Bizans İmparatorluğu
Bizans İmparatorluğu, veya Doğu Roma İmparatorluğu (kısaca Bizans), Geç Antik Çağ ve Orta Çağ boyunca Roma İmparatorluğu’nun devamı niteliğinde varlığını sürdüren, başkenti Konstantinopolis olan devasa bir devlet yapısıdır. 5. yüzyılda Batı Roma İmparatorluğu’nun çöküşü sürecinden sonra ayakta kalan imparatorluk, 1453 yılında Osmanlılara yenik düşünceye kadar yaklaşık bin yıl boyunca varlığını sürdürmüştür. Var olduğu sürenin büyük bölümünde Avrupa’da ekonomik, kültürel ve askeri açıdan en güçlü güç konumundaydı.
İmparatorluğun adlandırılması konusunda tarihsel bir nüans mevcuttur. Batı Avrupalılar, Bizans’ın “Roma İmparatorluğu” olduğu iddiasını kabul etmeyerek onu “Yunan İmparatorluğu” (Latince: Imperium Graecorum) olarak adlandırmışlardır. Buna karşılık “Bizans İmparatorluğu” ve “Doğu Roma İmparatorluğu” terimleri, imparatorluğun yıkılışından sonraki tarihçiler tarafından literatüre kazandırılmıştır. Dönemdeki imparatorluk vatandaşları ise kendi ülkelerini Roma İmparatorluğu (Grekçe: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων; Latince: Imperium Romanum) veya Romania olarak adlandırıyor, kendilerini ise “Romalılar” olarak tanımlıyorlardı.
4. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar yaşanan süreçler, Roma İmparatorluğu’nun Grek Doğu ve Latin Batı şeklinde ayrışma sürecini belirlemiştir. I. Konstantin döneminde imparatorluk yeniden organize edilerek Konstantinopolis başkent yapılmış ve Hristiyanlık dininin yasallaşması sağlanmıştır. I. Theodosius döneminde ise Hristiyanlık devletin resmi dini olarak kabul edilmiş ve diğer dinler yasaklanmıştır. Herakleios döneminde (h. 610-641) imparatorluğun askeri ve idari sistemi yeniden yapılandırılmış, Latince yerine Yunanca resmi dil olarak benimsenmiştir. Bu dönüşümler sonucunda; her ne kadar Roma devlet geleneği sürdürülse de, Konstantinopolis çevresindeki kültürel ve dini yapının Grek ve Ortodoks Hristiyanlık geleneklerine göre şekillenmesi nedeniyle modern tarihçiler Bizans’ı Antik Roma’dan ayırmaktadır.
İmparatorluğun sınırları, var olduğu süre boyunca çeşitli genişleme ve daralma döngüleri yaşamıştır. I. Justinianus döneminde Kuzey Afrika, İtalya ve Roma şehri dahil olmak üzere Batı Akdeniz kıyıları yeniden ele geçirilmiş; imparatorluk en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Mauricius döneminde ise doğu sınırları genişletilmiş ve kuzey bölgeleri sağlamlaştırılmıştır. Ancak 7. yüzyılda yaşanan Bizans-Sasani Savaşı ve ardından gelen İslam yayılışı sürecinde, imparatorluk Mısır ve Suriye gibi zengin illerini kaybederek büyük toprak kayıpları yaşamıştır.Konuyla İlgili Görseller
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons