On yılı aşkın bir süredir, Hindistan’ın küresel yenilenebilir enerji alanındaki imajı öncelikle büyük bir tüketici ülkesi olarak tanımlanıyordu. Ülke, yeşil enerjinin ayak izini genişletmek için iddialı ulusal hedefler belirlemişti ve bu doğrultuda güneş enerjisi projelerini inanılmaz bir hızla hayata geçirdi. Ancak, bu hızlı büyüme süreci yapısal bir zayıflığı ortaya çıkardı: Güneş altyapısının temel bileşenleri için dışa bağımlılık.
Bugün, Hindistan sistematik olarak odağını sadece proje kurulumundan, daha gelişmiş ve yerli sanayi üretimine kaydırıyor. Bu bilinçli değişim, Hindistan’ı sadece bir alıcıdan, entegre küresel bir güneş enerjisi gücü haline getirmeyi amaçlıyor.
Güneş Enerjisi Üretiminde Dışa Bağımlılığın Riskleri
Tarihsel olarak, Hindistan’ın büyük ölçekli güneş enerjisi kapasite genişlemesi, genellikle yurt dışı piyasalardan sağlanan düşük maliyetli ekipmanlarla mümkün kılıyordu. Yerel fabrikalar temel güneş paneli montaj hatlarını geliştirmeyi başarmış olsa da, bir güneş panelinin temel teknolojisi hala yabancı şirketlerin kontrolündeydi.
Ancak bu durum, önemli bir sanayi boşluğuna yol açtı çünkü yerel fabrikalar büyük ölçüde ithal edilen güneş hücrelerine bağımlıydı. Ayrıca, kritik hammadde tamamen yurt dışından sağlanıyordu ve Hindistan, güneş wafer’ları ve ham polisilisyum gibi temel malzemeler için neredeyse tamamen ihracatçı ülkelere bağımlıydı. Bu yapısal dengesizlik, herhangi bir jeopolitik gerilim, deniz yoluyla yapılan tedarik zincirindeki aksamalar veya dış politika değişiklikleri durumunda Hindistan’ın yeşil enerjiye geçişini kısa sürede yavaşlatabilirdi. Gerçek enerji güvenliği, sadece montajla sınırlı kalmayıp, tüm üretim zinciri üzerinde kontrol sahibi olmayı gerektiriyordu. Bu durum, 19. yüzyılın sonlarında Almanya’nın çelik endüstrisinde yaşadığı dönüşümü anımsatıyor; o dönemde de Almanya, İngiltere gibi ülkelerin teknolojik üstünlüğüne karşı rekabet edebilmek için kendi demir-çelik üretimini geliştirmek ve kontrol etmek zorunda kalmıştı.
Politika Değişiklikleri: Montaj Zincirine Bağımlılığı Kırmak
Ulusal Güvenliğin Endüstriyel Bağımsızlıkla Desteklenmesi
Ulusal güvenliğin endüstriyel bağımsızlık gerektirdiği bilinciyle hareket eden politika yapıcılar, hedefe yönelik müdahaleler başlattı. Dönüm noktası, yerel üretimi geliştirmeye önemli mali kaynak sağlayan Üretimle Bağlı Teşvik (PLI) programının tanıtımıyla geldi. Bu çerçeve, basit montaj için genel sübvansiyonlar sunmak yerine, ham üretim kapasitesini ödüllendirmeye odaklandı. Teknolojik performansta iyileşme ve derin dikey entegrasyon, nihai hedef olarak belirlendi.
Aynı zamanda, Yenilenebilir Enerji Bakanlığı, Hükümet destekli projeler için sıkı yerel kaynak kullanımı zorunlulukları getiren Onaylı Model ve Üretici Listesi (ALMM) çerçevesini kullandı. Bu süreçte, bu kurallar üretim katmanlarının temel seviyelerine kadar genişletildi. Güncellenen zorunluluk, öncelikle güneş hücrelerinin yerel olarak üretilmesini, ardından da aşamalı olarak yerel güneş ingot ve levhaların kullanılmasını gerektiriyor. Bu sıkı dikey kılavuzları uygulayarak, politika özel sektörün ülkenin içinde çok aşamalı üretim tesisleri kurmasına zorluyor.
