FDA, Yüksek Kolesterol Tedavisinde Yeni Bir Oral İlacı Onayladı: Enlisitid
ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), yetişkinlerdeki hiperkolesterolemi, heterozigot familial hiperkolesterolemisi (HeFH) dahil, tedavisinde LDL-Kolesterol (LDL-C) seviyelerini düşürmek amacıyla günde bir kez alınan oral enlisitidi onayladı. Bu karar, ilacın ana şirketi Merck tarafından 16 Temmuz 2026 tarihinde açıklanarak kamuoyuna duyuruldu.
Onay, enlisitidin diyet ve egzersize ek bir tedavi olarak, hiperkolesterolemi olan yetişkinlerde LDL-C azaltımında kullanılmasını kapsıyor. Enlisitid, proprotein convertase subtilisin/kexin tip 9 (PCSK9) inhibitörü sınıfından günde bir kez alınan ilk oral ilaç niteliğini taşıyor.
Kararın arkasında, enlisitidin 24. haftada plazeboya göre sırasıyla %56 ve %59 oranında LDL-C azaltımı sağladığı iki faz 3, plazebo kontrollü çalışmanın sonuçları yatıyor. Onaylanan gösterim LDL-C düşürmeye odaklanırken, devam eden bir sonuç çalışması kardiyovasküler morbidite ve mortalite üzerindeki etkileri değerlendiriyor; enlisitid için kardiyovasküler risk azaltımı henüz kanıtlanmamış durumda.
Aterosklerotik kardiyovasküler hastalık için yüksek LDL-C’nin büyük bir risk faktörü olduğunu vurgulayan yetkililer, bu onayın hastalar için önemli bir seçenek sunduğunu belirtti.
CORALreef Lipids çalışması, hiperkolesterolemi olan, major aterosklerotik kardiyovasküler olay (ASCVD) geçirmiş veya ilk olay riski yüksek olan, HeFH’si olan veya olmayan 2904 yetişkini kaydetti. Katılımcılar, statin intoleransı belgelenmedikçe, stabil orta veya yüksek doz statin tedavisine rağmen (diğer lipid düzenleyici tedavilerle veya olmadan) ek LDL-C düşürmeye ihtiyaç duyuyorlardı. Başka bir PCSK9 inhibitörü kullanan hastalar çalışmadan dışarıda bırakıldı. Katılımcılar 2:1 oranında, 52 hafta boyunca günde bir kez 20 mg enlisitid veya plazebo alacak şekilde randomize edildi.
CORALreef HeFH çalışmasına dahil edilen 303 yetişkin katılımcıda, klinik kriterler veya genotip analizi ile belirlenmiş herediter hiperkolesterolemi (HeFH) tanısı konulmuştu. Bu kişiler, mevcut orta veya yüksek yoğunluklu statin tedavisine rağmen LDL-C düzeylerini daha da düşürmeye ihtiyaç duyuyorlardı ve bazıları ek lipid düzenleyici ilaçlar kullanıyordu. Çalışmada, 202 katılımcı enlicitide grubuna, 101 katılımcı ise plasebo grubuna dahil edildi ve tedavi 52 hafta boyunca devam etti.
Çalışmanın 24. haftasında, enlicitide kullanan hastalarda LDL-C düzeyleri başlangıç değerlerine göre %57 azalırken, plasebo alanlarda %3 artış gösterdi; bu da, plaseboya göre %56’lık bir düşüş anlamına geliyordu (güven aralığı: %-61 ila %-51; p <.001). Ayrıca, enlicitide ile yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterolü ortalama %54 azaldı ve apolipoprotein B ortalama %50 azaldı. Plasebo grubunda ise bu değerlerde sırasıyla %3’lük bir artış gözlemlendi.
Bu bulgular, özellikle “Büyük Depresyon” döneminde çekilen ve toplumsal kaygıların yoğun olarak işlendiği “Modern Zamanlar” gibi filmlerin yarattığı etkiyi akla getirmekte. Tıpkı o dönemde teknolojinin ve modern yaşamın bireyler üzerindeki etkilerini sorgulayan filmlerde olduğu gibi, bu çalışma da yeni bir ilacın potansiyel faydalarını ve risklerini değerlendiriyor.
Bir sonraki analizde, biyolojik olarak mümkün olmayan 0 veya daha düşük LDL-C değerleri hariç tutulduğunda, enlicitide ile başlangıç değerlerinden %60’lık bir düşüş elde edildi. Ancak, bu analizin sonuçları, çalışmanın önceden belirlenen ve temel alınan verilerle elde edilen sonuçların güvenilirliğini koruyor.
Yan etkiler açısından bakıldığında, CORALreef Lipids çalışmasında gruplar arasında benzer oranlarda yan etki görülmesi dikkat çekici. CORALreef HeFH çalışmasında ise ishal enlicitide kullanan kişilerin %7’sinde, plasebo alanların %2’sinde görüldü; baş dönmesi de sırasıyla %9 ve %4 oranlarında tespit edildi. Her iki tedavi grubunda da tedaviyi bırakma nedenleri açısından benzer sonuçlar elde edildi.
