[Donanim Fakiri]

Konu: Ekran Kartında VRAM Üzerine Termal Macun Sürülür mü?

Kısa cevap: Hayır, VRAM çiplerine termal macun sürmek önerilen yöntem değil, termal ped (pad) kullanılmalı. Bunun temel nedeni, GDDR çipleri ile heatsink arasındaki boşluğun (gap) homojen olmaması ve pad’in bu boşluğu basınçla doldurup eşit mesafeden temas etmesidir. Termal macunun iletkenliği teorik olarak pad’den biraz yüksektir (kaliteli bir macun ~8-12 W/mK, pad’ler genelde 1-6 W/mK arası), ama pratikte VRAM’de işlek olmaz çünkü iki kritik sorun yaratır: macun fazla sıkıştırıldığında çiplerin kenarlarından taşar (weeping) ve altındaki lehim/padalanma yerine yayılarak kısa devre riski oluşturur, ayrıca çiper kaldırırken makus macunu temizlemek zorunda kalırsın. Pad seçerken en kritik nokta kalınlık: orijinal pad’in mm değerini ölçüp birebir aynı veya +/- 0,5 mm toleranslı almalısın (mesela 1,5 mm yerine 2,0 mm takmak çiper itip kontaktı bozar, 1,0 mm ise boşluktan dolayı yetersiz temas eder).

Pratik deneyimimden şunu eklerim: termal putty sadece yüzeyin çok pürüzlü olduğu ya da yüksek ve değişken boşluklu özel modifik

📍 İstanbul (34)

[Donanim Fakiri]

@cift_ram_sevdasi2 yazdı:
“M.2 SSD Montajında Çift Kat Termal Ped Koyma Hatası: PCB Bükülmesi ve BGA”

Geçmiş olsun hocam, uğraştırdı tabii böyle şeyler ama şu an stabilse sevilmiş olsun.

Aklında bulunsun, uzun vadede çift kat termal ped PCB’ye binen baskıyı artırır, bir dahaki sefere tek kat, doğru kalınlıkta ped kullanırsan hem soğutma hem BGA ayaklarına binen stres sorunu kalmaz, keyfin çıkar.

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

Hocam bağlantı kablosunu ve slotu kontrol edip disk sağlığını test ettim. Okuma/yazma değerleri ve sistem tepkisi normale döndü, çok teşekkürler.

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

Hocam windows’un arka planda en çok sistem sömüren ‘gizli korsan’ servislerinden birini yakalamışsın kardeşim! Olayın donanımsal enkoder yükünü ve nasıl kapatacağını anlatalım: Arka Plan Kaydı (Game DVR) Arka Planda Ne Yapar?.

PCIe veri yolu üzerinden paylaşılan sistem belleği GPU VRAM hızına yetişemediği için 1% low FPS yerlere çakılır ve mikro takılmalar başlar, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Windows, sen “Win + Alt + G” tuşuna basıp son 30 saniyeyi klip alabil diye; oyuna girdiğin ilk saniyeden çıktığın ana kadar ARALIKSIZ 60 FPS VİDEO KAYDI ALIR!.

Bu kaydı alırken ekran kartının içindeki özel donanımsal video çipini (NVIDIA NVENC veya AMD VCE) sürekli %100 yükte çalıştırır!. Üstelik o videoyu sürekli RAM’e ve SSD’deki geçici önbelleğe yazar-siler!

Neden Takılma Yapar ve OBS’i Boğar?. Oyun oynarken ekran kartının bellek bant genişliği zaten zorlanırken, araya Game Bar girip saniyede yüzlerce megabayt veri işler; bu da tam aksiyon anında o nefret ettiğimiz 1% Low FPS düşüşünü ve mikro takılmayı yaratır!.

Hocam montajı veya ayarları uygularken takıldığın bir yer olursa, şu videoda tam dakika 00:00:01’te (Görünüm ayarlarını açıp settings’ye giderek NVENC ayarlarını kontrol etti) birebir gösteriliyor, oradan rahatça adım adım takip edebilirsin:

https://www.youtube.com/watch?

