Spriggina floundersi, 550 milyon yıl önce Ediacaran döneminde yaşamış denizel bir tür olarak, Dünya’nın en eski iki taraflı simetrik hayvanlarından biri kabul ediliyor. Güney Avustralya’dan elde edilen yüzü aşkın yeni fosilin analiz edilmesi, Spriggina floundersi türünün istikrarlı bir şekilde sağa doğru büküldüğünü ortaya koyuyor; bu durum, davranışsal olarak sağ-sol tercihlerinin bilim insanlarının daha önce tahmin ettiğinden çok daha erken bir dönemde evrimleştiğine işaret ediyor.
Ediacaran dönemi (635 ila 538 milyon yıl önce), Dünya üzerindeki yaşamın tarihindeki en dönüştürücü bölümlerden birini temsil eder.
Bu dönemde, mikroskobik yaşam çok hücreli hale gelerek çıplak gözle görülebilecek büyüklüğe ulaştı ve hareket dahil, giderek karmaşıklaşan davranışlar sergilemeye başladı.
Güney Avustralya’nın Flinders Ranges bölgesi ve çevresi, bu döneme ait bilinen en istisnai fosil topluluklarından birini barındırmaktadır.
Özellikle Nilpena Ediacara Milli Parkı’ndaki münferit yatakların kazısı, fırtına olayları sırasında gömülen ve 550 milyon yıl önceki deniz tabanının anlık görüntülerini yakalayan Ediacara biyotası topluluklarını açığa çıkarmaktadır.
Burada kaydedilen fosil organizmalar arasında, aslen 1958 yılında üç örnek üzerinden tanımlanan Spriggina floundersi yer almaktadır.
Spriggina floundersi, net bir ön ve arka, sol ve sağ yanlar ile üst ve alt kısımları içeren bir vücut planı olan iki taraflı simetriye sahip bilinen en eski hayvanlardan biridir.
Bu temel vücut organizasyonu, günümüzdeki insanlar ve yaşayan çoğu hayvan tarafından paylaşılmaktadır. Bu tür yapıların evrimsel süreçteki rolü oldukça kritiktir; zira iki taraflı simetri, omurgalıların gelişiminde de temel bir taş olarak kabul edilir. Örneğin, milyonlarca yıl önce yaşamış olan erken dönem balık benzeri canlılarda bile bu vücut planının sağ ve sol tarafında farklı işlevler üstlenmeye başladığı görülmüştür. Bu durum, karmaşık davranışsal örüntülerin aslında biyolojik tarihin çok derinlerinde kök saldığını kanıtlamaktadır.
“Sağ veya sol elini kullanmaktan bahsettiğimizde, çoğu insan muhtemelen bir kalemi nasıl tuttüklerini veya bir futbol topunu nasıl tekmelediklerini düşünür,” diyor Amerikan Doğal Tarih Müzesi ve Florida Eyalet Üniversitesi’nden paleontolog Dr. Scott Evans.
“Ancak araştırmamız, 500 milyondan fazla yıl önce yaşamış, eli veya ayağı olmayan bir hayvanın bile kendi ‘ellilik’ (handedness) versiyonuna sahip olabileceğini gösteriyor.”
Spriggina floundersi türünün herhangi bir sol-sağ tercihi gösterip göstermediğini araştırmak için araştırmacılar, Nilpena’daki fosil yataklarından ve Adelaide’deki Güney Avustralya Müzesi koleksiyonlarından elde edilen, olağanüstü şekilde korunmuş 100’den fazla fosildeki şekil değişimlerini incelediler.
Şaşırtıcı bir keşif yaptılar: Kayalarda sağa kıvrılan örneklerden yaklaşık iki kat daha fazla sayıda sola kıvrılmış örnek tespit edildi.
Bu fosillerler, orijinal hayvanların aynadaki yansımalarını muhafaza ettiğinden dolayı, kayadaki sol yönlü bir bükülme, canlıyken sağa doğru dönen bir hayvanı temsil etmektedir.
Bu tutarlı örüntü, Spriggina floundersi‘nin tercihli olarak sağa döndüğünü ve popülasyon genelinde ‘ellilik’ sergileyen bilinen en eski hayvan olduğunu göstermektedir.
California Üniversitesi, Riverside kampüsünden paleontolog Dr. Mary Droser, “Bu durum, bugün çok doğal karşıladığımız bazı özelliklerin inanılmaz derecede eski kökenlere sahip olduğunun bir hatırlatıcısıdır,” diyor.
Keşif ayrıca Spriggina floundersi‘nin dünyayı nasıl algılamış olabileceğine dair yeni ipuçları sunmaktadır.
Dr. Evans, “Böceklerden ahtapotlara, kuşlardan memelilere kadar bu tür ellilik özelliğine sahip canlıların karmaşık duyusal yeteneklere sahip olduğunu biliyoruz,” diyor.
“Dolayısıyla bu durum, Spriggina floundersi‘nin sinir sisteminin nispeten karmaşık olduğunu ve günümüzde bildiğimiz hayvanlarınkine benzerlik gösterdiğini bize anlatıyor olabilir.”
Bu sonuçlar, 9 Temmuz 2026 tarihinde Scientific Reports dergisinde yayımlandı.
S.D. Evans et al. 2026. Earliest evidence of behavioural handedness in the Ediacaran motile bilaterian Spriggina floundersi. Sci Rep 16, 19924; doi: 10.1038/s41598-026-53857-x