Bu durum, Türkiye’nin 1980’lerde girdiği sanayi dönüşümüne benzer bir yapıya sahip. O dönemde, devletin öncülüğünde belirli sektörlere yatırım yapılması ve ithal ikamesi stratejileri izlenmesi, ülkenin ekonomik gelişimini önemli ölçüde etkilemişti. Ancak, bu süreçte karşılaşılan rekabet sorunları ve dış bağımlılığın devam etmesi gibi zorluklar da yaşanmıştı.
Küresel Ticaret Volatilitesine Uyum Sağlama
Yerel üretim olgunlaştıkça ve çıktı arttıkça, önde gelen Hindistanlı güneş enerjisi şirketleri agresif bir şekilde uluslararası pazarlara yöneldi. Bu durum, özellikle kendi temiz enerji kaynaklarını çeşitlendirmek isteyen Batı ülkelerine yönelik eşi benzeri görülmemiş bir ihracat patlamasına yol açtı.
Ancak, küresel sahneye çıkmak karmaşık ticaret zorlukları da beraberinde getirdi. Yabancı ticaret otoriteleri, bu artan talebi kendi iç pazarlarındaki yerli üreticileri koruma amacıyla, Hindistan kökenli kristalin güneş ürünlerine karşı dengeleyici vergiler ve antidamping tarifleri uygulamaya başladı. Örneğin, 22 milyar Kenya Şilini (yaklaşık 170 milyon Dolar / 5.6 milyar TL) değerindeki bu ihracatın karşılığında alınan vergi gelirleri, Hindistan’ın kendi iç pazarını koruma politikalarıyla doğrudan bağlantılı olabilir.
Bu tarifelerin endüstriyi yok etmek yerine, Hindistan’daki ihracatçılar arasında stratejik bir dönüşüme yol açtığı görülüyor. Üreticiler, Avrupa, Afrika ve Orta Doğu gibi daha yeni bölgelere ihracat portföylerini çeşitlendirirken, aynı zamanda üretimi Hindistan’ın kendi devasa iç pazarına kaydırmaya hazırlanıyor.
Küresel hakimiyetin yolu
Hindistan’daki güneş enerjisi üretim sektörü artık ilk dönemlerdeki büyüme sancılarını geride bırakıyor. Ancak, Hindistan’ın küresel güneş enerjisi üretim sektöründeki en önemli oyuncular arasında yer alabilmesi için bazı teknik eksiklikleri gidermesi gerekiyor. Öncelikle, üreticilerin, yabancı teknoloji lisanslarına bağımlılık yerine, yeni nesil güneş hücrelerini geliştirmek için önemli yatırımlar yapması gerekiyor. İkinci olarak, ülke, pahalı polosilisyum işleme ve gelişmiş ingot kristalleştirme teknolojilerine yatırım yaparak, dış tedarik zincirlerine olan bağımlılığı ortadan kaldırması gerekecek.
Hindistan’ın, ithalata bağımlı bir ülkeden entegre küresel bir güneş enerjisi üreticisine dönüşümü, bir ülkenin sadece enerji sektöründe değil, aynı zamanda küresel yeşil ekonominin de önemli bir parçası haline nasıl olabileceğine dair bir örnektir. Bu süreç, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşanan benzeri bir dönüşüme benziyor. Osmanlı, Batılı güçlerin baskısıyla kendi sanayi üretimini geliştirmeye çalışırken, aynı zamanda dış bağımlılığı azaltmaya ve iç pazarı güçlendirmeye odaklanmıştı. Ancak, bu çabalar tam olarak başarılı olamadı ve İmparatorluk zayıfladı. Hindistan’ın ise, bu deneyimden ders çıkararak, teknolojik gelişimi ve ekonomik bağımsızlığı birlikte sağlayacak bir strateji izlemesi gerekiyor.
Kaynak: Pv Magazine