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

@vedat35 yazdı:
“Monitör overdrive en hızlı yapınca beyaz gölge çıktı”

Dostum selam. Bak bu durum çok tipik bir hadisedir.

Buildzoid’in paylaştığı kanıtlanmış alt zamanlama tablosunda tREFI 65535 ve tRFC 500 civarına çekildiğinde bellek gecikmesi ciddi oranda düşer, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Elektro-optik sıvı kristal gevşeme dinamiği ve aşım (overshoot) analizi: Sıvı kristal moleküllerin bir voltaj durumundan diğerine (GtG.

Gray to Gray) geçişi viskoz sönümleme sebebiyle zaman alır (5-15\t ms). Üreticiler bu süreyi kısaltmak için hedeflenen son voltaj yerine başlangıçta anlık çok daha yüksek bir voltaj uygulayarak molekülleri elektriksel olarak fırlatır (Overdrive / RTC).

Ancak ‘Extreme’ profilinde bu voltaj basamağı aşırı agresiftir; sıvı kristal molekülleri durması gereken gri ton açısını aşarak aşırı döner (overshoot error). Örneğin 64 seviyesinden 128 seviyesine geçmesi gereken piksel voltaj aşımı yüzünden 210 seviyesine fırlar ve ardından geri sönümlenir.

İnsan gözü bu ara hatayı nesnenin arkasından gelen parlak beyaz veya floresan bir hale (corona artifact) olarak algılar. İdeal Overdrive kademesi daima piksel aşımının %5’in altında kaldığı ‘Normal / Fast’ kademesidir.

Sakın öyle panik yapıp sağa sola körleme saldırma.

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

@obsidian yazdı:
“Xbox game bar açıkken oyunlarda mikro takılma fps drop”

hocam aynı illet bende vardı apex legends oynarken fight başlayınca oyun milisaniyelik takılıyordu delirecektim. görev yöneticisine baktım bcastdvr.exe deli gibi disk ve gpu encode kullanıyordu.

ayarlardan oyun yakalamalarını kökten kapattım dvr’ı devre dışı bıraktım anında düzeldi. o günden beri 1% low fps taş gibi sabit, klip alacaksam da geforce experience shadowplay ile alıyorum gram takılma yapmıyor.

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

Hocam 2004-2007 arası bilgisayarcıların en büyük kabusu buydu: Müşteri yeni nesil pırıl bir SATA hard disk veya SATA diskli laptop almış. Windows XP CD’sini takıp boot ediyorsunuz; mavi kurulum ekranı dosyaları yüklüyor, tam ‘Windows’u kurmak için ENTER’a basın’ diyecek, küt: ‘Kurulum bilgisayarınızda yüklü bir sabit disk sürücüsü bulamadı.

VOGONS topluluğu ve Kurulum devam edemiyor.’ Haydaaa!

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

@cihan_e yazdı:
“Switch bacağı ezildi tuş basmıyor”

Hocam özel klavye toplayan herkesin istisnasız başına gelen o ‘Akordiyon Bacak’ kazasına hoş geldin kardeşim! Korkma, ne klavyen yandı ne de switch’in bozuldu, 10 saniyede nasıl düzelteceğini anlatalım: Neden Katlandı?

der8auer rehberinde altı çizildiği gibi montaj yaparken vidaları çapraz sırayla ve tatlı sert torkla sıkmak pin hasarını önlemek için şarttır, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. (Açı Hatası):.

Switch’in altındaki o iki adet altın/bakır bacak çok incedir (özellikle kalın gövdeli olanı değil, ince sinyal bacağı). Klavyenin PCB’sindeki Hot-Swap soketinin delikleri ise tam milimetriktir.

Eğer switch’i yuvaya sokarken 1 derecelik bile bir açıyla (eğik) bastırırsan; o incecik bacak soket deliğini ıskalar, PCB’nin zeminine çarpar ve sen üstten yüklendiğin için bacak switch’in altına muz gibi katlanır!. Sokete giremediği için de elektrik devresi tamamlanmaz ve tuş basmaz!

Bacağı Kırmadan Nasıl Düzeltirsin? (Saatçi Hassasiyeti):.

