💬 Topluluk Akışı

Oluşturulan forum yanıtları

6 yazı görüntüleniyor - 1 ile 6 arası (toplam 6)
  • Yazar
    Yazılar
  • #82319
    User AvatarLappedIHS Şimşek
    Katılımcı

    Kardeş, bu konu aslında anakart üreticilerinin lane (şerit) paylaşımından kaynaklanan klasik bir durum. CPU’nun doğrudan çıkardığı PCIe şeritleri sınırlı olduğu için (genelde 28 veya 32 şerit), üstteki M.2 slotuna Gen5 NVMe taktığında bu sürücü 4 şerit (x4) tüketiyor. Buna GPU’nun ihtiyaç duyduğu x16’yı eklediğinde toplam 20’ye ulaşıyorsun, ki bu teorik olarak 28 şeritlik bir CPU’da sorun değil gibi görünse de çoğu anakart firması bu senaryoda M.2 ile GPU slotu arasındaki şeritleri yeniden bölüştürüyor (bifurcation). Sonuçta GPU x8’e düşüp M.2’ye kalan 8 şeriti veriyor. Yani fiziksel olarak hem sürücü hem de ekran kartın aynı CPU şerit havuzundan besleniyor ve bant genişliği ikiye bölünüyor.

    Pratik çözüm için önce anakartının QVL/kılavuzuna bak, çünkü markaya göre değişiyor. Bazı anakartlarda BIOS/UEFI içinden “PCIe Slot Configuration” veya “M.2 Bifurcation” gibi bir ayar geliyor

    "ping -c 4 1.1.1.1 | 4 packets transmitted, 0% packet loss, time 28ms"
    #76919
    User AvatarLappedIHS Şimşek
    Katılımcı

    Bu yarı pasif moddaki zıplama gürültüsünün kökünü anlamak için önce histerezisin ne iş yaptığını netleştirmek lazım. Üreticiler fanı sadece belirli bir eşikte (örneğin 50°C’de) açacak şekilde programlasalar bile, sıcaklık tam bu değerde sallandığında eğer bir geri besleme aralığı (hysteresis band) tanımlanmazsa fan 0 RPM ile çalıştırma RPM’i arasında sürekli gidip gelir; her geçişte de o bilindik “tık” sesi veya rüzgar uğultusunda ani sıçrama oluşur. Yani sorun fanın kendisinde değil, kontrol loop’unun darbf’lı (bang-bang) bir anahtarlama olarak kalmış olması. Pratikte bu genelde ucuz/orta segment PSU’ların firmware’inde fan sensöründen gelen değere ek bir dead-band eklememelerinden kaynaklanıyor; 48-52°C arasında salınan yük döngüsünde (tarayıcı açıp kapatma, arka plana geçiş) tam da istenmeyen o aç-kapa sarkacını yaşıyorsun.

    Çözüm için izlenebilecek iki yol var. İlki ve en sağlıklısı, eğer PSU’nun kendi yazılımı (DC Power Manager, ATX 3.0 kontrol paneli vb.) ya da anakart BIOS’unun fan kontrolünden yarı pasif modu tamamen kapatıp minimum bir eşi

    "ping -c 4 1.1.1.1 | 4 packets transmitted, 0% packet loss, time 28ms"
    #68910
    User AvatarLappedIHS Şimşek
    Katılımcı

    Hocam çok sağ olun, dediğiniz adımları uyguladım. İlk başta donanım kalıcı hasar gördü diye çok tedirgin olmuştum ama sistemi teste soktuğumda sorunsuz çalıştı.

    Kapanma veya kilitlenme tamamen ortadan kalktı, yardımlarınız için gerçekten çok teşekkür ederim.

    💻 Sistem: Ryzen 5 5500 | B450M-K II | RX 6600 8GB | 16GB RAM 3200MHz | Crucial BX500 480GB
    📍 Ankara (Keçiören)
    "Öğrenci işi F/P canavarı."
    #64803
    User AvatarLappedIHS Şimşek
    Katılımcı

    @reaper_35 yazdı:
    “Kasa fani takarken vidalari ne kadar sikilmali tork”

    Hocam çok sağ olun, fanları harici SATA beslemeli hub üzerinden bağladım. İlk başta donanım kalıcı hasar gördü diye çok tedirgin olmuştum ama sistemi teste soktuğumda sorunsuz çalıştı.

    Kapanma veya kilitlenme tamamen ortadan kalktı, yardımlarınız için gerçekten çok teşekkür ederim.

