Yapay Zekâ Verimlilik Vaat Ediyor, Ancak Yöneticiler İçin Şimdilik Çoğu Zaman Baş Ağrısı.

Şirketler çalışanlarına daha verimli olmaları için yapay zekâ araçları sağlıyor ancak bu araçların yöneticiler için yeni sorunlar yaratması dikkatleri çekiyor.

Nielsen’in, iş yönetimi şirketi Monday.com tarafından sipariş üzerine yedi ülkede 1.700 direktör ve üst düzey yöneticiyle yaptığı araştırmaya göre, yapay zekâyı hayata geçirdikten sonra üst düzey yöneticilerin yarısından fazlası çalışanların işlerini değerlendirmenin daha zor hale geldiğini söylüyor. Nedeni de çalışanların çıktılarının büyük bölümünün yöneticinin inbox’unda hazır hale gelmesi; ne kadarının çalışmaktan, ne kadarının ise yapay zekâdan geldiğini ayırt etmenin zorlaşması. Bu nedenle yöneticilerin neredeyse yarısı, ekiplerinin çıktılarını gözden geçirme ve yönlendirme için eskisinden daha fazla zaman harcadıklarını belirtiyor.

Bu, yöneticilerin yapay zekâdan hoşlanmadığı anlamına gelmiyor. Aksine, tam tersi: Anket edilen yöneticilerin %94’ü yapay zekâ ile işi iyileştirmeye hevesli olduğunu söyledi ve birçok yönetici en fazla değeri alabileceği yerleri nereye kullanmaları gerektiğinden emin olduğunu ifade etti. Monday.com’un pazar araştırmaları ve müşteri analizlerinden sorumlu yönetici Michal Miller Levi, bu coşkuyu 2000’lerin internetin erken dönemleriyle karşılaştırdı ve insanların yapay zekâda benzer bir “sihir” gördüğünü söyledi.

Acak sorunun, TechCrunch’a söylediği gibi, basitçe yapay zekânın şirketlerin uyum sağlayabileceğinden daha hızlı geliştiği gerçeği olduğunu belirtti. “Yapay zekâ [yöneticiler] için bireysel olarak çok iyi çalışıyor ama aynı zamanda yönetici olarak farklı bir rolleri de var. Organizasyonu da yönlendirmeleri gerekiyor […] Mücadeleleri, yapay zekânın organizasyonel süreçlerden daha hızlı ilerlemesiyle ilgili,” dedi Levi.

Yöneticiler aynı zamanda ekiplerini değerlendirme biçimlerini de yeniden gözden geçiriyor: Yanıt verenlerin %78, yapay zekâyı hayata geçirdikten sonra çalışanları değerlendirme biçimlerini değiştirdiklerini söyledi ve personelin ne kadar iyi prompt oluşturabildiğine, hangi görevleri yapay zekâya devredebileceğine ve çalışma yöntemlerinin yeni yollarını denemeye daha ağırlık veriyor.

Acak yöneticiler, çalışmalarının ne kadarının yapay zekâ tarafından üretildiğini kolayca ayırt edemedikleri bir anda çalışanlar nasıl adilce değerlendirilebilir? Ya yöneticilerin kendileri bu yargıları verme konusunda giderek daha fazla yapay zekâya güveniyorsa? Araştırmaya göre yöneticilerin %46’sı kararlarını bilgilendirmeye yardımcı olması için yapay zekâ kullanıyor ve liderlerin %39’u performans değerlendirmelerini taslak haline getirmek için yapay zekâ kullanıyor.

