Oluşturulan forum yanıtları
-
YazarYazılar
-
26 Ekim 2026: 14:01 #77100
Yunus ÇetinKatılımcıSelam, konuyu pratik deneyimimle özetleyeyim. PWM karartmada arka ışık LED’leri belirli bir frekansta açıp kapanarak parlaklığı ayarlıyor; dolayısıyla 240Hz’lik bir PWM, 480Hz’e göre saniyede daha az ama daha uzun “kapalı” periyotlar oluşturuyor. Kritik nokta şu: frekans ne kadar alçalarsa ve parlaklık düşürül
ITX Sistem: Ryzen 9 7950X3D | RX 7900 GRE | SF750 Platinum8 Ekim 2026: 21:43 #68382
Yunus ÇetinKatılımcıDostum modern depolama dünyasında dizüstü bilgisayarların pilini kurtarmak için icat edilen ama masaüstü bilgisayarlarda tam bir ‘anlık donma krizine’ yol açan o meşhur donanımsal güç tuzağına çarpmışsın: ‘PCIe L1 Substates (L1.1 / L1. ve CLKREQUyanma Gecikmesi!’ SSD’nin boştayken neden 1 saniye donup sonra açıldığını ve BIOS’tan bunu nasıl kapatacağını anlatalım: L1 Substates Nedir (Aşırı Güç Tasarrufu)?: Normalde bir PCIe hattı boştayken ‘L1’ güç tasarrufu moduna geçer ve saat sinyalini kısar.
Gamers Nexus ve teknik forumlardaki test verilerinde vurgulandığı gibi, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Fakat laptop üreticileri pilden daha fazla tasarruf etmek için PCI-SIG konsorsiyumuyla birlikte ‘L1 Substates’ (L1.1 ve L1.
teknolojisini geliştirdi! Bu modda SSD boşa düştüğü anda, anakart ile SSD arasındaki ana referans saat sinyali (CLKREQteli) FİZİKSEL OLARAK TAMAMEN KAPATILIR!
SSD’nin içindeki yüksek hızlı PCIe alıcı-verici (PHY) devrelerinin elektriği kesilir ve disk koma uykusuna dalar (mW’tan mikro-Watt seviyesine iner)! O 1 SANİYELİK DONMA NEDEN OLUŞUR?: Sen masada 5 dakika durduktan sonra fareyle bir klasöre tıkladığın anda, Windows diske acil bir ‘Okuma Komutu’ gönderir.
Ancak SSD derin uykudadır!. Anakart önce CLKREQsinyalini açmak zorundadır.
Hocam montajı veya ayarları uygularken takıldığın bir yer olursa, şu videoda tam dakika 00:37’te (2 SSD ile motherboard arasında bir kuyruğun oluşturulması ve kuyruktaki kemerleri kullanarak) birebir gösteriliyor, oradan rahatça adım adım takip edebilirsin:
https://www.youtube.com/watch?
💻 Sistem: i3-13100F | H610 | RX 6500 XT | 16GB DDR4 | WD Green 480GB SSD📍 İzmir (Karşıyaka)"Kasa kapağını açtım hava alsın diye."5 Ekim 2026: 18:54 #66905
Yunus ÇetinKatılımcıHocam dediklerinizi harfi harfine uyguladım, sorun tam olarak bahsettiğiniz noktadan kaynaklanıyormuş. Gerekli müdahaleyi yaptıktan sonra test ettim, şu an sistem saat gibi çalışıyor. Hepinize ayrı çok teşekkür ederim.
💻 Sistem: i3-13100F | H610 | RX 6500 XT | 16GB DDR4 | WD Green 480GB SSD📍 İzmir (Karşıyaka)"Kasa kapağını açtım hava alsın diye."5 Ekim 2026: 12:46 #66710
Yunus ÇetinKatılımcı@overlord__tr yazdı:
“Noctua fan spacer nedir ne işe yarar”Hocam akışkanlar mekaniği ve fan aeroakustiğinde bu gürültünün çok net bir adı vardır: ‘Blade Ingestion Noise’ (Kanat Emme Gürültüsü / Kesme Türbülansı)! Bir fan havayı arkasından iterken değil, önünden içeriye emerken kanatların ön kenarlarında (leading edges) aşırı yoğun bir düşük basınç alanı (vakum) oluşturur.
3’ten fazla fanı daisy-chain bağladığında ilk kalkış anındaki (inrush) akım anakartın fan kontrol transistörünü yakabilir; SATA beslemeli hub şarttır, bu tip durumlarda belirtilen toleransların dışına çıkılması kararsızlığa yol açar. Eğer fanın dönen kanatları ile kasanın delikli metal mesh sacı veya toz filtresi arasındaki mesafe 5 milimetreden daha azsa (veya sıfıra sıfır yapışıksa); kanatların yarattığı hava akımı deliklerin keskin kenarlarına çarparak parçalanır!
Her bir kanat o delikli metal ızgaranın önünden saniyede yüzlerce kez geçerken havayı adeta bir makas gibi keser. Bu kesme frekansı insan kulağının en hassas olduğu 1000 Hz.
2500 Hz bandında tiz bir ‘ıslık, vınlama ve boğuk siren’ sesine dönüşür! Ön paneli çıkardığında sesin anında kesilmesi, kanatların serbest havaya kavuştuğunun kanıtıdır.
Çözüm: Çözüm fanı yavaşlatmak değil, fan kanatları ile metal ızgara arasına en az 5-10 milimetrelik bir ‘Mesafe / Boşluk’ (Clearance) koymaktır! Bunu nasıl yaparsın?
Hocam montajı veya ayarları uygularken takıldığın bir yer olursa, şu videoda tam dakika 00:39’te (The issue of a small decrease in airflow and how the Noctua) birebir gösteriliyor, oradan rahatça adım adım takip edebilirsin:
https://www.youtube.com/watch?
💻 Sistem: i3-13100F | H610 | RX 6500 XT | 16GB DDR4 | WD Green 480GB SSD📍 İzmir (Karşıyaka)"Kasa kapağını açtım hava alsın diye."28 Eylül 2026: 01:24 #61639
Yunus ÇetinKatılımcıHocam çok sağ olun, dediğiniz adımları uyguladım. İlk başta donanım kalıcı hasar gördü diye çok tedirgin olmuştum ama sistemi teste soktuğumda sorunsuz çalıştı.
Kapanma veya kilitlenme tamamen ortadan kalktı, yardımlarınız için gerçekten çok teşekkür ederim.
💻 Sistem: i3-13100F | H610 | RX 6500 XT | 16GB DDR4 | WD Green 480GB SSD📍 İzmir (Karşıyaka)"Kasa kapağını açtım hava alsın diye."27 Eylül 2026: 00:34 #61136
Yunus ÇetinKatılımcıHocam tavsiye ettiğiniz şekilde sürücüyü güvenli modda DDU ile kaldırıp temiz kurulum yaptım. Oyun testlerinde herhangi bir çökme veya takılma kalmadı, çok sağ olun.
💻 Sistem: i3-13100F | H610 | RX 6500 XT | 16GB DDR4 | WD Green 480GB SSD📍 İzmir (Karşıyaka)"Kasa kapağını açtım hava alsın diye."13 Eylül 2026: 05:37 #54776
Yunus ÇetinKatılımcıYaşadığın problem, sistem toplayanların %80’inin en az bir kere yaptığı klasik bir montaj hatasıdır: Anakart M.2 soğutucu bloğunun fabrikasyon şeffaf/mavi koruyucu jelatinini sökmemek. Bu durumun fiziksel ve teknik mekanizması şöyledir: 1. Termal İletkenlik vs Naylon Bariyer: Anakart üreticileri (Asus, MSI, Gigabyte vb.) M.2 soğutucu bloğunun altına önceden mavi veya şeffaf bir termal pad yapıştırır ve bu pad kurumasın veya toz tutmasın diye üzerine çok ince bir polietilen jelatin çeker (‘Please remove before use’ yazar). Eğer o jelatini soymadan soğutucuyu SSD’nin üstüne vidalarsan, o incecik naylon tabakası mükemmel bir ısı yalıtkanı (termal bariyer) haline gelir. Soğutucu metal blok buz gibi kalırken, SSD kontrolcüsünün ürettiği ısı blok yerine çipin içine hapsolur. 2. Termal Boğulma (Thermal Throttling): Gen4/Gen5 NVMe SSD’lerin bellek kontrolcüleri (Phison E18, Samsung Elpis vb.) çok yüksek güç çeker. Kontrolcü sıcaklığı kritik eşik olan 75°C – 80°C seviyesine ulaştığında, SSD yanmamak ve veriyi bozmamak için acil frekans kısma moduna geçer. NAND kanallarını kapatır ve yazma hızını saniyeler içinde 7000 MB/s’den 100-150 MB/s SATA I hızlarına düşürür. Bu esnada Windows I/O kuyruğu kilitlendiği için sistemde saniyelik donmalar oluşur. 3. Çözüm: – Bilgisayarı kapatıp fişini çekin. – Anakart M.2 soğutucu bloğunun vidalarını dikkatlice sökün. – Bloğun altındaki termal padi kontrol edin; üzerindeki şeffaf veya mavi çekme tırnaklı naylon jelatini tırnağınızla soyup atın. – Soğutucu bloğu SSD üzerine eşit baskı uygulayacak şekilde yeniden vidalayın. Sıcaklığın anında boştayken 38-42°C, yük altında ise maksimum 55-60°C’ye gerilediğini ve hız çöküşünün tamamen bittiğini göreceksiniz.
-
YazarYazılar