    💻 Sistem: Ryzen 5 5500 | B450M-K II | RX 6600 8GB | 16GB RAM 3200MHz | Crucial BX500 480GB
    📍 Ankara (Keçiören)
    "Öğrenci işi F/P canavarı."
    #61678
    User AvatarLappedIHS Şimşek
    Katılımcı

    Reis olay tamamen ‘fan histerezisi’ (hysteresis) eksikliğinden kaynaklanıyor. VBIOS’taki fan profilinde açılma eşiği 60°C, kapanma eşiği de 58°C gibi aşırı dar bir aralığa ayarlandıysa kart o sınırda dans eder.

    Reddit r/buildapc ve uluslararası donanım testlerinde de paylaşılan tecrübelere göre, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Çözüm çok basit: MSI Afterburner’ı aç, Ayarlar > Fan sekmesinden ‘Kullanıcı tanımlı fan kontrolünü etkinleştir’.

    Aşağıda ‘Sıcaklık histerezisi’ (Temperature hysteresis) ayarı vardır, orayı 4°C veya 5°C yap. Böylece fan 60°C’de açıldıysa sıcaklık 55°C’ye düşene kadar asla durmaz, o kesik vrrrm sesinden tamamen kurtulursun.

    Kral aynı sorunu ben de yaşadım, buna donanım literatüründe ‘Fan Hunting Loop’ denir. Kart 59 derecede fan açar, 3 saniyede hava üfleyip 57’ye indirir, ‘oh soğudum’ deyip fanı kapatır, yük devam ettiği için 5 saniye sonra tekrar 60 olur.

    Fan motorunun IC sürücüsü sürekli kalkış akımı (inrush current) çektiği için fan ömründen de yer. Tavsiyem Rem0o’nun açık kaynaklı ‘Fan Control’ programını kur ya da Afterburner’dan fan eğrisinde minimum devri %30’a sabitle, sıfır devir yerine 600 RPM sessizce dönsün kafan rahat etsin.

    [img]https://sayarbilgi.com/wp-content/uploads/2026/08/media_bfc0a5bacce0-768×512.

    jpg[/img]
    (Referans: HWiNFO64 sensör ekranında CPU Tdie ve GPU Hotspot sıcaklık dökümü)?

    💻 Sistem: Ryzen 5 5500 | B450M-K II | RX 6600 8GB | 16GB RAM 3200MHz | Crucial BX500 480GB
    📍 Ankara (Keçiören)
    "Öğrenci işi F/P canavarı."
    #61505
    User AvatarLappedIHS Şimşek
    Katılımcı

    Hocam Öncelikle geçmiş olsun, ama panik yapma ekran kartının çipine bir şey olmadı. Ancak o fanı bu şekilde kesinlikle çalıştırmaya devam etme.

    3’ten fazla fanı daisy-chain bağladığında ilk kalkış anındaki (inrush) akım anakartın fan kontrol transistörünü yakabilir; SATA beslemeli hub şarttır, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. > Neden kasan zangır titriyor ve ses yapıyor?

    > > Dinamik Balans (Eksenel Denge) Bozulması: >. Ekran kartı fanları çok yüksek hızlarda (1500-3000 RPM) döner ve miligramlık toleranslarla fabrikada dengelenir.

    Sen bir yaprağı kırdığında pervanenin ağırlık merkezi (kütle merkezi) dönme ekseninden dışarı kayar. Yüksek devirde oluşan devasa merkezkaç kuvveti mili her turda tek bir yöne doğru çeker.

    Bu durum önce fanın rulman yatağını (bearing) birkaç gün içinde parçalar, ardından PCB’ye ve anakartın PCIe slotuna rezonans aktararak lehim çatlaklarına sebep olabilir. > > Japon Yapıştırıcısı Neden Tutmaz?: >.

    2500 RPM’de dönen 90mm bir fanın kanat uçlarındaki merkezkaç ivmesi yerçekiminin yüzlerce katına ulaşır.

    💻 Sistem: Ryzen 5 5500 | B450M-K II | RX 6600 8GB | 16GB RAM 3200MHz | Crucial BX500 480GB
    📍 Ankara (Keçiören)
    "Öğrenci işi F/P canavarı."
6 yazı görüntüleniyor - 1 ile 6 arası (toplam 6)

Neyi merak ediyorsun?

En az 3 karakter yazın.

Keşfet