Rosatom, Sovinoye’de İlk Kara Tabanlı KMR Tesisi İçin Yatırım Gerekçesini Tamamladı
Rosatom, Sovinoye altın yatağında kuracaği ilk kara tabanlı küçük modüler reaktör (KMR) tesisi için yatırım gerekçesi (Obosnovanie Investitsiy) aşamasını başarıyla tamamladı. Bu idari onay, teknik-ekonomik incelemeyi tamamlayıp, Uzak Doğu bölgesinde üretim ve yapısal dağıtım için gerekli düzenleyici yolu resmileştirdi. Bu gelişme, Rusya’nın nükleer teknolojihideki birikimini, uzak ve zorlu coğrafyalardaki endüstriyel ihtiyaçlarla buluşturma stratejisindeki somut bir adım olarak değerlendiriliyor. Sovyetler Birliği döneminden bu yana Arktik hakimiyetinin sembolü olan nükleer buz kesicilerden (Lenin, Arktika sınıfı) bugünün Akademik Lomonosov yüzer nükleer santraline kadar uzanan bir zincirin yeni halkası niteliğinde bu proje, Batı’nın NuScale veya Rolls-Royce SMR gibi girişimlerine karşı Rusya’nın “fabrika yap, getir, çalıştır” felsefesinin en radikal örneği olma niteliğinde.
Raporlara göre yerel alan arazi çalışmaları sürmekte ve nükleer yakıt zorunlu operasyonel dayanıklılık test aşamasını tamamlamıştır. İnşaat 2027 yılında başlayacak, reaktör 2030 yılında devreye girecek ve 2032 yılında tam ticari operasyona geçecek.
“Shelf-M, 60 yıl boyunca 10 MWe elektrik ve 35 MWt termik güç üretebilecek,” diye konuştu Rosatom Genel Müdürü Alexey Likhachev.
“Şu anda SNPP inşaat programı hazırlandı, dağıtım alanı için mühendislik arazi çalışmaları başladı ve nükleer yakıt dayanıklılık test aşaması tamamlandı.”
Entegre Bir Basınçlı Su Sistemi
Tesisin teknik yapılandırması, entegre bir basınçlı su sistemi olarak işlev gören Shelf-M mikroreaktörü etrafında şekilleniyor. Reaktör çekirdeği, kontrol mekanizmaları ve buhar üretim birimlerini içeren birincil döngünün tamamı, tek bir silindirik çelik kapsül içinde yer alıyor.
“Shelf-M, reaktör sistemi dahil tamamen monte edildiğinde 11 metre uzunluğunda, 8 metre çapındadır ve 370 ton ağırlığındadır,” belirtiyor Rosatom.
Bu özel boyutlandırma, modülün tamamının merkezi bir fabrikada üretilmesine, sahada inşa edilmesine gerek kalmadan imkan tanıyor. Yapısal gövde, Arktik ortamlarda barge veya ağır paletli araçlarla taşınma gerilmelerine dayanacak şekilde mühendislik yapılmış, bu sayede 60 yıllık operasyonel ömrü boyunca alternatif endüstriyel sitelere taşınabilmesi sağlanıyor.
Buz Kesici Mirasını Taşıyan Çekirdek Mimarisi
Shelf-M’in iç fiziği, denizcilik nükleer buz kesicilerinde kullanılan operasyonel parametrelerden türetilen bir kanal tipi çekirdek mimarisine dayanıyor. Geleneksel pelletli yakıt çubukları yerine, çekirdek dağınık bir matris yapılandırması kullanıyor.
“SHELF-M, silimin (alüminyum-silyum alaşımı) matrisinde dağıtılmış uranyum dioksit ile yakıtlanacak su soğutmalı, su modere bir reaktördür,” diye ekledi Rosatom.
Isı İletim Hızını Artırma
Yakıt çubukları, standart silindirik form faktörü yerine çapraz geometrik bir profili kullanıyor. Bu çapraz kesitli profil, termal transfer için kullanılabilir özgül yüzey alanını artırarak, çekirdekten soğutucuya ısı iletim hızını yükseltiyor.
“Pilot reaktör için yakıt çubukları, daha önce test edilip kanıtlanmış bileşenlerden yapılmıştır,” ifade ediyor kurum. “Örneğin, kaplama malzemesi zamanla kanıtlanmış krom-nikel alaşımı 42KhNM’dir, çapraz kesitli yakıt çubuğu geometrisi ise SM‑3 ve PIK araştırma reaktörlerinde kullanılanlara benzer.”
Bu pasif konvektif döngü, reaktörün yedek dizel jeneratörlerden veya harici şebekelerden güç çekmeden, nominal termik gücünün %30’una kadar güvenli ısı dağıtımını sürdürmesini sağlıyor.
“SHELF-M, nominal gücünün yaklaşık %30’unda doğal birincil soğutucu sirkülasyon modunda çalışabilir,” diye sonuçlandırıyor Rosatom.
Acil soğutma döngüleri ve artık ısı giderim sistemleri kesinlikle gravimetrik ve termal yasalarına dayanıyor, bu sayede tam istasyon karanlığı (station blackout) senaryosu bile gerçekleşse çekirdek stabil bir termal dengeye indiriliyor.
Bültenimize Abone Olun
Mühendislik, teknoloji, uzay ve bilimdeki en son gelişmeler doğrudan gelen kutunuza, her gün.
Bugün Abone Olun!
Özel içeriklere, uzman analizlerine ve mühendislik ile teknolojiye derinlemesine bakışa erişin. Reklam yok, sınırlama yok.
Yazar Hakkında
Aman Tripathi, aktif ve çok yönlü bir gazeteci ve haber editörüdür. The Hindu, Economic Times, Tomorrow Makers ve daha birçok önde gelen yayın organında rutin ve anlık haberleri kapsamıştır. Aman, yapay zeka, ileri algoritmalar ve blok zinciri konularına özellikle odaklanarak politika, seyahat ve teknoloji haberleri alanında uzmanlaşmıştır; bilim ve teknoloji kapsamına giren her konu hakkında güçlü bir merak duymaktadır.
Yazarın diğer yazıları için buraya tıklayın.
Kaynak: Interesting Engineering