının Atması: Demeraj Akımı (Inrush Current) ve B Tipi Sigorta Çatışması

[KemalS]

Arkadaşlar, uzun süredir kafayı kırıyorum, çözüm bulamıyorum. Anakartım Q1760 bazlı bir iş istasyonu, üstüne 850W 80+ Gold besleme takılı. Sorun şu: PSU’nun fişini praza takar takmaz ya da arkadaki düğmeyi “ON” konumuna getirir getirmez, evin ana sigortası (16A, B karakteristikli) patlıyor. Tamamen soğukken oluyor, sıcakken değil gibi. Önce PSU’dan şüphelendim, yedek markalı bir tanesini denedim, sonuç aynı. Yani sorun kaynağın içinde değil, sanki girişteki o dev inrush akımıyla ilgili bir şey var.

Konuyu derinleştirmek lazım, çünkü B tip sigortanın trip eğrisi ilk anamlama akımına çok hassas ve Q1760’ın VRM/PLL devreleri açılma anında ciddi bir yük çekiyor gibi geliyor. Sizin tecrübünüzde böyle bir kurulumda inrush current’i sınırlayan bir önlem alıyor muyduunuz? Örneğin pasif PFC ile aktif PFC arasındaki fark bu trip’leri tetikler mi, yoksa NTC termistör mü gerekli? Yoksa B karakteristiği yerine biraz daha dayanıklı bir C tipine geçmek mantıklı bir çözüm mü, yoksa bu sadece sorunu ertelemek mi olur? Tecrübenizi meraklıyım.

💻 Sistem: Ryzen 7 5700X | X570 Gaming Plus | RTX 4060 Ti 16GB | 32GB G.Skill | Corsair MP600 1TB

📍 Bursa (Osmangazi)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Kutay A.]

Merhaba, bu konu benim de defaca başımı ağrıtan bir durum, o yüzden deneyimlerimi aktarayım. Sorunun kaynağı gerçekten demeraj akımı: besleyicinin girişindeki büyük filtre kondansatörleri hiç şarj edilmemişken ilk anida neredeyse kısa devre gibi davranıyor ve nominal akımın 5-10 katına, bazen daha fazlasına demeraj akımı çekiyor. B-tipi sigortanın manyetik (anlık) koruma elemanı 3-5 In arasında kopar, yani 16A B16 için 48-80A bandında anlık atar. Tek bir PC’de bu değer genelde tolere edilse de, aynı devrede birden fazla sistem (örneğin ana makine + sunucu/ek kartlar) veya yüksek wattlı bir PSU aynı anda ayağa kalkınca demeraj akımları üst üste binip B-tip

"Bölge: Denizli (20) / Türkiye"

[Tornavida Kaybi]

Merhaba, bu konuda sahada çok karşılaştığım bir durum, kısa ve net açıklayayım. Önce ayırt etmen gereken kritik nokta var: sigorta anında (milisaniye içinde) atıyorsa bu manyetik/değerli atma, biraz sonra (saniye/dakika içinde) atıyorsa termik atma olur. Demeraj akımı yani inrush, tam da manyetik koldu tetikleyen şeydir. Nedeni basit: beslemenin girişindeki düzeltici köprinin ardından gelen büyük kabloluk elektrolit kondansörler ilk anında neredeyse kısa devre gibi davranır ve şebekeye aniden çok yüksek akım çeker. 16A B tipinde bir modüler sigortanın manyetik

"~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~"

"Gelecek, bugünden ona hazırlananlarındır."

[SerdarD]

Fişi takarken veya beslemeyi açıarken atlayan sorun genelde beslemenin girişindeki elektrolit kondansörlerin sıfır durumundan aniden yüksek akımla şarj olmasıdan kaynaklanır; buna demeraj akımı denir ve nominal akımın 5-15 katına çıkabilir. B tipili sigortanın manyetik koruma elemanı tam da bu kısa süreli yüksek akıma 3-5 katında tepki verip kopar, oysa C tipili sigorta bu darbeye 5-10 katında dayanır. Pratikte en garantili çözüm, elektrik panosundaki ilgili hattı B’den C’ye almak ama bunu yaparken hattın kesini (genelde 2.5 mm² bakır, 16 A) ve ev tesisatının buna uygun olduğunu teyit etmek şartıyla; yoksa amper yükseltmek kablo ısıtma ve yangın riski yaratır. Bazı kaliteli kaynaklarda girişte PTC termistör veya soft-start anahtarı bulunur ama ucuz/orta segment beslemelerde bu yoktur, o yüzden hat sigortasını C tipine çevirmek çoğu zaman sorunu tamamen çözer.

Bir diğer pratik çözüm ise beslemeyi aynı hat üzerindeki başka cihazlarla aynı anda açmamak veya fişi priz yerine differentiel (RCD) korumasız, sadece manyetik/ısıl korumalı bir hatta bağlamak; çünkü ev panolarında çok zaman B tipili makine aslında bir de toprak kaçağı koruyucusu (diferansiyel) ile birlikte gelip demeraj akımının

"[CPU: Ryzen 7 5700X3D] • [Anakart: B650] • [RAM: 32GB DDR4 3200MHz] • [NVMe: 1TB Samsung 980 Pro]"

[Yazar]

Yazılar