@vedat-y
Oluşturulan forum yanıtları
-
YazarYazılar
-
VedatYKatılımcı
@samet92 yazdı:
“Kasa Ön Panel Fanlarında Düz vs Eğimli Kanat (Airflow vs Focused Flow):”Hocam çok sağ olun, fanları harici SATA beslemeli hub üzerinden bağladım. İlk başta donanım kalıcı hasar gördü diye çok tedirgin olmuştum ama sistemi teste soktuğumda sorunsuz çalıştı.
Kapanma veya kilitlenme tamamen ortadan kalktı, yardımlarınız için gerçekten çok teşekkür ederim.
💻 Sistem: Ryzen 7 5700X | X570 Gaming Plus | RTX 4060 Ti 16GB | 32GB G.Skill | Corsair MP600 1TB💬 "Sıcak fırsat bitti mi günüm kötü geçer."📍 İzmir (Karşıyaka)VedatYKatılımcıHocam tolga ve Onur kardeşim selamlar. Dual BIOS anahtarının donanımsal mantığını laboratuvar düzeyinde anlatalım, içiniz tamamen rahat etsin: VBIOS Anahtarı Bilgisayar Açıkken Ne Yaparı
Reddit r/overclocking konsensüsünde de belirtildiği üzere AM5 platformunda FCLK 2000 MHz ve UCLK=MCLK (1: modu en stabil tatlı noktadır, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Ekran kartının PCB’si üzerinde yan yana iki adet bağımsız SPI Flash EEPROM yongası (örneğin Winbond 25Q16 serisi) bulunur.
O minik fiziksel anahtar, doğrudan bu iki çipin ‘CS’ (Chip Select / Çip Seçim) bacağını donanımsal olarak toprağa bağlar ya da 3.3V çeker. Sen bilgisayar açıkken anahtarı ‘Quiet’tan ‘Performance’a veya tam tersine kaydırdığında KART kesinlikle YANMAZ VEYA BRICK OLMAZ!.
Çünkü ekran kartı güç aldığı ilk anda (Cold Boot / İlk tetikleme anında), seçili olan EEPROM çipindeki VBIOS kodunu GPU’nun dahili SRAM önbelleğine kopyalar ve yürütür. Sistem çalıştıktan sonra GPU bir daha gidip o EEPROM çipinden veri okumaz!
Sen anahtarı kaydırdığında sadece donanımsal seçim hattı çipe geçer; ancak GPU belleğindeki eski VBIOS kodunu çalıştırmaya devam eder! Fanlar Neden Anında Değişmediı
💻 Sistem: Ryzen 7 5700X | X570 Gaming Plus | RTX 4060 Ti 16GB | 32GB G.Skill | Corsair MP600 1TB💬 "Sıcak fırsat bitti mi günüm kötü geçer."📍 İzmir (Karşıyaka)VedatYKatılımcıReis panik yapma ama şüphen son derece haklı! Sen bilgisayarda büyük dosyalar indirip silmesen bile modern işletim sistemleri ve arka plan uygulamaları SSD’nin canına okuyan ‘Gizli Mikro Yazma Döngüleri’ üretir.
Gamers Nexus ve teknik forumlardaki test verilerinde vurgulandığı gibi, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Üstelik SSD kontrolcülerinde WAF (Write Amplification Factor / Yazma Büyütme Çarpanı) vardır; işletim sistemi 4 KB’lık küçük bir veri yazsa bile SSD blok tabanlı çalıştığı için bazen arkada 32 KB veya 64 KB’lık bir NAND bloğunu silip baştan yazar; yani diske yazılan veri katlanarak artar!
Kral SSD’ne gizlice terabaytlarca veri yazan en büyük 3 suçlu şunlardır: Spotify Masaüstü Uygulaması: Yıllardır bilinen bir skandaldır; Spotify dinlediğin şarkıları ve hatta duraklatılan parçaları arka planda yerel önbellek dosyasına (
AppData/Local/Spotify/Storage) sürekli yazar ve siler; günde tek başına 30-50 GB yazabilir! Tarayıcı Disk Önbelleği (Chrome/Edge): YouTube’da 4K 60 FPS video izlerken tarayıcı videonun gigabaytlarca tampon verisini RAM yerine doğrudan C diskindeki önbelleğe yazar.NVIDIA ShadowPlay / Discord Arka Plan Kaydı: Açık bıraktıysan son 5 dakikayı sürekli geçici dosyaya yazar.
Hocam montajı veya ayarları uygularken takıldığın bir yer olursa, şu videoda tam dakika 00:33’te (How to use CrystalDiskMark to test SSD and HDD performance, focusing on) birebir gösteriliyor, oradan rahatça adım adım takip edebilirsin:
VedatYKatılımcıDostum güç elektroniği dünyasında bir güç kaynağının ’10 yıl taş gibi mi çalışacağını yoksa 3. yılında patlayıp anakartını mı yakacağını’ belirleyen en hayati bileşene parmak basmışsın: Elektrolitik Kondansatör Kalitesi ve Meşhur ‘Arrhenius 10°C Kuralı’!
Neden herkesin ‘Japon 105°C’ diye sayıkladığını kimya ve termodinamikle anlatalım: 1) Elektrolitik Kondansatör Nedirı: Güç kaynağının içindeki o minik silindir kutular, yüksek voltajlı elektriği depolar ve pürüzsüzleştirir. İçlerinde sıvı bir kimyasal çözelti (Elektrolit) ve kauçuk bir conta bulunur.
2) ARRHENIUS KURALI (Kimyanın Değişmez Yasası): Fiziksel kimyada Arrhenius denklemine göre: ‘Bir elektrolitik kondansatörün çalışma sıcaklığı her 10°C düştüğünde, kullanım ömrü TAM İKİ KATINA ÇIKAR! Sıcaklık her 10°C arttığında ise ömrü YARI YARIYA DÜŞER!’ (L = L_0 · 2^{\frac{T_0 – T}{10}}).
3) 85°C vs 105°C Karşılaştırması (Ömür Uçurumu): – 85°C Ucuz Kondansatör: Tipik ömrü 85°C sıcaklıkta sadece 2000 saattir! Kasanın içi veya PSU yük altında 45°C’de çalıştığında ömrü yaklaşık 32.000 saat (yani 3-4 yıl) olur.
3-4 yıl sonra içindeki sıvı elektrolit kauçuk contadan buharlaşır (Dry-out), kondansatör şişer, iç direnci (ESR) tavan yapar ve çıkışa 120mV’un üzerinde zehirli voltaj dalgalanması (Ripple) basarak ekran kartının VRM’lerini yakar! – 105°C Japon Kondansatör (Rubycon / Chemi-Con): 105°C’de bile 5000 saat ömür sunar.
Aynı 45°C sıcaklıkta çalıştığında ömrü tam 320.000 SAATTİR (Yani 35 YILDAN FAZLA)! Sıvı kurumaz, kauçuk conta çatlamaz, voltaj dalgalanması daima 15-20mV gibi tertemiz kalır!
4) Neden Özellikle ‘Japon’ı: 2000’li yılların başında meşhur ‘Capacitor Plague’ (Kondansatör Vebası) yaşandı; formülü çalınan ucuz Çin/Tayvan kondansatörleri hidrojen gazı üreterek anakartlarda patır patladı! Japon üreticiler (Rubycon, Nippon Chemi-Con, Nichicon) ise kimyasal saflıkta ve kauçuk sızdırmazlık kalitesinde dünyanın tartışmasız 1 numarasıdır.
SONUÇ: Ekran kartına 30-40 bin TL veriyorsan, o kartı besleyen güç kaynağında ‘%100 Japon 105°C Kondansatör’ ibaresi bir pazarlama hilesi değil; donanımlarını yangından ve sessiz ölümden koruyan en büyük güvencedir!
[img]https://sayarbilgi.com/wp-content/uploads/2026/08/media_bfc0a5bacce0-768×512.jpg[/img]
(Referans: HWiNFO64 sensör ekranında CPU Tdie ve GPU Hotspot sıcaklık dökümü)VedatYKatılımcıResmi Intel ATX Güç Kaynağı Tasarım Kılavuzuna (PSDG) göre altın kural ±%5 Toleranstır. Bu şu demektir: +12V kanalı boştayken veya tam yükteyken 11.40 Volt ile 12.60 Volt arasında kalmak zorundadır.
Eğer yük altında voltajın 11.8V, 11.7V veya 11.6V seviyesine iniyorsa bu son derece normaldir; yüksek akım çekildiğinde kablo direncinden ötürü doğal bir V-Drop (Voltaj Düşümü) oluşur. Ama Tehlike Çanı Şudur: Voltaj 11.40V altına indiğinde (örneğin 11.2V – 11.3V) ekran kartının VRM kontrolcüsü düşük voltaj korumasına (UVP) girer; ekran aniden kararır, fanlar %100 fırlar veya PC kendini yeniden başlatır.
Kaliteli grup regülasyonsuz (DC-to-DC) bir PSU’da bu değer 11.90V ile 12.10V arasında kaya gibi sabit kalır. HWInfo anakart sensörleri bazen 0.1-0.2V sapma yapabilir, en kesin ölçüm sarı-siyah PCIe kablosuna multimetre probları değdirilerek yapılır.
[img]https://sayarbilgi.com/wp-content/uploads/2026/08/media_bfc0a5bacce0-768×512.jpg[/img]
(Referans: HWiNFO64 sensör ekranında CPU Tdie ve GPU Hotspot sıcaklık dökümü)VedatYKatılımcı@furmark_test_06 yazdı:
“argb 5v 12v rgb fark?”5 voltluk narin dijital çipin üzerine 12 volt dayarsan patlar dostum, affı yoktur. Anakartın altındaki o minik kare kontrolcü çipi dumanı salıp kömür olmuıtur.
Anakartın genel çalımasına engel olmaz ama o portlar bir daha asla ışık yakmaz. Git piyasadan USB’den kontrol edilen SATA beslemeli harici bir ARGB kontrolcü kutusu al, fanları ona başla yazılımdan mis gibi yönet.
VedatYKatılımcıAnakart kılavuzlarında da (Manual) açıkça belirtilir: ‘8-pin soket ana beslemedir, 4-pin soket ise ekstrem yükler için opsiyoneldir.’ Sistem tek 8-pin takılıyken POST testini eksiksiz geçer ve hiçbir performans kaybı veya saat hızı kısılması (throttling) yaıanmaz. Dikkat edilmesi gereken tek ölümcül hata: Ekran kartının 8-pin PCIe kablosu ile anakartın 8-pin EPS kablosunu karıtırmamaktır (Pin polariteleri terstir, zorla takılırsa kısa devre yapar).
-
YazarYazılar
