Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) Kritik Onarım Çalışması Tamamlandı
NASA’nın iki astronotu, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) robot kolunda meydana gelen bir arızayı gidermek için uzayın boşluğunda önemli bir operasyon gerçekleştirdi. Astronotlar, yaklaşık 90 kilogram ağırlığındaki ve robot kolunun ucundaki “bilek” eklemini başarıyla değiştirdiler.
Kanada kökenli astronot Jenni Gibbons, görev kontrol merkezinden astronotlara seslenerek, “Çok iyi bir iş çıkardınız. Biliyorum ki bu zorlu bir süreçti. Harika çalışmalar,” şeklinde övgülerde bulundu. Bu operasyon, ISS’nin robot kolunun 58 metre uzunluğundaki kısmının yakınında gerçekleşti.
Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’ndeki görev kontrol uzmanları, 27 Mayıs tarihinde, Kanada tarafından üretilen robot kolunun yedi ekleminden birinin beklenenden daha fazla enerji çektiğini ve düzgün çalışmadığını tespit ettiler. Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, NASA yöneticileri ve Kanada Uzay Ajansı uzmanları, bu eklemin arızalandığını ve yedek parça ile değiştirilmesi gerektiğini belirlediler. ISS’de bulunan iki yedek parçadan biri, dışarıdaki bir platformda bulunuyordu.
ISS operasyonları ve entegrasyon yöneticisi Bill Spetch yaptığı açıklamada, “Canadarm2 gibi sistemler, başlangıçta değiştirilebilir bileşenlere sahip olacak şekilde tasarlanmıştır ve bakım göz önünde bulundurularak planlanmıştır. Bu durum da bir istisna değildir,” dedi. Bu yaklaşım, aslında 1960’ların sonlarında geliştirilen uzay yürüyüşlerinin temel prensiplerini yansıtıyor; o dönemde bile, astronotların uzayda gerçekleştirecekleri görevler için yedek parçaların ve bakımın önemi vurgulanıyordu.
Astronot Jessica Meir (beşinci kez uzay yürüyüşü) ve Chris Williams (ikinci kez uzay yürüyüşü), Quest hava kilidinden ayrıldıktan sonra, 8:20’de (EDT) uzay giysilerini batarya moduna geçirdiler. Bu sayede, yılın üçüncü ISS uzay yürüyüşü ve toplamda 280. uzay yürüyüşünün startı verilmiş oldu. Astronotlar, öncelikle sabitleme ayaklıklarını dışarıdaki platforma yerleştirdiler ve yedek eklemi kurulum için hazırladılar.
Williams ve Meir, daha sonra robot kolunun “el” kısmını (latching end effector veya LEE olarak bilinir) ve iki sağlıklı eklem parçasıyla birlikte ayırdı. Bu 900 kilogramlık parça, geçici olarak yakındaki bir rafa monte edildi. Böylece, arızalanan 200 kilogram ağırlığındaki “bilek” ekleminin sökülmesine olanak sağlandı. Yedek eklemin başarılı bir şekilde takılması yaklaşık dört buçuk saat sürdü.
Uzay İstasyonu’nda Kritik Robot Kol Onarımı Tamamlandı
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) gerçekleştirilen kritik bir operasyonla, robot kolun onarımı başarıyla tamamlandı. Görev müdürü Fiona Antkowiak, “Arızalı olan 5 numaralı eklemi söküp, yedek eklemle değiştireceğiz. Ardından, bu parçanın robot kola yeniden takıldıktan sonra, geçici olarak kaldırılan LEE (Lunar Exploration and Development) modülünü de geri takarak, tamamen işlevsel bir robot kol elde edeceğiz” şeklinde açıklama yaptı.
Uzay yürüyüşüne başlandıktan yaklaşık beş buçuk saat sonra, Williams ve Meir planlandığı gibi LEE modülünü yeniden robot kola bağlamayı başardılar. Kısa bir süre sonra, kontrol merkezindeki görevliler robot kolun enerji bağlantılarını devreye soktu ve yeni takılan eklem üzerinden elektriksel bağlantıların sorunsuz olduğunu doğruladılar. Bu başarı, sinema tarihindeki benzer operasyonları akla getirdi; örneğin, Stanley Kubrick’in “2001: A Space Odyssey” filmindeki karmaşık robotik sistemler veya daha yakın zamanlarda, “Gravity” filminin gerilim dolu uzay yürüyüşü sahneleri.
NASA yorumcusu Sandra Jones, “Bugün, Canadarm 2’nin robot kola iki adet sağlam enerji ve veri hattına sahip olduğunu teyit ettik. Dolayısıyla, bugünkü ‘bilek ameliyatı’ başarılı bir şekilde tamamlandı” şeklinde açıklama yaptı. Bu durum, benzer karmaşık sistemlerin onarımıyla ilgili belgeselleri veya filmleri anımsatıyor.
Bu arada, Williams ve Meir, kullandıkları aletleri toplayarak uzay yürüyüşünü sonlandırmak üzere hava kilidine geri döndüler. Williams ayrıca, arızalı olan eklemi de hava kilidine getirdi; bu parça daha sonra Dünya’ya gönderilerek tamir edilecek. Tamir işlemi tamamlandıktan sonra, yenilenmiş bu eklem ve bir başka yedek parça, gelecekte ihtiyaç duyulması halinde uzay istasyonuna yeniden gönderilecek.
Robot kol, uluslararası uzay istasyonu operasyonları için hayati öneme sahiptir. Northrop Grumman’ın Cygnus kargo gemilerinin yakalanmasında ve iskeleye bağlanmasında kullanılırken, aynı zamanda diğer bileşenlerin ve hatta uzay yürüyüşü yapan astronotların da bakım çalışmaları sırasında farklı noktalara taşınmasını sağlar. Bu durum, benzer sistemlerin karmaşıklığını ve önemini vurgulayan belgeselleri veya filmleri akla getiriyor.
NASA’nın, uluslararası uzay istasyonunu 2030’un sonuna kadar kullanım dışı bırakma planları bulunsa da, kurum sözcüsü Spetch, ajansın robot kolun bakımını operasyonların devam ettiği süre boyunca sürdüreceğini belirtti. “Robot kolun onarımının tamamlandığını söyleyeceğimiz bir zaman olmayacak. Robot kol, istasyon operasyonları için kritik öneme sahip ve kullanım ömrünün sonuna kadar bakımı devam edecek” şeklinde ifade bulundu.
Kaynak: Spaceflight Now