Semaglutide
Semaglutid, glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) reseptör agonisti sınıfına giren ve özellikle Tip 2 diyabet ile obezite tedavisinde kullanılan sentik bir peptit türevidir. Danimarkalı ilaç devi Novo Nordisk tarafından geliştirilen bu bileşik, vücudun doğal olarak ürettiği GLP-1 hormonunu taklit ederek çalışır. İlaç, insülin üretimini artırarak ve kan şekeri seviyelerini dengeleyerek metabolik süreçleri düzenler. Tıbbi literatürde ve klinik uygulamalarda Ozempic (diyabet yönetimi için) ve Mounjaro (obezite ve diyabet tedavisi için) ticari isimleriyle yaygın olarak kullanılmaktadır.
Semaglutid’in geliştirilme süreci, Novo Nordisk bünyesindeki bir araştırma ekibinin 2012 yılında liraglutid molekülüne daha uzun etkili ve stabil bir alternatif arayışı ile başlamıştır. İlacın klinik denemeleri 2015 yılında başlatılmış ve 2016 yılında Faz 3 çalışmaları başarıyla tamamlanmıştır. Bu süreç, ilacın hem diyabet yönetiminde hem de ağırlık kontrolü mekanizmalarında etkinliğini kanıtlaması için kritik bir aşama olmuştur.
İlacın tedavi kapsamı sadece glukoz yönetimiyle sınırlı değildir; Leeds Üniversitesi’ndeki araştırmacılar ve Novo Nordisk tarafından yürütülen çalışmalar, semaglutid’in obezite tedavisinde de önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymuştur. Semaglutid, biyokimyasal etkileri sayesinde şu mekanizmalar üzerinden çalışır:
- Açlık hissinin baskılanması,
- Yeme isteğinin (iştahın) azaltılması,
- Vücut yağ oranının düşürülmesi.
Düzenleyici otoriteler nezdinde semaglutid, 2016 yılında FDA’ya sunulmuş ve Ekim 2017’de Danışma Komitesi tarafından 16-0 oy oranıyla büyük bir çoğunlukla desteklenmiştir. Resmi olarak 5 Aralık 2017 tarihinde FDA tarafından onaylanan ilaç, kullanım kolaylığı açısından hem enjeksiyon hem de oral formlarda sunulabilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde pazarlama izni Şubat 2018’de alınırken, Japonya gibi diğer ülkelerdeki düzenleyici otoriteler tarafından inceleme süreçleri devam etmektedir.
Kimyasal yapısı açısından semaglutid, insan vücudundaki doğal glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) ile moleküler olarak oldukça yüksek benzerlik gösterir. Bu yapısal benzerliğin temel farkları; 8. ve 34. pozisyonlarda sırasıyla 2-aminoizobütirik asit ve arginin amino asitlerinin bulunmasıdır. Ayrıca, ilacın biyoyararlanımını artırmak amacıyla 26. pozisyondaki lizin amino asidi stearik diasit ile asile edilmiştir.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons