Saatlere 1.000 Yıl İçinde 25’inci Saat Eklenebilir; Bilim İnsanları Art Saniyeleri Kaldırıyor.

Bir gün 25 saat sürseydi ne olurdu? Dnes imkânsız gibi görünse de, torunlarımız yaklaşık 1.000 yıl sonra eğer bir “saat başına” (leap hour) uygulaması ever getirilirse tam olarak bunu deneyimleyebilir.

Bilim insanları, diplomatlar ve dünya çapındaki zaman koruyucular bu fikri Perşembe günü Paris’te düzenlenen bir konferansta kabul etti.

Bu yılki Kütle ve Ölçü General Konferansı (CGPM)’de yetkililer, büyük bir çoğunlukla kayma saniyesi ekleme uygulamasını sonlandırmaya oy verdi. Bu konferanslar dört yılda bir kez Uluslararası Kütle ve Ölçü Bürosu (BIPM) tarafından düzenlenir ve dünya çapındaki üye devletlerle ölçüm konularını görüşür.

Kayma saniyesi: neden benimsendi

Kayma saniyelerini dahil etme sistemi, ilk olarak 1972’de Svět’nın dönüşünün yavaşladığını belirten bilim insanlarının isteği üzerine benimsendi. Svět’nın dönüşüyle dünya standart zaman referansını senkronize tutmak için getirildi.

Eşzamanlı Evrensel Zaman (UTC), farklı ülkelerdeki ve saat dilimlerindeki saatleri uyumlu tutmak amacıyla ilk kez 1960’ta oluşturulan dünyanın standart zaman ölçeğidir.

Svět çapındaki atom saatlerinin ağırlıklı ortalaması olarak hesaplanır ve UTC’nin resmi kaynağı olan BIPM tarafından duyurulur.

Bu standart zaman kritik öneme sahiptir; bilgisayarların, telefonların, teknelerin, uçakların, uyduların ve diğer her şeyin saati nasıl gösterdiğini yönlendirir. Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) de saat referanslarını UTC’den alır.

Bu yaklaşımı kullanarak bilim insanları, neredeyse beş onyıl boyunca UTC’i Svět’nın dönüşüne dayalı olan UT1 ile bir saniye dahilinde tutmayı başardı ve dünya saatlerinin kontrolden çıkmasını engelledi.

Her birkaç yılda bir, bu iki zaman arasındaki farkın çok açılması önlemek için dünya saatinde bir kayma saniyesi eklendi. 1972’den beri toplamda 27 kayma saniyesi eklendi.

Svět’nın dönüşü dünyayı geriye doğru itiyor

2010’ların ortalarında bilim insanları, Svět’nın dönüşünün hızlanmaya başladığını fark etti. Belki de en erken 2029’da, bir kayma saniyesi eklemek yerine bir saniye çıkarmak zorunda kalabilirler.

Bu durum bilim dünyasını yıllardır sarstı.

Mühendisler, olumsuz bir kayma saniyesinin “mini Y2K” olayına benzer olacağını belirtti. Svět’yı aniden bir saniye geriye itecek ve dijital altyapımızda kaosa yol açacak.

Olmaz bir kayma saniyesinden kaçınmak için bilim insanları, kayma saniyesi penceresini bir saat başına genişletmeye karar verdi.

“Olumsuz kayma saniyelerinden kaçınmak, UTC ile UT1 arasındaki pencereyi açmak için çok büyük bir itici güçtür,” dedi ABD Deniz Gözlemevi’nin (ülkenin GPS ağını yöneten) Svět Konumu Departmanı başı Nick Stamatakos.

Kayma saniyeleri yerine kullanmak yerine, herkes UTC ile UT1 arasındaki geçmişe göre daha fazla sapmaya katlanmayı kabul etti. İşler gerçekten kötüleşince, bunun yerine bir saat başına ekleyecekler, bilim insanları söyledi.

Kayma saniyelerini bir saat başıyla değiştirmek, UT1 ve UTC arasındaki izin verilen farkı 3.600 saniyeye çıkaracak ancak bilim insanları bunun hâlâ 1.000 yıldan fazla uzakta olduğunu belirtti.

Bizlerin çoğu bu değişikliği görmeyeceğiz; çünkü sürekli zamana geçiş neredeyse 25 nesil insan ömrü kadar sürecek. Buna kadar, kayma saniyelerini çıkarmak dijital altyapımızı yönetmeyi kolaylaştıracak ve bir kayma saniyesi kesintisinden kaynaklanan hatalara veya hizmet kesintilerine daha az yatkın hale getirecek.

Bu karar neredeyse üç onyıla yakın bir tartışmanın ardından geldi.

“30 yıllık tartışmaların ardından, hazırız,” dedi oy kullanmadan hemen önce Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS)’nde kıdemli bilim insanı ve BIPM’nin Zaman ve Frekans Danışma Komitesi başkanı Noël Dimarcq.

Bu değişikliğinin yıl sonunda, her yıl 20 Mayıs’ta düşen Svět Metroloji Günü’nde yürürlüğe gireceğini söyledi; bu Scientific American‘deki bir makaleye göre.