Bu uygulama, LLM’lerin özünde tahmin makineleri olması ve eğitim verilerinde buldukları insan örüntülerini tekrarlamaya eğilimli olması nedeniyle, değerlendirme sürecine alışıldıkndan daha fazla önyargı sokma riski taşıyor. Lüksemburg Sosyo-Ekonomik Araştırmalar Enstitüsünden bu yıl yapılan bir araştırma, “net nesnel standartların olmadığı ve bireylerin bağımsız olarak değerlendirildiği” durumlarda LLM’lerin performansı insancıl benzer biçimde değerlendirmeye eğilimli olduğunu buldu. Erken 2025’te yayımlanan bir araştırma makalesi ise yapay zekâ modellerinin siyahi erkek adaylara karşı önyargılı olabileceğini ve “farklı sosyal gruplar açısından yön ve büyüklük bakımından değişen önemli önyargılar sergilediğini” ortaya koydu.

Levi’ye, yapay zekâyı insanların performansını değerlendirirken kullanmanın sürece dışarıdan önyargı sokup sokamayacağını sorduğumda, şirketlerin bu tür konularla nasıl baş edeceklerini henüz çözemediklerini söyledi.

Yapay zekâ aynı zamanda bir yöneticinin gününü de değiştiriyor. Hangi görevlerin yapay zekâ ajanlarına devredileceğine karar verecek, ürettiklerini kontrol edecek ve bir şeyler ters gittiğinde araya girecek birine ihtiyaç var. Rapor, bu gözetimin yeni bir “görünmez emek” katmanı oluşturabileceğini öne sürüyor.

Yazılımın kendisi de yönetilmesi giderek daha zorlaşıyor. Yöneticilerin %57’si organizasyonlarının artık eskisinden daha fazla aracın dolaşımda olduğunu söylüyor ve yaklaşık %51, yapay zekâyı hayata geçirdikten sonra araçlarının daha da birbirine bağımlı ve kümelenmiş olduğunu belirtti. Yalnızca %29, yapay zekâ altyapılarını tamamen optimize edilmiş ve merkezileştirilmiş olarak tanımladı.

Levi, işletmelerin yapay zekâdan yazılım yığınlarını küçültmelerine yardımcı olmasını beklediklerini söyledi. Aksine, daha fazla uygulama, entegrasyon ve gölge yapay zekâ kullanımıyla baş başa kaldılar; çalışanlar şirketlerin onayladığı sistemlerin dışında araçlar benimsiyor.

“Yöneticiler 2025’i araçları birleştirecekleri hissileyle kapattılar; aslında yazılım sayısını azaltacaklarını düşündüler. Ancak yaşanan, kullandıkları araç sayısının artması oldu,” dedi Levi. “50’den fazlası, artık geçen yıldan daha fazla araç kullandıklarını söylüyor ve bu durmayacak […].”

Bu kontrol ihtiyacı, şirketlerin kendi başlarına hareket edebilen AI ajanlarını kullanmaya başlamasıyla birlikte giderek daha acil bir hal alıyor. Anket, yöneticilerin önümüzdeki yıl içinde insan çalışanlardan daha fazla AI ajanını denetlemeyi beklediğini (%58) ve bu ajanların davranışları üzerinde kontrollerini kaybetme endişesi taşıdığını (%46) ortaya koydu.

Aynı zamanda, AI tarafından alınan kararlardan sorumlu tutulma konusunda da oldukça yaygın bir korku bulunuyor (yanıt verenlerin %35’i böyle düşündü), çünkü LLM’ler hâlâ büyük ölçüde öngörülemez durumdadır. “Ajanlarının tamamen otonom olmasını istemiyorlar,” Levi, yöneticilerin kritik görevler ve kararlar söz konusu olduğunda insanların sürece dahil edilmesini ve AI tarafından danışılmasını istediğini açıklayarak söyledi.

Raporun bulguları, özünde, AI kullanımının giderek hem üretkenliği artırma fırsatı hem de giderek artan bir yönetim (governance) sorunu haline geldiğini gösteriyor. Bu sorunla başa çıkacak uygun süreçler ve altyapı olmadan yöneticilerin işlerin yolunda gitmesini sağlamak için çare aradıkları görülüyor.