Sickle Cell Hastalığında Yeni Bir Tedavi Umudu: Tebapivat’ın Geliştirilmesi Durduruldu

Yakın zamanda yapılan bir Faz 2 denemesinde, 16 yaş ve üzeri sickle cell hastalığı (SCD) olan hastalar üzerinde kullanılan tebapivat adlı ilacın sonuçları incelendi. Bu çalışma, hemoglobin seviyelerinde ve hemoliz belirtilerinde iyileşmeler gösterse de, Agios firması tarafından geliştirilen pirüvat kinaz (PK) aktivatörünün daha fazla geliştirilmesini destekleyecek yeterli farklılık göstermemesi nedeniyle projenin durdurulmasına yol açtı.

“Bu Faz 2 verileri, pirüvat kinaz aktivasyonunun sickle cell hastalığında klinik olarak geçerli bir mekanizma olduğunu daha da güçlendiriyor. Tebapivat, bu ilaç sınıfıyla tutarlı hematolojik etki gösterdi,” şeklinde açıklama yapan Agios’un baş tıbbi sorumlusu ve araştırma geliştirme bölümünün başı Sarah Gheuens, “Ancak sonuçlar, devamlılığın desteklenebileceğine inandığımız düzeyde bir farklılık sağlamadı.” dedi.

Tebapivat Faz 2 Çalışması: Temel Bilgiler

• Hasta Grubu: 16 yaş ve üzeri, sickle cell hastalığı olan 59 hasta
• Çalışma Tasarımı: 12 haftalık, rastgele, çift körlü, plasebo kontrollü Faz 2 çalışması
• Birincil Amaç: 10-12. haftalar arasında başlangıç seviyesine göre ≥1.0 g/dL hemoglobin artışı
• En İyi Sonuç: 5.0 mg tebapivat ile %47.1 oran
• Sonuç: Agios, SCD alanındaki geliştirmeyi durdurdu

Faz 2 Çalışmasında Doz Yanıt İlişkisi

Bu Faz 2 çalışması, tebapivat’ın SCD üzerindeki doz yanıt ilişkisini anlamak ve ilacın diğer PK aktivatörlerine göre farklı bir profil sergileyip göstermediğini değerlendirmek amacıyla tasarlandı.

Çift körlü, plasebo kontrollü bu çalışma kapsamında, 59 hasta 2:2:2:1 oranında gruplara ayrıldı ve her gruba sırasıyla 2.5 mg, 5.0 mg veya 7.5 mg dozlarda tebapivat veya plasebo günlük olarak uygulandı.

Birincil amaç, başlangıç seviyesine göre 10 ila 12. haftalar arasında ortalama hemoglobin konsantrasyonunda ≥1.0 g/dL artışı olmasıydı. Agios’a göre bu birincil amaç, 2.5 mg, 5.0 mg ve 7.5 mg tebapivat kullanan hastaların %43.8’inde (n=7/16), %47.1’inde (n=8/17) ve %29.4’ünde (n=5/17) ile plasebo alan hastaların %33.3’ünde (n=3/9) gerçekleşti.

Şirket ayrıca, tebapivat doz grupları arasında hemoglobin seviyelerinde ve hemoliz belirtilerinde iyileşmeler olduğunu bildirdi. Bu bulguların, PK aktivasyonunun bilinen mekanizmasıyla tutarlı olduğunu belirtti. İlaç güvenliği ve tolerabilite profilleri ise daha önceki SCD çalışmalarındaki verilerle uyumlu bulundu.

Neden Geliştirme Durduruldu?

Tebapivat hematolojik etki gösterse de, Agios firması Faz 2 sonuçlarının, SCD alanında geliştirmenin devamını destekleyecek düzeyde bir farklılık sağlamadığını belirtti. Şirket, bu kararın arkasındaki neden olarak ilacın güvenliği veya tolerabilitesi ile ilgili sorunları göstermedi.

PK aktivatörleri, kırmızı kan hücrelerindeki pirüvat kinaz aktivitesini artırarak hücresel enerji metabolizmasını iyileştirir. Bu sayede hastalarda hemolizi azaltmayı ve anemiyi iyileştirmeyi hedefler. Agios, bu kararına rağmen sonuçların, PK aktivasyonunun klinik olarak geçerli bir tedavi mekanizması olduğunu desteklediğini vurguladı.

Mitapivat’a Odaklanma

Agios, şu anda ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından Öncelikli Değerlendirme altında olan ve SCD tedavisi için geliştirilen önde gelen oral PK aktivatörü olan mitapivat’e odaklanmaya devam edeceğini belirtti.

Bu ayın başlarında, şirket mitapivat için hazırlanan ek yeni ilaç başvurusu (sNDA) FDA tarafından kabul edildi ve 1 Kasım 2026 tarihine kadar bir karar verilmesi planlandı.

“Sickle cell hastalığı alanında öncelikli olarak mitapivat’e odaklanmaya devam ediyoruz. Bu ilacın bu yıl içinde ABD’de onay almasını bekliyoruz,” şeklinde açıklama yapan Gheuens, “Bu ilk sınıf ilacı sickle cell topluluğuna sunmak ve bu yıkıcı hastalıkta karşılaşılan önemli ihtiyaçları gidermek için bugüne kadar elde edilen kapsamlı klinik deneyimlerden yararlanmaya devam edeceğiz.” dedi.

Referanslar: (Makalede referanslar belirtilmemiş.)