Trilobit
Trilobitler (/ˈtraɪləˌbaɪts, ˈtrɪlə-/; “üç lob” anlamına gelir), Trilobita sınıfını oluşturan soyu tükenmiş deniz eklembacaklılarıdır. Eklembacaklıların bilinen en eski gruplarından birini oluştururlar.
Trilobitlerin fosil kayıtlarında ilk kez ortaya çıkışları, Erken Kambriyen döneminin Kat 3 evresinin (Tam olarak Atdabanians’ine tekabül eden) tabanını tanımlar. Trilobitler, uzun bir düşüşe geçmeden önce alt Paleozoyik süreci boyunca geliştikiler; Devoniyen döneminde Proetida dışındaki tüm trilobit takımlarının soyu tükendi. Son trilobitler, yaklaşık 251,9 milyon yıl önce Permiyen’in sonundaki kitlesel yok oluş sırasında yok oldular. Trilobitler, neredeyse 270 milyon yıldır okyanuslarda var olan ve tanımlanmış 22.000’den fazla türle tüm erken çağ hayvanları arasında en başarılı olanlardandı.
Trilobitler geniş bir çeşitliliğe ve kolaylıkla fosilleşebilen, mineralleşmiş bir dış iskelete sahip olduklarından, geniş bir fosil kaydı bıraktılar. Fosillerinin incelenmesi biyostratigrafiye, paleontolojiye, evrimsel biyolojiye ve levha tektoniğine önemli katkılar sağladı.
Trilobitler, morfolojik olarak trilobitlere benzeyen ancak büyük ölçüde mineralize olmamış birçok organizmayı içeren Artiopoda sınıfına yerleştirilir. Artiopoda’nın diğer eklembacaklılarla ilişkisi ise belirsizdir.
Trilobitler zamanla birçok farklı ekolojik nişe doğru evrildiler:
- Deniz yatağının üzerinde yaşayan yırtıcı hayvanlar, leşçiler veya filtre besleyiciler,
- Yüzerek planktonla beslenen türler,
- Sürünerek karaya çıkan formlar.
Modern deniz eklembacaklılarından beklenebilecek yaşam tarzlarının çoğu, (bilimsel tartışmanın devam ettiği) parazitlik dışında, trilobitlerde görülmektedir. Hatta bazı trilobitlerin (özellikle Olenidae familyasının), besin elde ettikleri kükürt yiyen bakterilerle simbiyotik bir ilişki geliştirdikleri bile düşünülmektedir. En büyük trilobitlerin uzunluğu 70 santimetreyi geçebiliyor ve genellikle 4.5 kilogram kadar ağırlığa sahip olabiliyorlardı.
Görsel Kaynağı: Wikimedia Commons