Yeni İlaç Enlicitide: Sözlü Uygulama ile Kolesterol Düzeylerini Hedefliyor
Enlicitide, PCSK9’u hedef alarak LDL reseptörleri üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlayan bir makrosiklik peptittir. Bu mekanizma, LDL reseptörü sayısını korumayı ve dolaşımdaki LDL-C’nin temizlenmesini artırmayı hedefler. Daha önce kullanılan PCSK9 inhibitörlerinin enjeksiyon yoluyla uygulanmasının aksine, enlicitide sözlü olarak alınabilen bir tablet formunda sunulmaktadır. Bu yaklaşım, hastaların tedaviye uyumunu artırabilir ve tedavi sürecini kolaylaştırabilir.
Bu ilacın onaylanması, kardiyovasküler olaylar yerine lipid düzeyleri üzerindeki etkilerine dayanmaktadır. CORALreef Outcomes adlı devam eden bir çalışma, 14.500’den fazla katılımcıyı içeren kapsamlı bir araştırmadır ve bu ilacın kardiyovasküler morbidite ve mortalite üzerindeki etkilerini değerlendirmektedir. İlacın uzun vadeli etkinliği ve güvenliliği hakkında daha fazla verinin elde edilmesi önemlidir çünkü temel etkinlik değerlendirmeleri yalnızca 24 haftalık tedavi süresince yapılmıştır, ancak randomize tedavi 52 hafta boyunca devam etmiştir. Bu durum, ilacın uzun dönemdeki faydalarının tam olarak anlaşılması için daha fazla araştırmanın yapılmasını gerektirmektedir. Söz konusu yaklaşım, aslında “The Conversation” filminde de benzer şekilde, karakterlerin iletişim sorunlarını çözmek için farklı yöntemler denemesine benziyor; burada da ilaç geliştiriciler, hastaların tedaviye uyumunu artırmak ve tedaviyi kolaylaştırmak amacıyla farklı bir uygulama yolu seçmişlerdir.
Katkıda Bulunanlar: Suneel Udani, MD; Richard E. Pratley, MD; Vivian Fonseca, MD, FRCP; Andrew Alexis, MD, MPH; Leon Kircik, MD; SriniVas Sadda, MD, FARVO; Nathan Steinle, MD; Johann Gudjonsson, MD, PhD; Christopher Bunick, MD, PhD; Jeffrey Gudin, MD; Jeffrey Bettinger, PharmD; Ramiro Maldonado, MD; Rebecca Nelson, MS, CGC; Robert A. Sisk, MD, FACS, FASRS; Jerry Bagel, MD, MS; Dante Pieramici, MD, FASRS; Dean Eliott, MD; Robin A. Vora, MD; Charles C. Wykoff, MD, PhD, FASRS; Jason Kellogg, MD; Gus Alva, MD, DFAPA; Melanie Barrett, MD; Yvette Elpidio, MSN, FNP-C; Mark R. Barakat, MD, FASRS; David Eichenbaum, MD, FASRS; Douglas DiRuggiero, DMSc, MHS, PA-C; Lakshi Aldredge, MSN, ANP-BC, DCNP, FAANP; Jean M. Elwing, MD, FCCP; Russel Hirsch, MD; John F. Morehous, MD; Andrew F. Alexis, MD, MPH; Chesahna Kindred, MD, MBA, FAAD; Dilsher Dhoot, MD, FASRS; Jordana G. Fein, MD, MS; Deep Parikh, MD; Xiao-Yi (Ellie) Zhou, MD; Gus Alva, MD, DFAPA; Ilan Melnick, MD.
Uzman Ekip Listesi
Edgar V. Lerma, MD; Anuradha Lala-Trindade, MD
Hadar Lev-Tov, MD; Martina Porter, MD
Jennifer Green, MD; Diana Isaacs, PharmD, BCPS, BCACP, BC-ADM, CDCES, FADCES, FCCP
Nihar R. Desai, MD, MPH; Martha Gulati, MD, MS, FACC, FAHA, MASPC, FESC, FSCCT (hon), FRCP Edin
SriniVas R. Sadda, MD, FARVO; Mark R. Barakat, MD, FASRS; David A. Eichenbaum, MD, FASRS
Stephen C. Pflugfelder, MD; Cecelia Koetting, OD, FAAO, DipABO
Stephen C. Pflugfelder, MD; Cecelia Koetting, OD, FAAO, DipABO
Gerald Bernard Appel, MD; Ellie Kelepouris, MD, FACP, FAHA
Anne M. Connolly, MD, FAAN; Amy Moore, PhD
Zarazuela Zolkipli-Cunningham, MBChB, MRCP; Mary Kay Koenig, MD; Perry Shieh, MD, PhD, FAAN, FANA
Zarazuela Zolkipli-Cunningham, MBChB, MRCP; Mary Kay Koenig, MD; Perry Shieh, MD, PhD, FAAN, FANA
James F. Howard Jr, MD, FAAN
Basil T. Darras, MD
Karissa Gable, MD
Basil Williams, MD; Maura Di Nicola, MD
Elizabeth Burgener, MD; Leah A. Cohen, MD; William R. Hunt, MD, FAAP, FACP, FSSCI
Elizabeth Burgener, MD; Leah A. Cohen, MD; William R. Hunt, MD, FAAP, FACP, FSSCI
Elizabeth Burgener, MD; Leah A. Cohen, MD; William R. Hunt, MD, FAAP, FACP, FSSCI
Jae Park, MD
Jessica Oswald, MD, MPH; Jeremy A. Adler, DMSc, PA-C; Amanda Nasser, MS, NP
Jessica Oswald, MD, MPH; Jeremy A. Adler, DMSc, PA-C; Amanda Nasser, MS, NP
James F. Howard Jr, MD, FAAN; Katherine Ruzhansky, MD, MS
John Kitchens, MD; Michael W. Stewart, MD
Hanford Yau, MD; Stephen J. Greene, MD
Hanford Yau, MD; Stephen J. Greene, MD
Jonathan Barratt, PhD, FRCP; Brendon L. Neuen, MBBS, PhD, MSc
Rahul Gosain, MD, MBA; Rohit Gosain, MD; Rutika Mehta, MD, MPH
Rahul Gosain, MD, MBA; Rohit Gosain, MD; Geoffery Ku, MD; Shruti Patel, MD
Vinay K. Puduvalli, MD; Manmeet Ahluwalia, MD, MBA, FASCO; Girish Dhall, MD
John Koo, MD; T.J. Chao, MPAS, PA-C
Bilim Kurulu ve Yazarlar
Makalenin bilimsel danışmanları ve yazarları şunlardır:
John Koo, MD; T.J. Chao, MPAS, PA-C
Ilan Melnick, MD; Linda Collado, MD, DABPN, FAPA; Maria Collado, MD, FAPA
Deep Parikh, MD
Dilsher S. Dhoot, MD, FASRS
Shazia Nakhoda, MD; Shruti Gupta, MD, MPH; Anitha Varghese, MSN, APRN, AGPCNP-C
Millie Das, MD; Wade Iams, MD, MSCI; Ruham Nasany, MD
Matthew Heeney, MD; Deepika S, Darbari, MD
Matthew Heeney, MD; Deepika S, Darbari, MD
Biree Andemariam, MD; Nirmish Shah, MD
Biree Andemariam, MD; Nirmish Shah, MD
Matthew Heeney, MD; Biree Andemariam, MD
Matthew Heeney, MD; Biree Andemariam, MD
Steven Fein, MD
Erin D. Michos, MD, MHS; Nihar Desai, MD, MPH
Abigail Schwaede, MD; Alexis Lizarraga, MD, MS
Michelle Petri, MD, MPH; Shivani Garg, MD, PhD
Michelle Petri, MD, MPH; Shivani Garg, MD, PhD
Rachel N. Grisham, MD
James F. Howard Jr, MD, FAAN; Tuan Vu, MD
Jordan E. Axelrad, MD, MPH, FACG
Jordan E. Axelrad, MD, MPH, FACG
Patricia Junquera, MD; Maria Collado, MD; Erin C. Crown, MHSPAS, PA-C, Psych-CAQ
James F. Howard Jr, MD, FAAN; Tuan Vu, MD
Uday Devgan, MD, FACS, FRCS
Juan D. Oms, MD, FAPA; Linda Collado, MD, DABPN, FAPA; Ginger Shupe, MD
Stephen J Greene, MD; Anuradha Lala-Trindade, MD
Pam R. Taub, MD, FACC, FASPC; Payal Kohli, MD, FACC
Mile Brujic, OD, FAAO; Pierce Kenworthy, OD, FAAO; Blair Lonsberry, MS, OD, MEd, FAAO
Matthew Heeney, MD; Biree Andemariam, MD
Matthew Heeney, MD; Biree Andemariam, MD
Michelle Petri, MD, MPH; Shivani Garg, MD, PhD
Michelle Petri, MD, MPH; Shivani Garg, MD, PhD
Carl J. Danzig, MD, FASRS
Rahul Gosain, MD, MBA; Rohit Gosain, MD
Charu Aggarwal, MD, MPH, FASCO; Erminia Massarelli, MD, PhD, MS; Ruham Nasany, MD
Jason Kellogg, MD; Gus Alva, MD, DFAPA; Melanie Barrett, MD; Yvette Elpidio, MSN, FNP-C
Gus Alva, MD, DFAPA; Ilan Melnick, MD
Kaynak: Hcplive