## Çinli Yapay Zeka Girişimi Z.ai, Yalnızca Yerel Üretim Chip’lerle Donatılmış Dev Bir Veri Merkezi Kurdu
Çinli yapay zeka geliştiricisi Z.ai (önceden Zhipu olarak bilinirdi), yalnızca yerel üretim chip’lerle donatılmış 1 gigawattlık (GW) bir veri merkezi inşa etti ve tesisin bir kısmını devreye aldı. Bloomberg’e göre, bu durum anonim kaynaklar tarafından doğrulandı. Bu devasa tesis, şirketin GLM model ailesinin eğitiminde kullanılacak. Kaynaklara göre, Z.ai aynı zamanda 10.000 chip’ten oluşan birden fazla işlem gücü kümesine sahip. Bir gigawatt, yaklaşık 750.000 evin çalıştırılmasına yetecek kadar elektrik anlamına geliyor; bu da tesisin Çin yapay zeka laboratuvarları tarafından kurulan en büyük tesislerden biri olduğunu gösteriyor.
Microsoft’un Wisconsin’deki veri merkezi.
Z.ai, yakın zamanda Huawei Ascend hızlandırıcılarını kullanarak tamamen yerel üretim parçalarla eğitildiği bildirilen GLM-5.2 modelini yayınladı ve bu model, piyasaya sürüldüğü haftanın içinde açık kaynaklı liderlik tablolarında zirveye yükseldi. Z.ai aynı zamanda Ocak 2025’ten beri ABD Ticaret Bakanlığı’nın “varlık listesinde” yer alıyor; bu durum, şirketin Nvidia ürünlerine erişimini kısıtlıyor ve yalnızca yerel üretim parçalarıyla çalışmasına olanak tanıyor.
Bu tür bir veri merkezinin yüksek enerji tüketimi, benzer büyüklükteki ABD tesisleriyle karşılaştırmalar yapılmasını sağlıyor. Ancak Çinli hızlandırıcılar, Huawei’nin Ascend serisi gibi ürünler, Nvidia’nın mevcut Blackwell serisi kadar verimli değil; bu nedenle aynı miktarda elektrikle daha az işlem gücü elde ediliyor.
Pekin, yerleşik tedarikçilerden en az %80 oranında yerel teknoloji kullanılarak inşa edilecek ulusal bir yapay zeka veri merkezi ağı için yaklaşık 2 trilyon yuan (yaklaşık 295 milyar Dolar / 10 trilyon TL) harcamayı planlıyor. Bu tesisleri donatmak büyük bir sorun teşkil ediyor; çünkü SMIC’in en gelişmiş ve istikrarlı üretim süreci olan, yaklaşık 7 nanometre sınıfındaki N+2 sürecinin kullanım oranı %93’ün üzerinde.
Ayrıca, yerel üretilen yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) kıtlığı, Huawei’nin kaç tane Ascend sınıfı hızlandırıcı üretebileceğini sınırlıyor. Geçtiğimiz yıl Huawei, yaklaşık 812.000 yapay zeka çipi gönderdi. Sonuç olarak, Çin, 1 GW’lık bir veri merkezi inşa etme kapasitesine sahip olsa da, bu tesisi çalıştırmak için gereken çiplerin üretimi daha uzun sürecek gibi görünüyor.
Google’ın tercih ettiği kaynak.
Z.ai’nin rakibi Moonshot, yeni modelinin (Kimi K3) lansmanı sonrasında, mevcut üyelerine öncelik vermek amacıyla yeni abonelikleri geçici olarak askıya aldı. Z.ai ise temmuz ayında 2026 satış hedefine ulaştıktan sonra yıllık 1 milyar dolarlık gelir elde etmeye hazırlanıyor. Şirket yakın zamanda Hong Kong borsasında halka arz ve ek hisse satışı yoluyla önemli miktarda yatırım topladı.
Anonim kaynaklar, veri merkezinin konumu, maliyeti veya inşaat süresi hakkında bilgi vermedi.
Tarihsel Bağlam:
Bu durum, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşanan bir paralelliği akla getiriyor. Devletin sanayi hamlesiyle yerli üretim teşvik edilirken, dış kaynaklara bağımlılık devam ediyordu. Benzer şekilde, Çin de teknolojik bağımsızlığını artırmaya çalışırken, mevcut altyapı ve üretim kapasitesi sınırlamalarıyla karşılaşıyor.
Yasal Uyarı:
22 milyar Kenya Şilini (yaklaşık 170 milyon Dolar / 5.6 milyar TL) gibi para birimlerinin değerleri sürekli değiştiği için, belirtilen yaklaşık değerler sadece bilgilendirme amaçlıdır.
Kaynak: Tom’S Hardware