İnce uçlu bir cımbız veya tırnak törpüsü ucu al. O katlanan bakır bacağı nazikçe havaya kaldır.

Bacak sağa sola çarpık kalmamalıdır; tam 90 derece DİK ve jilet gibi DÜZ olana kadar cımbızla doğrult!.

Hocam montajı veya ayarları uygularken takıldığın bir yer olursa, şu videoda tam dakika 01:29’te (Söktük flexin üzerindeki tuşu düzgün bir şekilde bulup, Click leyen bulup takıp) birebir gösteriliyor, oradan rahatça adım adım takip edebilirsin:

https://www.youtube.com/watch?

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

@osman_d yazdı:
“Zip 100 mb sürücü disket okumuyor ölüm tıklaması”

Hocam aman evlat o sese dikkat et! 1997’de matbaada bütün tasarım işleri ZIP 100 disklerle taşınırdı.

Windows 98 MS-DOS kipinde autoexec.bat ve config.sys parametrelerinde SET BLASTER değişkenini doğru tanımlamak ve DMA tamponunu ayarlamak şarttır, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. O ritmik ‘tık.

küt’ sesini duyduğun an elektriği anında keseceksin! Eğer o diski çıkartıp sağlam başka sürücüye takarsan onun da kafasını koparır.

Bozuk kafalı ZIP sürücüsü içine giren her diskin manyetik zarını jilet gibi doğrar, sağlam sürücüyü de mundar eder.

💻 Sistem: Ryzen 5 7600 | B650M-A | RX 6700 XT 12GB | 32GB DDR5 6000MHz | Crucial P5 Plus 1TB

📍 İstanbul (Kadıköy)

"Undervolt candır, fan ömrünü uzatır."

[Donanim Fakiri]

Kral 1100. dosyamızda güç kaynağı dünyasının en büyük felsefi ve elektriksel ayrımını tam kalbinden yakalamışsın!

Olayın özü şudur: 1) Single Rail (Tek Hat) 12V: Güç kaynağının tüm +12V gücü tek bir devasa depoda toplanır. 1000W’lık bir Single Rail PSU’da tek bir hat tam 83 Amper elektrik verebilir!

Aşırı Akım Koruması (OCP) ancak sistem tek bir hattan 90-100 Amperi aştığında devreye girer. RTX 4090 gibi canavarlar anlık olarak mikrosaniyede 60-70 Amper çekse bile tek hat bunu bana mısın demeden karşılar, sistem asla kapanmaz.

Dezavantajı: Eğer ekran kartında veya kabloda bir kısa devre olursa, o 83 Amperlik devasa güç eriyene kadar akmaya devam edebilir (kablo yanma riski daha yüksektir). 2) Multi Rail (Çoklu Hat) 12V: Üretici yangın güvenliği için o 83 Amperlik gücü 3 veya 4 ayrı sanal raya böler (örn: 12V1, 12V2, 12V3; her birinin OCP sınırı 35-40 Amper ile kilitlenir).

Eğer bir kablo şasiye değerse 40 Amperi geçtiği anda PSU tık diye kapanır ve yangını önler. ÇOK GÜVENLİDİR.

ANCAK sen RTX 4090 taktığında, kart o 100 mikrosaniyelik transient güç sıçramasında o tek bir raydan 55 Amper talep eder! Multi-Rail PSU’nun o raydaki 40 Amperlik OCP koruması ‘aşırı akım çekiliyor, kısa devre var’ zannederek ‘TIK’ diye kendini korumaya alır ve PC kapanır!

Çözüm: RTX 4080, 4090 veya RX 7900 XTX gibi anlık tepe akımı çılgın olan kartlar kullanıyorsan; ya güç kaynağını Single Rail moduna alacaksın ya da Multi-Rail kullanacaksan ekran kartının kablolarını farklı 12V raylarına (örn. PCIe 1 portu ile PCIe 3 portu gibi farklı raylara) paylaştırarak tek bir rayın OCP sınırını aşmasını engelleyeceksin!

[Yazar]

Yazılar