Atarca (Pulsar)
Atarca, İngilizce karşılığıyla pulsar (atımlı radyo kaynağı), yüksek derecede mıknatıslanmış ve kendi ekseni etrafında hızla dönen bir nötron yıldızı türüdür. Bu gök cisimleri, manyetik kutuplarından düzenli aralıklarla elektromanyetik ışınım yayarlar. Bu ışınımın Dünya tarafından periyodik olarak algılanması, tıpkı bir deniz fenerinin ışığının sadece belirli açılarda gözlenebilmesi gibi, atarcanın dönüşüyle hizalanan bir ışın demetinin yörüngemize denk gelmesinden kaynaklanır. Bu durum, atarcaların karakteristik “atımlı” görünümünü oluşturur.
Nötron yıldızları, aşırı yoğun yapıları ve çok kısa döngüleri ile bilinirler. Bir atarca için bu döngüler, milisaniyelerden saniyelere kadar değişen ancak son derece hassas bir zaman aralığı sunar. Bu düzenli sinyallerin sürekliliği, atarcaları evrendeki yüksek enerjili kozmik ışınların potansiyel kaynaklarından biri haline getirmektedir.
Atarcaların sunduğu bu ritmik ve kararlı döngüler, onları gök bilimciler için son derece değerli araçlar haline getirir. Uzaydaki fiziksel olayların ölçümü ve gözlemlenmesinde kritik roller üstlenirler:
- Kütleçekimsel Dalgalar: Bir ikili nötron yıldızı sistemindeki atarcadan gelen veriler, kütleçekimsel dalgaların varlığını dolaylı olarak doğrulamak için kullanılmıştır.
- Ötegezegen Keşifleri: İlk ötegezegenler, 1992 yılında bir atarca olan PSR B1257+12‘nin yörüngesinde tespit edilmiştir.
- Hassas Zaman Ölçümü: 1983 yılında tespit edilen belirli atarca türleri, zamanı hesaplamada atom saatlerinin doğruluğunu aşan bir hassasiyet sundukları için önemli birer referans noktası haline gelmişlerdir.
http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/exploded-star…
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons