İnteraktif zaman çizelgesi üretici sanatın bir mağarada başladığını savunuyor.

MÖ 71.000 yılında, bugün Güney Afrika’nın güney kıyısında bulunan Blombos Mağarası’nda biri, bir kehribar parçasına çapraz çizgiler kazmıştı. Bilgisayar yoktu, kod yoktu, istem (prompt) yoktu. Ancak The Living Timeline adlı girişimi Le Random dijital sanat kurumunun tanımlarına göre bu çizim, Instagram‘daki son AI tarzı fotoğrafın da yaptığı gibi bir üretici eser sayılıyor.

The Living Timeline, MÖ 71.000’den 2026’ya uzanan 1.147 anlık interaktif bir üretici tarih içeriyor ve insan yapımı algoritmalar ile bunları mümkün kılan makinelerle bağlantılı eserleri, fikirleri ve sergileri kapsıyor. İçinde bu ilkel kazımalardan, 1804’te icat edilen jacquard dokuma tezgahına ve 1974 tarihli bir video işleyiciye kadar birbirinden uzak örnekler yer alıyor.

Le Random’a göre editör başkanı Peter Bauman, zaman çizelgesinin “alanın dışındaki insanlara belirli eserlerin neden önemli olduğunu açıklamaya yardımcı olduğunu” söylüyor. 1960’ların plotter (plotter) sanatını yalnızca görünüşüne hükmetmek mümkün değil: “Ayrıca bağlamı ve o dönemde yaptıkları her şeyin ne kadar zor olduğunu da göz önünde bulundurmak gerekiyor.”

Bauman, The Living Timeline’i Sasha Stiles—Kalmyk asıllı Amerikalı şair ve AI araştırmacısı—ile birlikte yazdı; esere 1990’ların net.art hareketinin Sloven öncüsü, ASCII tabanlı çalışmalarıyla bilinen Vuk Ćosić de katkıda bulundu.

Blombos Mağarası’ndaki o 73.000 yıllık çapraz çizgileri düşünün; bunlar insanlığın bildiği ilk çizimi ve zaman çizelgesinin ilk girdisi. Sanat kuramcısı Philip Galanter, Texas A&M Üniversitesi’nin Performans, Görselleştirme ve Güzel Sanatlar Fakültesi’nde emekli profesör olarak, “Bireysel işaretlerin yerleşimi zanaatkâr tarafından belirlenmediği için simetri tabanlı bir algoritma ile dikte edildiğinden üretici sayılıyor” diyor.

Galanter’in üretici sanat tanımlaması, Bauman’ın kendi tanımını etkiledi; Bauman’ın tanımı da zaman çizelgesini etkiledi. Üretici sanat, bir sanatçının doğal-dil kuralları, bilgisayar programı, makine ya da başka bir prosedürel yöntem gibi bir sistem kullanarak eserin oluşumuna katılmasını veya tamamlanmasına yardımcı olmasını içeren bir pratik.

Galanter’in “üretici sanat, sanatın kendisi kadar eski” tezini provokatif ama sağlam bir fikir saymak mümkün. Yine de bu, tüm sanatın üretici olduğu anlamına gelmiyor.